Từ 1/7/2026, dịch vụ công trực tuyến chuyển sang mô hình chủ động phục vụ người dân

Nghị định gồm 9 chương, 92 điều, quy định về nhiều nội dung quan trọng như chiến lược, chương trình và kế hoạch chuyển đổi số; cung cấp thông tin và dịch vụ công trực tuyến; kiến trúc và yêu cầu kỹ thuật đối với hệ thống số; cơ chế đầu tư, mua sắm, thuê dịch vụ phục vụ chuyển đổi số bằng ngân sách nhà nước; phát triển kinh tế số và xã hội số.

Theo quy định mới, các bộ, cơ quan ngang bộ và UBND cấp tỉnh có trách nhiệm triển khai thủ tục hành chính dưới hình thức dịch vụ công trực tuyến toàn trình. Trường hợp chưa thể thực hiện toàn trình mà chỉ cung cấp trực tuyến một phần, cơ quan có thẩm quyền phải công khai trên Cổng Dịch vụ công quốc gia nguyên nhân và căn cứ pháp lý của việc áp dụng hình thức này.

Những trường hợp được phép cung cấp dịch vụ công trực tuyến một phần bao gồm việc pháp luật yêu cầu người dân hoặc doanh nghiệp phải trực tiếp có mặt tại cơ quan nhà nước; cơ quan quản lý cần kiểm tra, xác minh thực địa; hoặc do sự cố, hạn chế kỹ thuật chưa thể khắc phục ngay.

Ảnh minh họa. Nguồn: VGP

Nghị định cũng xác định việc cung cấp dịch vụ công trực tuyến được triển khai theo mô hình thống nhất, tập trung từ Trung ương đến địa phương thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia và Ứng dụng định danh quốc gia.

Các dịch vụ phải được chuẩn hóa về mã số, tên gọi, biểu mẫu điện tử và quy trình thực hiện. Đồng thời, hệ thống phải kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và dữ liệu dùng chung để tự động điền thông tin vào hồ sơ điện tử, qua đó thực hiện nguyên tắc "người dân và doanh nghiệp chỉ cung cấp thông tin một lần".

Đối với các thủ tục phát sinh phí, lệ phí hoặc nghĩa vụ tài chính, việc thanh toán được thực hiện trực tuyến. Các hệ thống cũng phải hỗ trợ chữ ký số, thông báo trạng thái xử lý hồ sơ theo thời gian thực và cập nhật ngay khi có thay đổi nhằm giúp người dân, doanh nghiệp thuận tiện theo dõi quá trình giải quyết.

Một điểm mới nổi bật của Nghị định là lần đầu tiên quy định cụ thể mô hình dịch vụ công trực tuyến chủ động, được chia thành bốn cấp độ.

Ở mức độ 1, cơ quan nhà nước chủ động phát hiện thời điểm hoặc nghĩa vụ phát sinh để gửi thông báo, nhắc nhở và hướng dẫn người dân, doanh nghiệp thực hiện thủ tục trực tuyến.

Mức độ 2 cho phép hệ thống tự động chuẩn bị hồ sơ điện tử trên cơ sở dữ liệu sẵn có. Người sử dụng chỉ cần kiểm tra, xác nhận hoặc bổ sung thông tin trước khi hoàn tất thủ tục.

Tại mức độ 3, hệ thống có thể phân tích dữ liệu và khuyến nghị phương án dịch vụ phù hợp nhất khi có nhiều lựa chọn khác nhau, dựa trên các tiêu chí như thời gian, chi phí, mức độ thuận tiện và nghĩa vụ phát sinh, đồng thời vẫn bảo đảm quyền lựa chọn của người sử dụng.

Ở mức độ cao nhất, cơ quan nhà nước có thể tự động giải quyết một số thủ tục hành chính trên cơ sở khai thác và phân tích dữ liệu hợp pháp từ các hệ thống số mà không yêu cầu người dân nộp hồ sơ, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. Người dân vẫn được thông báo kết quả và có quyền xác nhận, từ chối hoặc yêu cầu điều chỉnh nếu cần thiết.

Nghị định cũng đặt ra yêu cầu đối với các hệ thống cung cấp dịch vụ công trực tuyến phải tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật, bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin, có giao diện thân thiện, dễ sử dụng và đáp ứng nhu cầu của nhiều nhóm đối tượng.

Đáng chú ý, các hệ thống phải hỗ trợ người khuyết tật tiếp cận và sử dụng dịch vụ công trực tuyến, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện và bảo đảm quyền tiếp cận bình đẳng đối với dịch vụ công.

Theo mô hình mới, hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính cấp bộ sẽ tích hợp với Cổng Dịch vụ công quốc gia để cung cấp dịch vụ thống nhất trên phạm vi cả nước. Trong khi đó, hệ thống cấp tỉnh sẽ tập trung giải quyết những thủ tục chưa được triển khai trên hệ thống tập trung.

Nghị định số 224/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026. Việc áp dụng các quy định mới được kỳ vọng sẽ nâng cao chất lượng phục vụ của cơ quan nhà nước, giảm thời gian và chi phí thực hiện thủ tục hành chính, đồng thời tạo thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp trong quá trình tiếp cận dịch vụ công trên môi trường số.