Trường Quốc tế Mỹ bị giải thể, 'ngôi trường con nhà giàu' chính thức biến mất

Trường Tiểu học, THCS và THPT Quốc tế Mỹ - Việt Nam (còn gọi là Trường Quốc tế Mỹ AISVN), từng được xem là biểu tượng giáo dục cao cấp tại TPHCM, đã rơi vào tình trạng đổ vỡ, để lại khối nợ hàng nghìn tỷ đồng, hàng trăm học sinh phải chuyển trường và nhiều hệ lụy chưa được giải quyết.

Ngày 12/1, UBND TPHCM ban hành quyết định giải thể Trường Quốc tế Mỹ, chính thức xóa tên ngôi trường này khỏi hệ thống giáo dục thành phố.

Từ trường quốc tế hào nhoáng đến “quả bom nợ” nghìn tỷ đồng

AISVN được UBND TPHCM cho phép thành lập theo Quyết định số 432 ngày 30/1/2019, chính thức hoạt động giáo dục theo Quyết định số 1473 ngày 13/6/2019 của Sở GD-ĐT TPHCM. Trường giảng dạy chương trình Tú tài quốc tế (IB) ở cả ba cấp học: Tiểu học, THCS và THPT.

Ngôi trường tọa lạc tại khu vực Nhà Bè, được quảng bá có cơ sở vật chất hiện đại, môi trường học tập chuẩn quốc tế, mức học phí từ lớp 1 đến lớp 12 dao động từ 450 đến 725 triệu đồng/năm. Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm người đại diện pháp luật là bà Nguyễn Thị Út Em.

Trong mắt nhiều phụ huynh, AISVN từng là lựa chọn hàng đầu cho con em thuộc các gia đình có điều kiện kinh tế. Tuy nhiên, phía sau vẻ hào nhoáng ấy là một mô hình huy động vốn tiềm ẩn rủi ro lớn.

Những lùm xùm tại AISVN không bùng phát ngay lập tức mà âm ỉ từ nhiều năm trước. Trước khi phụ huynh rầm rộ căng băng rôn đòi nợ, đã có không ít người ròng rã theo đuổi việc đòi tiền trong im lặng.

Nguyên nhân bắt nguồn từ việc nhiều phụ huynh cho bà Nguyễn Thị Út Em vay vốn dưới hình thức “đầu tư giáo dục”. Số tiền cho vay dao động từ vài tỷ đến hàng chục tỷ đồng. Đổi lại, con của họ được miễn học phí trong suốt thời gian theo học tại trường.

Trường Quốc tế Mỹ AISVN - ngôi trường từng dành cho con nhà giàu nay biến mất khỏi hệ thống giáo dục TPHCM.

Theo phản ánh của phụ huynh, AISVN đã huy động vốn thông qua ba dạng hợp đồng. Thứ nhất, phụ huynh đóng gói khoảng 4 tỷ đồng để con học từ lớp 1 đến lớp 12, sau khi tốt nghiệp hoặc chuyển trường sẽ được hoàn trả. Thứ hai, phụ huynh đóng gói khoảng 2 tỷ đồng cho con học trọn khóa nhưng không được hoàn lại. Thứ ba là hình thức đóng học phí theo tiến độ học tập.

Phụ huynh cho biết tổng số tiền AISVN nợ họ khoảng 3.000 tỷ đồng, trong khi tổng số vốn đã huy động qua các hợp đồng lên tới khoảng 3.600 tỷ đồng.

Trước sức ép ngày càng lớn, bà Nguyễn Thị Út Em cam kết trả dần nợ và cho rằng khó khăn tài chính của trường xuất phát từ ảnh hưởng của dịch Covid-19. Chủ đầu tư khẳng định dù trong giai đoạn doanh nghiệp phải cắt giảm lương thưởng, AISVN vẫn duy trì chi trả đầy đủ lương, phúc lợi, chi phí nhà ở, ăn ở, vé máy bay cho giáo viên trong và ngoài nước.

Bà Út Em cũng đưa ra kế hoạch tái cơ cấu tài chính với 5 bước nhằm ổn định hoạt động và đảm bảo chất lượng giảng dạy. Tuy nhiên, theo phụ huynh, các cam kết này chỉ dừng lại ở lời hứa.

Khủng hoảng tại AISVN lên tới đỉnh điểm khi hàng loạt giáo viên nghỉ việc do không được đảm bảo quyền lợi. Nhiều học sinh phải nghỉ học gián đoạn, có em đến trường nhưng không có giáo viên giảng dạy, chỉ “ngồi chơi” trong lớp.

Trước tình trạng đó, phụ huynh đồng loạt gửi đơn cầu cứu đến Sở GD-ĐT TPHCM, Công an TPHCM và các cơ quan chức năng. Họ tố bà Nguyễn Thị Út Em thiếu hợp tác, không cầu thị và vô cảm trước tình trạng bấp bênh của hoạt động dạy - học, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của học sinh.

Sở GD-ĐT TPHCM yêu cầu AISVN phải đảm bảo tối đa quyền lợi người học, đồng thời nhấn mạnh việc vay vốn là thỏa thuận dân sự giữa phụ huynh và nhà trường. Sở phối hợp các cơ quan chức năng tiến hành kiểm tra, đánh giá toàn diện tình hình tài chính và hoạt động của AISVN.

