Trường nội trú nuôi dưỡng ước mơ của học sinh dân tộc Khmer

Với nhiều học sinh dân tộc Khmer đến từ các địa bàn vùng sâu, vùng xa, Trường Phổ thông dân tộc nội trú THPT Huỳnh Cương (TP Cần Thơ) không chỉ là nơi tiếp thu kiến thức mà còn là môi trường để các em rèn luyện tính tự lập, trưởng thành và nuôi dưỡng những dự định cho tương lai.

Tại đây, thầy cô vừa đảm nhận công việc giảng dạy, vừa đồng hành, chăm lo đời sống và định hướng cho học sinh trong suốt quá trình học tập, sinh hoạt xa gia đình.

Môi trường học tập, rèn luyện và trưởng thành

Được thành lập năm 1992, Trường Phổ thông dân tộc nội trú THPT Huỳnh Cương (TP Cần Thơ) là nơi học tập của nhiều thế hệ học sinh dân tộc thiểu số. Sau hơn 30 năm hoạt động, trường hiện có 18 lớp với 620 học sinh, trong đó 596 em là người dân tộc thiểu số. Đội ngũ nhà trường gồm 42 giáo viên và 3 cán bộ quản lý.

Không chỉ thực hiện chương trình giáo dục phổ thông như các trường THPT khác, nhà trường còn đảm nhận nhiệm vụ quản lý, chăm lo đời sống cho học sinh nội trú. Phần lớn thời gian, các em học tập, ăn ở và sinh hoạt tại trường, mỗi tháng chỉ được về nhà hai lần.

Thầy Đặng Thanh Vũ, Phó Hiệu Trường Phổ thông dân tộc nội trú THPT Huỳnh Cương (TP Cần Thơ)

Theo thầy Đặng Thanh Vũ, Phó Hiệu trưởng nhà trường, đây là một trong những đặc thù khiến công tác quản lý học sinh nội trú đòi hỏi nhiều thời gian và trách nhiệm hơn. Giáo viên không chỉ giảng dạy trên lớp mà còn phải đồng hành, theo dõi các em trong sinh hoạt hằng ngày.

“Nhà trường thành lập tổ quản sinh, có giáo viên chuyên trách làm tổ trưởng, cùng sự tham gia của Bí thư Đoàn trường và các giáo viên khác. Mỗi thầy cô được phân công phụ trách, theo dõi học sinh tại các phòng ở. Bên cạnh đó, giáo viên còn luân phiên trực trong các buổi tự học buổi tối, từ khoảng 19h đến 21h, nhằm hỗ trợ và quản lý việc học tập của các em”, thầy Vũ cho biết.

Đời sống của học sinh cũng được nhà trường quan tâm thông qua việc tổ chức các bữa ăn hằng ngày theo nguồn kinh phí được cấp. Việc chăm lo ăn uống, sinh hoạt cho học sinh nội trú là một phần quan trọng trong công tác quản lý, giúp các em yên tâm học tập khi sống xa gia đình.

Thầy Đặng Thanh Vũ cho biết, điều khiến ông tự hào nhất là chất lượng đào tạo và tinh thần học tập của học sinh. Dù nhiều em đến từ những vùng sâu, vùng xa, khi vào trường đều có ý thức học tập, ngoan ngoãn và chịu khó. Học sinh lớp 10 ban đầu thường bỡ ngỡ với môi trường nội trú, nhưng sau một thời gian đã dần hòa nhập, thực hiện tốt nội quy và nỗ lực học tập.

“Tỷ lệ tốt nghiệp của trường đạt 100% là kết quả đáng mừng nhưng chưa phải đích đến cuối cùng. Điều nhà trường hướng tới là tiếp tục nâng cao chất lượng đào tạo, giúp học sinh có thêm cơ hội trúng tuyển vào những trường đại học tốt, từ đó mở rộng cơ hội việc làm và xây dựng tương lai sau khi ra trường”, thầy Vũ nói.

Nhà trường đưa học sinh đi tham quan, trải nghiệm hướng nghiệp tại tỉnh An Giang.

Để học sinh yên tâm học tập, nhà trường cũng chú trọng phối hợp với gia đình ngay từ đầu năm học. Đặc biệt, với học sinh lớp 10 mới nhập học, giáo viên tư vấn cho các em và phụ huynh về điều kiện ăn ở, sinh hoạt, công tác quản lý cũng như những quy định trong môi trường nội trú. Qua đó, gia đình hiểu hơn về quá trình học tập, rèn luyện của con em và phối hợp với nhà trường trong công tác giáo dục.

Không chỉ là nơi học tập, trường còn trở thành mái nhà chung của nhiều thế hệ học sinh. Theo thầy Vũ, có những gia đình nhiều anh chị em cùng theo học tại đây. Đáng quý hơn, một số cựu học sinh sau khi trưởng thành đã trở lại công tác, đóng góp cho chính ngôi trường từng nuôi dưỡng mình.

“Nhà trường luôn tạo điều kiện cho những người có nguyện vọng trở về làm việc, đặc biệt là các cựu học sinh. Bởi những người từng học tập tại đây thường thấu hiểu môi trường, tâm tư của học sinh và những đặc thù trong công tác giáo dục nội trú”, thầy Vũ cho biết.

