Truy xuất nguồn gốc không tạo 'luồng xanh' cho xuất khẩu nông sản

Tính đến ngày 12/6/2026, hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản đã ghi nhận 18.500 sản phẩm thuộc 112 nhóm sản phẩm, 919 lô hàng. Ảnh minh họa

Tại họp báo nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức ngày 17/6, vấn đề truy xuất nguồn gốc nông sản nhận được sự quan tâm của nhiều cơ quan báo chí, nhất là câu hỏi liệu việc tham gia hệ thống truy xuất nguồn gốc có đồng nghĩa với việc hàng hóa xuất khẩu được hưởng cơ chế “luồng xanh” hay không.

Làm rõ nội dung này, ông Nguyễn Văn Long, Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, đây là cách hiểu chưa đầy đủ. Theo ông Long, hoạt động xuất khẩu nông sản của Việt Nam hiện được thực hiện trên cơ sở tuân thủ pháp luật Việt Nam, các quy định quốc tế và các nghị định thư đã ký kết với từng thị trường nhập khẩu.

Trong hệ thống pháp luật hiện hành cũng như các nghị định thư về xuất khẩu nông sản, không có khái niệm “luồng xanh” như một cơ chế ưu tiên riêng dành cho các sản phẩm đã thực hiện truy xuất nguồn gốc.

“Truy xuất nguồn gốc chỉ là một trong những công cụ giúp chứng minh sản phẩm được sản xuất theo đúng quy trình, được kiểm soát chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm và có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng”, ông Nguyễn Văn Long nhấn mạnh.

Theo lãnh đạo Vụ Khoa học và Công nghệ, truy xuất nguồn gốc không thay thế các yêu cầu về kiểm dịch, kiểm nghiệm hay tiêu chuẩn kỹ thuật mà các thị trường nhập khẩu đang áp dụng. Doanh nghiệp muốn đưa nông sản ra thị trường nước ngoài vẫn phải đáp ứng đầy đủ các quy định liên quan đến an toàn thực phẩm, kiểm dịch thực vật, kiểm dịch động vật và các yêu cầu kỹ thuật khác.

Tuy nhiên, trong bối cảnh nhiều thị trường ngày càng siết chặt tiêu chuẩn về chất lượng, tính minh bạch và trách nhiệm trong chuỗi cung ứng, truy xuất nguồn gốc đang trở thành yêu cầu quan trọng đối với nhiều nhóm hàng nông sản.

Thông qua hệ thống truy xuất nguồn gốc, cơ quan quản lý, doanh nghiệp và đối tác nhập khẩu có thể theo dõi quá trình hình thành của sản phẩm, từ vùng nguyên liệu, cơ sở sản xuất, thu hoạch, sơ chế, chế biến đến vận chuyển và phân phối. Việc này góp phần nâng cao niềm tin của người tiêu dùng, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc xác minh, xử lý các vấn đề phát sinh liên quan đến chất lượng sản phẩm.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tính đến ngày 12/6/2026, Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản trên phạm vi cả nước đã ghi nhận 18.500 sản phẩm thuộc 112 nhóm sản phẩm, 919 lô hàng; kết nối dữ liệu của 547 nông hộ, 255 vùng trồng và 149 doanh nghiệp tại 26/34 tỉnh, thành phố.

Đối với ngành hàng sầu riêng, mặt hàng được lựa chọn thí điểm đầu tiên, đến nay đã có 3 container xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc với đầy đủ dữ liệu truy xuất nguồn gốc được cập nhật trên hệ thống.

Đáng chú ý, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã gửi công hàm tới Tổng cục Hải quan Trung Quốc nhằm giới thiệu Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản của Việt Nam, thúc đẩy kết nối dữ liệu, xác thực thông tin và từng bước hướng tới công nhận dữ liệu truy xuất nguồn gốc phục vụ hoạt động xuất khẩu.

Theo kế hoạch, từ ngày 1/7/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ mở rộng triển khai truy xuất nguồn gốc đối với nhiều ngành hàng chủ lực như lúa gạo, thịt, trứng, sữa, dứa, chanh leo, chè và các sản phẩm nông nghiệp phục vụ tiêu thụ trong nước cũng như xuất khẩu.

Thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống theo hướng liên thông với các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, bảo đảm khả năng xác thực dữ liệu, an toàn thông tin và kết nối với các nền tảng quản lý quốc gia. Cùng với đó, Bộ sẽ đẩy mạnh tập huấn, hướng dẫn doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân tham gia hệ thống; phối hợp với các bộ, ngành liên quan hoàn thiện cơ chế kết nối, chia sẻ dữ liệu.

Việc hình thành hệ thống truy xuất nguồn gốc thống nhất trên phạm vi cả nước được kỳ vọng góp phần thúc đẩy chuyển đổi số ngành nông nghiệp, tăng cường minh bạch thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh, xây dựng thương hiệu và gia tăng giá trị cho nông sản Việt Nam.