Sự vào cuộc của nhiều cơ quan, ưu tiên quyền lợi học sinh

Trước những lùm xùm kéo dài, Sở GD-ĐT TPHCM yêu cầu chủ đầu tư thực hiện nghiêm các quy định về chuyên môn, quản lý nhà trường; nhanh chóng chấm dứt tình trạng giáo viên nghỉ việc hàng loạt; đảm bảo kế hoạch dạy học và tạo điều kiện cho học sinh chuyển trường theo nguyện vọng.

Biết trường khó có thể trụ vững, nhiều phụ huynh chủ động “tháo chạy”, chuyển con sang các trường khác. Sở GD-ĐT TPHCM đã chỉ đạo các phòng GD-ĐT, hiệu trưởng các trường THPT và trường có vốn đầu tư nước ngoài tạo điều kiện thuận lợi tiếp nhận học sinh từ AISVN.

Phụ huynh căng băng rôn đòi nợ ở Trường Quốc tế Mỹ AISVN.

Ở cấp Trung ương, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Chủ tịch UBND TPHCM và Bộ GD-ĐT chỉ đạo khẩn trương các giải pháp, bảo đảm quyền lợi học tập cho học sinh, không để việc học bị gián đoạn.

Để cố gắng duy trì hoạt động đến hết năm học 2023-2024, Sở GD-ĐT TPHCM tổ chức cuộc họp ba bên giữa nhà trường, phụ huynh và cơ quan quản lý. Chủ đầu tư cùng Sở vận động phụ huynh đóng thêm tiền để duy trì hoạt động. Mức đóng dao động 10-20 triệu đồng/tháng tùy cấp học. Tổng số tiền cần để duy trì đến hết tháng 5/2024 là khoảng 125 tỷ đồng.

Một tài khoản ngân hàng đồng sở hữu ba bên được lập ra nhằm thu tiền và chi trả lương cho giáo viên. Tuy nhiên, dù vận động nhiều đợt, phụ huynh chỉ đóng góp được hơn 30 tỷ đồng - con số quá nhỏ so với nhu cầu tài chính của trường. Hệ quả là AISVN buộc phải kết thúc năm học sớm hơn một tháng. Hơn 70 học sinh lớp 12 được tạo điều kiện học để tham dự kỳ thi IB theo kế hoạch; các học sinh còn lại được yêu cầu nhanh chóng chuyển trường.

Sau khi kết thúc năm học, AISVN bị Sở GD-ĐT TPHCM đình chỉ hoạt động trong 12 tháng kể từ ngày 1/7/2024 do không đảm bảo điều kiện hoạt động, đặc biệt là năng lực tài chính và đội ngũ cán bộ quản lý. Bà Nguyễn Thị Út Em bị cơ quan chức năng cấm xuất cảnh.

Dù bị đình chỉ, chủ đầu tư vẫn thực hiện một số động thái chuẩn bị cho năm học mới như công bố tìm được nhà đầu tư, giới thiệu hiệu trưởng mới, khảo sát nhu cầu học sinh, chuẩn bị khai giảng. Các hoạt động này ngay lập tức bị Sở GD-ĐT “tuýt còi”, yêu cầu dừng lại và tuân thủ nghiêm các quy định hiện hành.

Do nợ thuế, AISVN còn bị Chi cục Thuế khu vực quận 7 - huyện Nhà Bè đề nghị thu hồi giấy phép thành lập. Trước khi bị khởi tố và bắt tạm giam, tháng 3/2025, bà Nguyễn Thị Út Em đã dẫn theo một nhóm nhân viên và phụ huynh đến trước cổng trường, có hành vi kích động, gây rối và đập phá cơ sở vật chất.

Từ một trường học hiện đại, AISVN rơi vào cảnh vỡ nợ nghìn tỷ, giáo viên bỏ việc, học sinh ly tán, trường bị đình chỉ, chủ tịch bị bắt giam.

Không khắc phục vi phạm, buộc phải giải thể

Giữa năm 2025, chủ đầu tư AISVN xin gia hạn đình chỉ thêm một năm đến 30/6/2026. Tuy nhiên, Sở GD-ĐT TPHCM đề xuất UBND TPHCM giải thể trường do không đủ căn cứ pháp lý để tiếp tục hoạt động.

Theo Sở GD-ĐT, trong suốt thời gian bị đình chỉ, nhà trường không khắc phục được các nguyên nhân dẫn đến đình chỉ, không chứng minh được năng lực tài chính để duy trì hoạt động. Văn bản xin gia hạn do ông Hồ Quang Trung, đại diện Công ty Cổ phần Giáo dục Quốc tế Mỹ AIS, ký ngày 18/6 không nêu được nội dung khắc phục vi phạm.

Các cơ quan chức năng cũng xác nhận hàng loạt tồn tại của doanh nghiệp như không báo cáo sử dụng lao động, trụ sở công ty đóng cửa, không thực hiện nghĩa vụ khai thuế, chậm đóng các khoản bảo hiểm xã hội, y tế, thất nghiệp với số tiền hơn 31 tỷ đồng.

“Đến hết tháng 6/2025, nhà đầu tư chưa có phương án tài chính hiệu quả để giải quyết các khoản nợ”, Sở GD-ĐT TPHCM khẳng định.

Trên cơ sở đó, Sở đã trình UBND TPHCM xem xét, quyết định giải thể Trường Quốc tế Mỹ theo quy định của Luật Giáo dục. Với quyết định giải thể, ngôi trường từng được xem là “thiên đường học tập” của con nhà giàu này chính thức biến mất khỏi hệ thống giáo dục TPHCM.

Lê Huyền