Tu-95: Vì sao Liên Xô chọn động cơ cánh quạt khi máy bay phản lực đang lên ngôi?

Đầu thập niên 1950, Liên Xô đứng trước bài toán phát triển một oanh tạc cơ chiến lược có thể vươn tới những mục tiêu ở khoảng cách rất xa.

Tu-4 khi đó đã được đưa vào sử dụng, nhưng tầm bay và tốc độ của máy bay vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu mới.

u-4 có tầm bay thực tế khoảng 5.100 km và tốc độ tối đa khoảng 558 km/h. Những thông số này khiến máy bay khó có khả năng thực hiện nhiệm vụ tấn công sâu vào lãnh thổ Mỹ và nhanh chóng rời khỏi khu vực mục tiêu.

Vì vậy, Liên Xô bắt đầu phát triển một oanh tạc cơ hoàn toàn mới. Một trong những quyết định quan trọng nhất liên quan đến hệ thống động lực.

Các nhà thiết kế phải lựa chọn giữa động cơ phản lực và động cơ tuốc bin cánh quạt. Động cơ phản lực có ưu thế rõ ràng về tốc độ, nhưng bài toán của Tu-95 không chỉ nằm ở tốc độ tối đa.

Động cơ tuốc bin cánh quạt được lựa chọn vì phù hợp hơn với yêu cầu về tầm bay và tốc độ của máy bay. Loại động cơ này có mức tiêu thụ nhiên liệu kinh tế hơn, cho phép Tu-95 thực hiện các chuyến bay đường dài mà không cần tiếp nhiên liệu trên không.

Trái tim của thiết kế là động cơ NK-12. Tu-95 được trang bị 4 động cơ loại này, mỗi động cơ dẫn động một cặp cánh quạt đồng trục quay ngược chiều. Cách bố trí này tạo ra lực đẩy lớn trong khi vẫn duy trì hiệu quả của động cơ tuốc bin cánh quạt.

Kết quả là Tu-95 không phải một máy bay chậm theo cách thường thấy khi nhắc tới động cơ cánh quạt. Theo RT, tốc độ tối đa của Tu-95 đạt khoảng 882 km/h và tầm bay thực tế khoảng 12.100 km.

Tu-95MS là máy bay ném bom chiến lược sử dụng động cơ tuốc bin cánh quạt. Phiên bản này được trang bị 4 động cơ NK-12MP và có tốc độ tối đa khoảng 830 km/h.

Động cơ NK-12 vì vậy trở thành một trong những đặc điểm quan trọng nhất của Tu-95. TASS cho biết phiên bản NK-12MP có công suất 15.000 mã lực và được nâng cấp thành NK-12MPM để cải thiện đặc tính cất cánh, tải trọng và tầm bay của Tu-95MS.

Sự lựa chọn này phản ánh một triết lý thiết kế khác với việc đơn thuần chạy theo tốc độ. Tu-95 được xây dựng để thực hiện nhiệm vụ chiến lược ở khoảng cách rất xa.

Trong trường hợp đó, khả năng bay lâu, tiết kiệm nhiên liệu và duy trì tầm hoạt động lớn có giá trị đặc biệt.

Thiết kế này sau đó còn chứng minh khả năng thích nghi. Tu-95 ban đầu được phát triển như oanh tạc cơ mang bom, nhưng các biến thể sau này chuyển sang vai trò máy bay mang tên lửa.

Oanh tạc cơ Tu-95 được phát triển để sử dụng cả vũ khí thông thường và tên lửa.

Vì vậy, việc Liên Xô lựa chọn động cơ tuốc bin cánh quạt không phải là một bước đi ngược thời đại. Đó là lựa chọn gắn với yêu cầu cụ thể của một oanh tạc cơ chiến lược tầm xa.

Tu-95 cho thấy trong thiết kế máy bay quân sự, tốc độ không phải lúc nào cũng là yếu tố quyết định.

Với một nền tảng được xây dựng để bay hàng nghìn kilomet và mang vũ khí tới những khu vực rất xa, hiệu suất động cơ và tầm bay có thể quan trọng không kém tốc độ tối đa.