Trường tiên tiến Nghệ An: Khó tuyển sinh, học quá tải, chi phí cao

Chương trình nặng, học sinh và phụ huynh áp lực

Đề án thí điểm xây dựng trường mầm non, phổ thông tiên tiến theo xu thế hội nhập quốc tế tại Nghệ An giai đoạn 2021 – 2030 được triển khai ở cả 4 cấp học với kỳ vọng nâng cao chất lượng giáo dục, tạo môi trường học tập hiện đại và tiệm cận chuẩn quốc tế. Tuy nhiên, sau gần 4 năm thực hiện, nhiều khó khăn dần bộc lộ.

Tại Trường THCS Trường Thi (phường Trường Vinh), số liệu cho thấy mức độ tham gia của học sinh vào các chương trình tăng cường khá hạn chế. Gần 200 học sinh đăng ký học bóng rổ nhưng chỉ khoảng 50 em tham gia thường xuyên. Ở môn tin học tăng cường, trong số 185 học sinh đăng ký, chỉ có 34 em dự thi lấy chứng chỉ.

Một giờ học ở lớp tiên tiến Trường THCS Trường Thi.

Em Nguyễn Hương Giang, học sinh lớp 8 của trường, cho biết, lịch học hai buổi mỗi ngày đã khá dày, nhưng em vẫn phải học thêm bên ngoài để đảm bảo khả năng thi vào lớp 10 công lập. “Chương trình khá nặng nên em chỉ theo học tiếng Anh tăng cường, các môn khác không theo nổi vì quá mệt”, Giang chia sẻ.

Nhiều phụ huynh cũng bày tỏ băn khoăn khi cơ sở vật chất chưa đáp ứng yêu cầu của mô hình tiên tiến. Một phụ huynh có con học lớp tiên tiến tại Trường THCS Trường Thi cho biết, nhà trường chưa có nhà ăn, bếp ăn hay khu nghỉ trưa cho học sinh, trong khi trang thiết bị phục vụ dạy học vẫn còn hạn chế.

Ngoài ra, phụ huynh còn phải đóng thêm các khoản chi cho chương trình tăng cường. Chẳng hạn, mỗi năm phụ huynh phải đóng hơn 600.000 đồng để học sinh thi lấy chứng chỉ quốc tế tin học, dù chứng chỉ này không bắt buộc trong chương trình phổ thông.

Từ năm học 2022 – 2023, Nghệ An đã triển khai thí điểm mô hình trường tiên tiến ở 4 bậc học, từ mầm non đến THPT.

Cô Bành Thị Thúy Hà, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, sau thời gian thí điểm, quy mô học sinh của trường giảm đáng kể, từ hơn 800 em xuống còn 574 em. Số lớp tiên tiến cũng giảm dần qua từng năm khi nhiều phụ huynh cho con chuyển trường vì không đủ điều kiện theo học.

“Chương trình tiên tiến ngoài nội dung của Bộ Giáo dục và Đào tạo còn bổ sung nhiều môn tăng cường, khiến khối lượng học tập và chi phí đều tăng. Trong khi đó, cơ sở vật chất và cơ chế hỗ trợ chưa tương xứng, giáo viên phải dạy hai buổi mỗi ngày với áp lực lớn”, cô Hà cho hay.

Khó tuyển sinh, mô hình tiên tiến chưa đạt kỳ vọng

Không chỉ bậc THCS, mô hình trường tiên tiến ở bậc THPT cũng gặp nhiều trở ngại trong tuyển sinh.

Trước đây, tại thành phố Vinh (cũ), ba trường THPT Hà Huy Tập, Lê Viết Thuật và Huỳnh Thúc Kháng được giao mở thêm mỗi năm từ 2 – 5 lớp tiên tiến. Học sinh ngoài học phí theo quy định phải đóng thêm khoảng gần 2 triệu đồng mỗi tháng cho các chương trình tăng cường.

Trường THCS Đặng Thai Mai được chọn xây dựng mô hình trường tiên tiến.

Theo phương thức tuyển sinh, học sinh được xét tuyển dựa trên kết quả học tập bốn năm THCS kết hợp với các chứng chỉ như IELTS hoặc tin học quốc tế. Tuy nhiên, số học sinh đáp ứng các tiêu chí này không nhiều.

Ông Cao Thanh Bảo, Hiệu trưởng Trường THPT Hà Huy Tập, cho rằng, mô hình trường tiên tiến đã phát huy hiệu quả tại các đô thị lớn như Hà Nội hay TP Hồ Chí Minh, nhưng khi triển khai tại Nghệ An lại chưa đạt kỳ vọng do chất lượng đầu vào chưa đảm bảo và điều kiện thực hiện chưa đồng bộ.

Học sinh lớp tiên tiến bày tỏ áp lực về chương trình học khá nặng.

Theo ông Bảo, dù đề án đặt mục tiêu ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên, nhưng trên thực tế nhiều trường chưa được bổ sung nguồn lực tương xứng. Ngoài học phí tăng cường, học sinh còn phải đóng thêm tiền tăng giờ do thiếu giáo viên, khiến tổng chi phí cao và khó thu hút người học.

Tại Trường THCS Đặng Thai Mai, bà Nguyễn Thị Thu Hiền, Hiệu trưởng nhà trường, cho rằng, mô hình này có những giá trị tích cực khi giúp học sinh phát triển toàn diện. Tuy nhiên, để triển khai hiệu quả cần có cơ chế riêng về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và các chính sách hỗ trợ phù hợp.

Một tiết học Tiếng Anh tăng cường tại Trường THCS Đặng Thai Mai.

Sau gần 4 năm thí điểm, nhiều ý kiến cho rằng cần đánh giá toàn diện hiệu quả của mô hình trường tiên tiến tại Nghệ An trước khi tiếp tục hoặc điều chỉnh.

Đáng chú ý, trong kế hoạch tuyển sinh lớp 10 năm học 2026 – 2027 do UBND tỉnh Nghệ An ban hành ngày 12/3, mô hình lớp 10 hệ tiên tiến đã không còn được triển khai như dự thảo trước đó. Đây được xem là tín hiệu cho thấy ngành giáo dục địa phương đang xem xét lại tính khả thi của mô hình trong giai đoạn tới.

Thu Hiền