Truyền hình An ninh ATV: Một thời để nhớ

Ngày chúng tôi học làm truyền hình

Truyền hình An ninh ATV chính thức lên sóng số đầu tiên vào tháng 1-2010 cũng là thời điểm báo chí đa phương tiện bắt đầu phát triển. Với Báo An ninh Thủ đô, đó là một quyết định táo bạo, mở ra một loại hình báo chí hoàn toàn mới, khi nhân sự để vận hành ATV vốn trưởng thành từ báo in, “tay ngang” sang làm truyền hình. Với nền tảng vững chắc của thương hiệu An ninh Thủ đô, chương trình phát sóng 30 phút trên sóng truyền hình, tập trung khai thác thế mạnh về mảng đề tài an ninh trật tự, an sinh xã hội vốn luôn được công chúng quan tâm.

Đồng chí Đào Lê Bình, Tổng Biên tập Báo An ninh Thủ đô lúc bấy giờ đã giao nhiệm vụ xây dựng và vận hành ATV cho nhà báo Nguyễn Thanh Bình (Tổng biên tập An ninh Thủ đô sau này và nay là Phó Cục trưởng Cục Truyền thông Công an nhân dân, Tổng Biên tập Báo Công an nhân dân). Với anh, ATV không đơn thuần là một chương trình truyền hình mà là bước chuyển quan trọng của tòa soạn trong xu thế báo chí đa phương tiện. Anh luôn nhắc phóng viên phải thay đổi tư duy viết, biết kể chuyện bằng hình ảnh, âm thanh và không ngừng tìm tòi cách thể hiện. Nhưng điều anh nhấn mạnh nhiều nhất vẫn là: “Trước khi muốn hay thì phải đúng đã. Truyền hình dùng hình ảnh để nói lên hiện thực, chứ không phải chỉ dùng lời bình”.

Không có trường quay hiện đại. Không có ê-kíp đông như các đài truyền hình chuyên nghiệp. Máy móc, thiết bị cũng luôn trong tình trạng thiếu trước hụt sau. Phòng họp của tòa soạn được tận dụng làm trường quay; phông dẫn, ánh sáng, âm thanh đều do anh em tự thiết kế; phát thanh niên, người dẫn chương trình cũng là “cây nhà lá vườn”...

Chính nhà báo Nguyễn Thanh Bình một thời vẫn hay góp giọng trong các bản tin; nhà báo Chu Quốc Dũng, Trưởng Ban Biên tập Báo An ninh Thủ đô hay nhà báo Đỗ Trần Quân, Phó Trưởng Ban Biên tập An ninh Thủ đô hiện nay cũng từng đảm nhận vai trò MC và còn nhiều phóng viên trong tòa soạn đã gắn bó với ATV, trở thành bộ mặt “thương hiệu” của chương trình như MC Bảo Trâm, Ngọc Hân, Phi Điệp, Chu Thúy…

Lứa phóng viên chúng tôi là các “em út” gia nhập “gia đình” ATV khi chương trình đã phát sóng được 1 năm, từ giai đoạn 3 số một tuần bắt đầu phát sóng ổn định 5 kỳ phát sóng một tuần trên kênh H2 và HITV Đài PTTH Hà Nội. Ê-kíp gồm 10-12 người bao gồm cả phóng viên, quay phim, kỹ thuật viên. Với sự chỉ bảo của lãnh đạo Ban Biên tập, các đồng chí Tường Lâm, Phạm Quỳnh đã kiên nhẫn dìu dắt từng bước chân đầu tiên của chúng tôi.

Các anh không chỉ sửa từng câu chữ mà còn dạy cách nhìn một khuôn hình, cách kể một câu chuyện bằng hình ảnh. Một phóng sự có thể bị yêu cầu dựng đi dựng lại nhiều lần, không phải vì chưa đẹp mà vì chưa đủ cảm xúc, chưa đủ thông tin. Những lúc ngồi trước máy dựng xem các anh duyệt chương trình, chúng tôi học được rằng truyền hình không phải ghép thật nhiều hình đẹp, mà là chọn đúng hình để kể đúng câu chuyện.

Một thời để nhớ

Hơn 10 năm gắn bó với chương trình là hơn 10 năm chúng tôi vừa làm, vừa học. Học cách viết lời bình cho ngắn gọn, học cách quay hình bằng điện thoại khi thiếu quay phim, học dựng hình khi bộ phận kỹ thuật quá tải, học cả cách đứng trước ống kính để trở thành những MC “bất đắc dĩ” cho chuyên mục “Giải đáp pháp luật”… Có lẽ chính sự thiếu thốn ngày ấy lại trở thành môi trường rèn luyện tốt nhất, để mỗi người đều hiểu thêm công việc của đồng đội và trưởng thành từ chính những điều tưởng như rất nhỏ.

Cùng với thời gian, nhiều phóng viên ATV lần đầu được tác nghiệp tại những sự kiện chính trị lớn của đất nước; được theo chân các lực lượng Công an trong những chuyên án lớn, những đêm tuần tra, những vùng lũ, những điểm nóng về an ninh, trật tự…

Có phóng viên nhập vai để điều tra các phòng khám trái phép; phối hợp cùng lực lượng công an khám phá đường dây đẻ thuê; có phóng viên quay phim đi quay vùng ngập lụt bị ngã xuống thuyền, trong cơn hoảng hốt vẫn kịp bảo vệ máy quay không rơi xuống nước... Mỗi sự kiện, mỗi một cơ hội tác nghiệp hiện trường đều để lại thêm một bài học về nghề. Thế nhưng, công việc của truyền hình không chỉ có đi, quay mà còn cả một khâu hậu kỳ âm thầm mà quan trọng ở phía sau.

