TS Phạm Anh Tuấn- gương mặt trẻ tiêu biểu đưa khoa học phục vụ sự sống

Vừa được vinh danh là Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu, TS Phạm Anh Tuấn (sinh năm 1991) hiện công tác tại Đại học Công nghệ Hoàng gia KTH (Thụy Điển) là đại diện nổi bật của thế hệ nhà khoa học trẻ Việt Nam đang ghi dấu ấn trên trường quốc tế. Theo đuổi lĩnh vực địa kỹ thuật và hạ tầng bền vững, anh tập trung nghiên cứu nền móng năng lượng tích hợp và các giải pháp thích ứng biến đổi khí hậu, hướng tới mục tiêu đưa khoa học phục vụ trực tiếp cho cuộc sống và con người.

TS Phạm Anh Tuấn, gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu năm 2025.

TS Phạm Anh Tuấn (sinh năm 1991) là gương mặt tiêu biểu trong lĩnh vực địa kỹ thuật và phát triển hạ tầng bền vững. Anh đang là nghiên cứu viên, giảng viên tại Khoa Kỹ thuật Xây dựng và Kiến trúc, tập trung vào nền móng năng lượng tích hợp, cơ học đất, địa kỹ thuật môi trường và các giải pháp hạ tầng thích ứng biến đổi khí hậu.

Các nghiên cứu trọng tâm của anh tập trung vào nền móng năng lượng và giải pháp hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu. Cốt lõi là khai thác nền móng công trình, phần nằm sâu trong đất, không chỉ để chịu tải mà còn thu năng lượng địa nhiệt, cho phép cùng một hệ móng vừa đảm bảo ổn định kết cấu, vừa cung cấp năng lượng sưởi ấm hoặc làm mát công trình.

Hướng nghiên cứu này đồng thời nâng cao khả năng dự đoán hiệu quả vận hành và độ an toàn của hệ móng trong điều kiện vừa chịu tải trọng, vừa trao đổi nhiệt với môi trường đất xung quanh.

TS Phạm Anh Tuấn là tác giả và đồng tác giả của 36 bài báo quốc tế thuộc danh mục Q1 (trong đó 33 bài là tác giả chính), cùng 6 bài Q2 và nhiều báo cáo tại hội thảo quốc tế. Riêng 12 công trình tiêu biểu tập trung phát triển giải pháp năng lượng tích hợp cho hạ tầng bền vững, đặt nền tảng cho các ứng dụng thực tiễn trong tương lai.

Không chỉ nổi bật ở nghiên cứu, anh còn là phản biện khoa học cho hơn 30 tạp chí quốc tế, thành viên Ban biên tập tạp chí uy tín Geosynthetics International (Q1), đồng thời sáng lập GREENX Lab, nền tảng thúc đẩy hợp tác nghiên cứu và chuyển giao công nghệ với các đối tác tại Mỹ, Canada, châu Âu, Nhật Bản và Việt Nam.

Với những đóng góp nổi bật, TS Phạm Anh Tuấn được Đại học Stanford và Elsevier xếp vào Top 2% nhà khoa học có ảnh hưởng nhất thế giới trong hai năm 2024–2025. Năm 2025, anh tiếp tục ghi dấu ấn khi nhận Giải thưởng Khoa học và Công nghệ Quả Cầu Vàng, giải thưởng quốc tế Rising Star in Geotechnical Engineering, cùng Huy chương Bạc dành cho nhà phản biện xuất sắc của một tạp chí khoa học quốc tế.

Ở tuổi ngoài 30, nhà khoa học trẻ không chỉ góp phần định hình các giải pháp hạ tầng bền vững trước thách thức khí hậu, mà còn mở ra hướng khai thác hiệu quả năng lượng tái tạo trong lĩnh vực xây dựng, một trong những bài toán cấp thiết của tương lai.

TS Phạm Anh Tuấn là con thứ sáu trong một gia đình nghèo ở vùng quê miền Trung khắc nghiệt tỉnh Quảng Bình cũ (nay thuộc Quảng Trị). Hành trình đến với khoa học của anh khởi nguồn từ một câu hỏi giản dị: vì sao đất và đá có thể nâng đỡ mọi công trình?

Những năm đầu đại học (2009) là quãng thời gian nhiều biến cố với anh. Mẹ và bà ngoại lần lượt qua đời vì bệnh nặng, khiến anh rơi vào trạng thái chông chênh, mất phương hướng, suýt buông bỏ việc học. Bước ngoặt đến khi anh chứng kiến cha và các anh chị chắt chiu từng đồng để tiếp tục gửi tiền cho mình ăn học. “Tôi chỉ mong học thật tốt để có thể san sẻ gánh nặng với gia đình”, anh nhớ lại.

Năm 2016, anh giành được nhiều học bổng quốc tế và lựa chọn Pháp làm điểm đến, mở ra hành trình học tập và nghiên cứu qua nhiều quốc gia, từng bước khẳng định tên tuổi trong lĩnh vực địa kỹ thuật.

Từ nơi xa, mỗi lần theo dõi tin tức về bão lũ, sạt lở, những mái nhà bị cuốn trôi hay cảnh người dân vùng quê chìm trong nước lũ, anh không ngừng trăn trở: khoa học có thể làm gì để bảo vệ con người? Câu hỏi đó đã định hình hướng nghiên cứu của anh, nơi khoa học không chỉ dừng lại ở công bố, mà hướng tới ứng dụng thực tiễn, phục vụ cộng đồng.

Công trình quốc tế đầu tiên của anh thuộc lĩnh vực địa kỹ thuật, tập trung vào cơ học tương tác đất – vật liệu geosynthetics. Để được đăng tải, nghiên cứu này mất gần hai năm chỉnh sửa và hoàn thiện. Không ít lần bài báo bị từ chối, ý tưởng rơi vào bế tắc, nhưng chính những thử thách đó giúp anh nhận ra: khoa học là hành trình của kiên trì, kỷ luật và niềm tin.

Theo anh, giá trị lớn nhất của các nghiên cứu hiện tại, đặc biệt trong hướng nền móng năng lượng và hạ tầng thích ứng biến đổi khí hậu nằm ở khả năng ứng dụng. Nếu được triển khai rộng rãi, các giải pháp này có thể góp phần giảm tiêu thụ năng lượng, cắt giảm phát thải carbon và nâng cao khả năng chống chịu của hạ tầng trước điều kiện khí hậu cực đoan.

TS Tuấn cho rằng, các nhà khoa học Việt Nam hoàn toàn đủ năng lực để tham gia và đóng góp vào dòng chảy tri thức toàn cầu. Các thế hệ trẻ hãy làm việc nghiêm túc với tri thức, kiên trì theo đuổi những câu hỏi có ý nghĩa, bởi mỗi cá nhân đều có thể góp phần vào sự phát triển chung của xã hội.

" Giá trị của khoa học không nằm ở số lượng bài báo, mà ở những nghiên cứu có tính đột phá và khả năng giải quyết các vấn đề lớn của xã hội. Điều cốt lõi là các nghiên cứu phải thực sự đóng góp cho tri thức và mang lại giá trị cho cộng đồng”, TS Phạm Anh Tuấn chia sẻ.

Mai Nguyễn