Truy xuất nguồn gốc: 'Lá chắn' bảo vệ doanh nghiệp và người tiêu dùng

Đây là nội dung được nhiều chuyên gia, doanh nghiệp và cơ quan quản lý trao đổi tại tọa đàm “Truy xuất nguồn gốc - Lá chắn bảo vệ doanh nghiệp và người tiêu dùng” do Tạp chí Tiếp thị & Gia đình phối hợp với Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) tổ chức ngày 22/5.

Ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) phát biểu tại Tọa đàm.

Tọa đàm diễn ra trong bối cảnh Bộ Công Thương đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư quy định về truy xuất nguồn gốc đối với một số nhóm hàng hóa thuộc phạm vi quản lý của Bộ. Dự thảo được xây dựng nhằm triển khai Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa số 78/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung Luật số 05/2007/QH12 và các quy định chi tiết tại Nghị định số 37.

Theo dự thảo, các nhóm hàng hóa có mức độ rủi ro cao sẽ bắt buộc thực hiện truy xuất nguồn gốc; với các sản phẩm không thuộc nhóm rủi ro cao, doanh nghiệp được khuyến khích áp dụng trên cơ sở tự nguyện.

Các chuyên gia nhận định, trong bối cảnh Bộ Công Thương đang thúc đẩy mạnh mẽ cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm nhiều điều kiện kinh doanh trong các lĩnh vực như xăng dầu, khí, hóa chất…, trách nhiệm minh bạch nguồn gốc hàng hóa của doanh nghiệp cũng sẽ ngày càng lớn hơn.

Việc giảm bớt điều kiện kinh doanh đồng nghĩa với việc tăng cường hậu kiểm và yêu cầu doanh nghiệp chủ động kiểm soát chất lượng sản phẩm. Trong đó, truy xuất nguồn gốc được xem là công cụ hỗ trợ hiệu quả cho cơ quan quản lý trong giám sát thị trường, phát hiện hàng giả, hàng nhái và xử lý các sản phẩm kém chất lượng.

Phát biểu tại tọa đàm, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), cho rằng truy xuất nguồn gốc đang trở thành yêu cầu tất yếu trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng.

Theo ông Linh, thực tế nhiều doanh nghiệp trong các lĩnh vực như gas, phân bón hay sản xuất công nghiệp đã triển khai quản lý nguồn gốc hàng hóa từ nhiều năm trước nhằm kiểm soát chất lượng sản phẩm và xử lý kịp thời các sự cố phát sinh.

“Xuất phát điểm của truy xuất nguồn gốc chính là nhu cầu tự quản trị của doanh nghiệp. Muốn quản lý sản phẩm tốt hơn, muốn thị trường minh bạch hơn thì doanh nghiệp phải triển khai truy xuất nguồn gốc”, ông Linh nhấn mạnh.

Hiện nay, nhiều doanh nghiệp đã ứng dụng mã QR để quản lý sản phẩm, dù một số ngành hàng đặc thù vẫn gặp khó khăn trong việc dán tem hoặc mã nhận diện trực tiếp. Tuy nhiên, theo ông Linh, xu hướng chung là yêu cầu truy xuất sẽ ngày càng chặt chẽ hơn và dần trở thành quy định mang tính bắt buộc.

Cũng theo lãnh đạo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7 tới, bổ sung nhiều quy định mới liên quan đến minh bạch nguồn gốc hàng hóa.

Bên cạnh đó, tình trạng hàng giả, hàng nhái, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ diễn biến phức tạp cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết phải ứng dụng công nghệ vào hoạt động truy xuất nguồn gốc.

Truy xuất nguồn gốc: “Lá chắn” bảo vệ doanh nghiệp và người tiêu dùng. (Ảnh minh họa)

Ông Trần Hữu Linh cho rằng xu hướng quản lý hiện nay đang chuyển dần từ “hậu kiểm” sang tăng cường “tiền kiểm”, yêu cầu doanh nghiệp chủ động minh bạch thông tin ngay từ đầu trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Tại tọa đàm, nhiều doanh nghiệp cũng chia sẻ kinh nghiệm triển khai truy xuất nguồn gốc từ sớm như Phú Mỹ, Lâm Thao, Gas South… Qua thực tiễn cho thấy, minh bạch thông tin sản phẩm không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao uy tín mà còn tạo lợi thế cạnh tranh trên thị trường.

Theo thông tin từ Bộ Công Thương, hệ thống truy xuất nguồn gốc verigoods.vn sau 6 tháng vận hành đã có hơn 1 triệu mã sản phẩm hàng hóa được xác thực, chủ yếu thuộc các ngành gas và phân bón.

Lãnh đạo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước kỳ vọng số lượng mã sản phẩm được xác thực sẽ tiếp tục tăng mạnh trong thời gian tới, đặc biệt ở các nhóm hàng tiêu dùng thiết yếu như thực phẩm, mỹ phẩm, hóa mỹ phẩm…, góp phần minh bạch hóa thị trường, bảo vệ người tiêu dùng và hỗ trợ doanh nghiệp phát triển bền vững.

Theo các chuyên gia, để truy xuất nguồn gốc thực sự phát huy hiệu quả, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người tiêu dùng trong việc xây dựng văn hóa tiêu dùng minh bạch, nói không với hàng giả, hàng kém chất lượng.