Truyền thông Mỹ hé lộ pha vạ miệng của ông Trump về chiến tranh Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: Reuters.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã có một trong những màn "chào hàng" rầm rộ nhất cho cuộc chiến Iran trong bài phát biểu giờ vàng tối thứ Tư vừa qua. Tuy nhiên, theo CNN, những bình luận của ông trong một bữa trưa kín dịp Lễ Phục sinh chỉ vài giờ trước đó lại cho thấy rõ lý do tại sao ông không thể thuyết phục công chúng ủng hộ nỗ lực chiến tranh.

Trong những phát ngôn kéo dài cả tiếng đồng hồ — đoạn video vốn được Nhà Trắng đăng tải ngắn ngủi trên YouTube trước khi được một phóng viên của hãng Business Insider lưu lại — ông Trump đã ngẫu hứng bàn về việc chính phủ liên bang nên tập trung nguồn lực vào quốc phòng và bớt lo chuyện y tế hay trung tâm chăm sóc trẻ em (day care). Theo ông, những việc đó nên để các bang tự giải quyết.

Thậm chí, có thời điểm ông đã đặt vấn đề này lên bàn cân như một sự lựa chọn sinh tử: hoặc tài trợ cho chiến tranh, hoặc tài trợ cho nhà trẻ — và rõ ràng ông đã chọn vế đầu tiên.

Mở đầu, ông Trump kể lại cuộc trò chuyện với Giám đốc Văn phòng Quản lý và Ngân sách Russell Vought: “Tôi đã nói với Russell rằng: ‘Đừng chi tiền cho nhà trẻ’, vì Mỹ không thể gánh vác việc đó. Đó là trách nhiệm của các bang”, ông Trump nói. “Chúng ta không thể lo cho nhà trẻ. Chúng ta là một quốc gia lớn với 50 tiểu bang và bao nhiêu con người khác”.

Ngay sau đó, ông bồi thêm một câu: “Chúng ta đang phải chiến đấu trong các cuộc chiến. Chúng ta không thể lo cho nhà trẻ được”.

Ông cho rằng các bang nên tự tăng thuế để chi trả cho dịch vụ chăm sóc trẻ em và y tế. “Chính phủ liên bang không thể ôm đồm nhà trẻ, các chương trình Medicaid hay Medicare — tất cả những thứ cá nhân đó, các bang có thể tự làm. Chúng ta chỉ phải lo một thứ duy nhất: bảo vệ quân sự. Chúng ta phải canh giữ đất nước. Còn những thứ nhỏ nhặt này, những trò gian lận nhỏ lẻ đang diễn ra — Russell, hãy để các bang tự lo liệu”.

Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt sau đó đã thanh minh trên mạng xã hội X rằng ông Trump chỉ đang nói về việc ngăn chặn gian lận hàng tỷ USD trong các chương trình này. Tuy nhiên, lập luận thực tế của ông lại nghiêng hẳn về việc ai sẽ là người phải rút ví chi trả.

Có vài điểm đáng lưu ý từ phát ngôn này. Đầu tiên, ông Trump có lý khi cho rằng chi phí y tế là một gánh nặng ngân sách khổng lồ, dự kiến sẽ tăng từ 2.000 tỷ USD hiện nay lên 3.000 tỷ USD trong thập kỷ tới. Thứ hai, lập luận của ông mang tính triết lý về phân cấp chính quyền (bang hay liên bang chi trả) hơn là việc có nên tài trợ hay không.

Tuy nhiên, theo CNN, đây quả là một cách tồi tệ để nói về chi tiêu công, nhất là vào thời điểm nhạy cảm này. Một cuộc thăm dò mới của kênh này công bố hôm thứ Tư đã chỉ ra lý do tại sao.

Khảo sát cho thấy vấn đề chính trị lớn nhất của ông Trump với cuộc chiến Iran chính là chi phí. Khi giá xăng đã vượt ngưỡng 4 USD/gallon, người Mỹ không thấy được mục đích của cuộc chiến này, đặc biệt là khi nhìn vào cái giá phải trả. Có tới 71% người dân phản đối đề xuất chi 200 tỷ USD cho chiến tranh của Lầu Năm Góc. Thậm chí 4/10 cử tri đảng Cộng hòa cũng không đồng tình.

Khoảng 70% người dân khi được hỏi đều cho rằng cuộc chiến này "không đáng" — xét cả về sinh mạng lẫn gánh nặng tài chính. Những con số này tương đồng với khảo sát của CBS News-YouGov trước đó, khi 67% người Mỹ tuyên bố không sẵn sàng trả thêm tiền xăng vì chiến tranh.

Nói cách khác, người dân Mỹ gần như không có nhu cầu hy sinh vì mục tiêu này. Trong bối cảnh đó, ông Trump lại đặt vấn đề bằng những thuật ngữ gây bất lợi về mặt chính trị: chọn mua bom đạn thay vì chăm sóc trẻ em, theo CNN.

Điều thú vị là lập luận này rất giống với cách Ngoại trưởng Marco Rubio dùng để công kích Iran chỉ hai ngày trước đó: “Hãy tưởng tượng một đất nước Iran, thay vì chi hàng tỷ USD hỗ trợ khủng bố và vũ khí, họ dùng số tiền đó để giúp đỡ người dân mình. Bạn sẽ thấy một đất nước rất khác”.

Trong bối cảnh lạm phát vẫn dai dẳng, việc yêu cầu người dân thắt lưng buộc bụng để dồn tiền cho chiến sự là một đòn chí mạng vào nỗ lực duy trì sự ủng hộ của cử tri dành cho ông Trump.