Làm truyền hình là làm việc bằng tập thể. Một tác phẩm hay không chỉ có dấu ấn của người viết mà còn là công sức của quay phim, kỹ thuật dựng, người đọc lời bình và những người duyệt chương trình. Bởi sau khi ý tưởng về tác phẩm của phóng viên được thực hiện bằng việc quay hình, phỏng vấn thì đó mới chỉ là cái khung, chất liệu, còn hoàn thiện ra sao, “nhào nặn” tác phẩm như thế nào lại tiếp tục là công đóng góp của cả một tập thể, từ xúc cảm trong những khuôn hình của người quay phim, sự kỹ lưỡng, cẩn thận của biên tập viên; sự truyền cảm của người đọc lời bình; khả năng cảm hình, sự sáng tạo của người kỹ thuật dựng...

Chính vì vậy, chúng tôi có thể từng tranh luận rất nhiều về một khuôn hình, một ý kiến phỏng vấn, một đoạn nhạc nền… nhưng rồi khi chương trình lên sóng, mọi bất đồng đều nhường chỗ cho niềm vui vì thành quả chung.

Có những ký ức đến nay vẫn còn nguyên vẹn. Đó là những ngày giáp Tết, khi cả tòa soạn đã dừng phát hành báo, bắt đầu kỳ nghỉ lễ thì tại tầng 4 số 82 Lý Thường Kiệt vẫn sáng đèn. Bởi phát sóng truyền hình vốn luôn liên tục, không có ngày nghỉ, nên để có đủ chương trình phát sóng trong những ngày nghỉ lễ, chúng tôi phải lên kế hoạch tổ chức sản xuất trước các số, tức là càng áp Tết thì cường độ làm việc lại càng gấp năm, sáu lần bình thường.

Các anh em lại ngầm hiểu một “luật bất thành văn”, ai quê xa sẽ được ưu tiên hoàn thành phần việc trước để kịp chuyến xe về nhà. Những người ở lại Hà Nội lại nhận phần việc cuối cùng. Có năm, bữa tất niên của ATV vào đúng 28, 29 Tết chỉ là một thùng mì tôm. Ăn thật nhanh rồi ai lại trở về màn hình máy tính, bởi phía trước vẫn còn những phóng sự Tết phải hoàn thiện. Có những đêm chúng tôi mải mê chọn vài chục giây nhạc nền cho một đoạn hình giàu cảm xúc, ngẩng lên đã 2, 3giờ sáng... Bây giờ nhớ lại, điều còn đọng không phải sự vất vả, mà là cảm giác được cùng nhau đi hết một chặng đường.

Từ những nỗ lực đó, ATV dần tạo dựng dấu ấn riêng với hơn 2.000 chương trình phát sóng, nhiều chuyên mục được khán giả yêu thích và hàng loạt giải thưởng tại Liên hoan Truyền hình Công an nhân dân cùng các giải báo chí Trung ương, thành phố. Nhưng với những người làm chương trình, phần thưởng lớn nhất vẫn luôn là việc mỗi tối, đúng giờ phát sóng, có những khán giả chờ đợi xem chương trình.

Khép sóng,không đóng ký ức

Năm 2023, Truyền hình An ninh ATV chính thức khép lại hành trình của mình. Đó là một quyết định khiến nhiều người gắn bó không khỏi ngậm ngùi, nhưng cũng phản ánh sự chuyển mình tất yếu của báo chí trong kỷ nguyên số, khi các nền tảng báo điện tử, video trực tuyến và mạng xã hội trở thành xu hướng phát triển chủ đạo.

Chúng tôi, những người từng dành cả tuổi trẻ cho ATV, rồi cũng nhanh chóng bắt tay vào những nhiệm vụ mới. Có người tiếp tục làm báo điện tử, có người chuyển sang lĩnh vực khác trong tòa soạn, có người đảm nhận những trọng trách mới. Dẫu vậy, mỗi khi gặp lại, câu chuyện vẫn thường bắt đầu bằng những kỷ niệm về một thời cùng nhau chạy hiện trường, cùng dựng chương trình đến khuya, cùng chia nhau chiếc bánh mì hay bát mì nóng giữa những ngày cuối năm, cùng nâng đỡ nhau để vượt qua những bỡ ngỡ của nghề.

Có lẽ, điều Truyền hình An ninh ATV để lại không chỉ là những bản tin đã phát sóng, những tác phẩm đoạt giải hay những khuôn hình còn lưu trong kho tư liệu. Điều quý giá hơn là một thế hệ người làm báo An ninh Thủ đô được rèn luyện trong môi trường ấy, học được tinh thần dấn thân, sự cẩn trọng và trách nhiệm với từng thông tin, từng hình ảnh.

“Xin chào quý vị và các bạn! Mời quý vị và các bạn theo dõi chương trình Truyền hình An ninh ATV do Báo An ninh Thủ đô sản xuất...” - Câu chào quen thuộc ấy đã mở đầu hàng nghìn chương trình trong hơn một thập niên. Hôm nay, khi ATV đã khép lại hành trình của mình, câu chào ấy vẫn khiến những người từng gắn bó với chương trình xúc động, mỉm cười và nhớ về một thời tuổi trẻ.

Có những chương trình kết thúc ở thời khắc ngừng phát sóng. Nhưng có những chương trình vẫn tiếp tục sống trong ký ức của những người đã tạo nên nó. Và trong hành trình 50 năm của Báo An ninh Thủ đô, Truyền hình An ninh ATV sẽ mãi là một “mảnh ghép” đẹp, nơi đánh dấu bước chuyển mình của tòa soạn trên con đường làm báo đa phương tiện, đồng thời là nơi đã rèn luyện nên một thế hệ người làm báo luôn dấn thân, trách nhiệm và không ngừng đổi mới.