Giữ tiếng mẹ đẻ, nuôi dưỡng ước mơ trở về quê hương

Bên cạnh chương trình giáo dục phổ thông, tiếng Khmer là môn học được duy trì tại Trường Phổ thông dân tộc nội trú THPT Huỳnh Cương từ nhiều năm nay. Với thầy Tăng Thoản, giáo viên giảng dạy môn tiếng Khmer, công việc này không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn gắn với trách nhiệm gìn giữ tiếng nói của dân tộc mình.

Là người dân tộc Khmer, thầy Thoản cho biết bản thân đến với công việc giảng dạy tiếng mẹ đẻ từ sự yêu thích và ý thức về chủ trương bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Tuy nhiên, qua quá trình giảng dạy từ năm 2015 đến nay, thầy nhận thấy khả năng hiểu biết và tiếp thu tiếng Khmer của một bộ phận học sinh có phần giảm so với trước.

Theo thầy Thoản, một trong những nguyên nhân là sự thay đổi về địa bàn tuyển sinh. Trước đây, trường chủ yếu tuyển học sinh ở những khu vực có đông đồng bào Khmer sinh sống. Các em có điều kiện tiếp xúc với tiếng mẹ đẻ trong gia đình, cộng đồng và tại các ngôi chùa nên khả năng tiếp thu môn học tương đối tốt.

“Những năm gần đây, địa bàn tuyển sinh được mở rộng hơn. Trường có thêm học sinh ở những khu vực gần trung tâm thành phố, nơi các em có điều kiện học tập tốt hơn đối với các môn văn hóa và đạt kết quả thi tuyển cao. Trong khi đó, một số học sinh ở vùng đồng bào dân tộc, dù có vốn tiếng Khmer tốt, lại chưa đạt đủ điểm để trúng tuyển”, thầy Thoản cho biết

Việc mở rộng địa bàn tuyển sinh và duy trì hình thức thi tuyển đầu vào đặt ra yêu cầu cho nhà trường trong việc nâng cao chất lượng giảng dạy tiếng Khmer. Theo thầy Thoản, điều quan trọng là giúp học sinh vừa tiếp thu tốt kiến thức phổ thông, vừa giữ gìn được tiếng nói và bản sắc văn hóa của dân tộc mình.

Học sinh Trường Phổ thông dân tộc nội trú THPT Huỳnh Cương (TP Cần Thơ).

Bản thân thầy Thoản cũng là cựu học sinh của trường. Từng trải qua những khó khăn trong môi trường học tập, sinh hoạt nội trú, nay trở thành giáo viên và được tiếp tục công tác tại nơi mình từng trưởng thành là niềm tự hào lớn đối với thầy.

“Không chỉ truyền đạt kiến thức, tôi mong muốn đồng hành cùng học sinh dân tộc Khmer, giúp các em có thêm hành trang để phát triển và ý thức hơn về giá trị của tiếng mẹ đẻ. Với những học sinh đang theo học tại trường, việc được tiếp cận tri thức cũng mở ra những ước mơ lớn hơn cho tương lai”, thầy Thoản chia sẻ.

Em Trần Kim Ngân, học sinh lớp 12B cho biết, em cảm thấy thoải mái khi học tập trong môi trường nội trú. Thầy cô luôn quan tâm, tận tình và chu đáo trong giảng dạy cũng như chăm lo đời sống. Nhà trường cũng tạo nhiều điều kiện để học sinh yên tâm học tập, sinh hoạt.

Theo Ngân, việc học không chỉ giúp mỗi người thay đổi bản thân mà còn tạo cơ hội để đóng góp cho cộng đồng. Là người dân tộc Khmer, em mong muốn nỗ lực học tập, tích lũy kiến thức để sau này có thể giúp đỡ đồng bào mình.

Cùng học lớp 12B, Lâm Bích Tuyền cũng mong muốn tri thức sẽ giúp cộng đồng Khmer có thêm cơ hội phát triển. Em cho rằng khi được tiếp cận với giáo dục, người dân sẽ có thêm hiểu biết, từ đó cải thiện cuộc sống và góp phần xây dựng cộng đồng ngày càng tốt hơn.

“Ước mơ của em là trở thành giáo viên tiểu học và trở về quê hương công tác. Em mong muốn được truyền đạt kiến thức cho các thế hệ học sinh tại địa phương, đặc biệt là những em nhỏ người Khmer. Đây không chỉ là thực hiện ước mơ cá nhân mà còn là cơ hội để đóng góp cho quê hương, tiếp tục mang tri thức đến với những thế hệ sau”, Tuyền nói.

Từ mái trường phổ thông dân tộc nội trú, nhiều thế hệ học sinh dân tộc Khmer đã trưởng thành, mang theo kiến thức và những ước mơ đến với chặng đường mới.

Sự tận tâm của thầy cô cùng môi trường học tập, sinh hoạt nội trú giúp các em thêm tự tin, chủ động định hướng tương lai. Đó cũng là nền tảng để những người trẻ tiếp tục phát huy năng lực, góp sức xây dựng quê hương và gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.