Từ 'AI+' đến chuyển đổi xanh: Trung Quốc định hình chiến lược phát triển mới

Với những thay đổi lớn từ thương mại, đầu tư đến chuỗi cung ứng và công nghệ, theo bài phân tích đăng trên trang Finance Sina, cạnh tranh địa chính trị, xung đột thương mại, rủi ro nợ công, an ninh mạng và trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành những yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến tăng trưởng toàn cầu. Trước cục diện này, Trung Quốc lựa chọn tiếp tục mở cửa nền kinh tế, đồng thời tìm kiếm các động lực phát triển mới để thích ứng với môi trường quốc tế ngày càng phức tạp.

Ngành sản xuất vẫn là lợi thế cạnh tranh cốt lõi của Trung Quốc

Bài phân tích nhận định, nền kinh tế thế giới vẫn duy trì đà tăng trưởng, song nền tảng của quá trình phục hồi ngày càng bộc lộ nhiều dấu hiệu mong manh sau những tác động kéo dài của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 và đại dịch Covid-19. Hai cú sốc lớn này vừa làm suy giảm năng suất lao động và hiệu quả sản xuất, vừa kéo giảm tốc độ tăng trưởng dài hạn, khiến kinh tế toàn cầu bước vào giai đoạn tăng trưởng thấp với nhiều bất định.

Trong bối cảnh đó, cấu trúc rủi ro của nền kinh tế thế giới cũng thay đổi theo hướng ngày càng phức tạp. Bên cạnh các thách thức truyền thống như nợ công, lạm phát và bất ổn tài chính, những yếu tố phi truyền thống gồm cạnh tranh địa chính trị, biến đổi khí hậu, an ninh mạng, AI và thông tin sai lệch đang nổi lên như các biến số có sức chi phối ngày càng lớn đối với thương mại, đầu tư, chuỗi cung ứng cũng như quá trình hoạch định chính sách của các quốc gia.

Theo bài viết, trong bối cảnh làn sóng chống toàn cầu hóa gia tăng, Bắc Kinh cho rằng xu hướng này không đồng nghĩa với sự chấm dứt của hội nhập kinh tế quốc tế mà phản ánh quá trình tái cấu trúc sâu rộng của chuỗi cung ứng và mạng lưới thương mại toàn cầu. Sau nhiều vòng áp thuế giữa Trung Quốc và Mỹ, xuất khẩu của Bắc Kinh sang thị trường Mỹ có xu hướng thu hẹp, trong khi quan hệ thương mại với ASEAN và các quốc gia tham gia Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) tiếp tục được mở rộng, qua đó góp phần đa dạng hóa thị trường và giảm phụ thuộc vào các đối tác truyền thống.

Nhấn mạnh ngành sản xuất vẫn là lợi thế cạnh tranh cốt lõi của Trung Quốc khi đóng góp hơn 30% giá trị gia tăng sản xuất toàn cầu. Trên nền tảng đó, Bắc Kinh đặt mục tiêu nâng cấp năng lực sản xuất thông qua đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và phát triển các ngành công nghiệp chiến lược, hướng tới xây dựng mô hình tăng trưởng dựa nhiều hơn vào giá trị gia tăng và hàm lượng công nghệ.

Trong chiến lược phát triển mới, AI được xác định là động lực tăng trưởng nổi bật với vai trò thúc đẩy quá trình chuyển đổi của toàn bộ nền kinh tế. Theo đó, Trung Quốc định hướng mở rộng mô hình "AI+" trong các lĩnh vực sản xuất, nghiên cứu khoa học và dịch vụ, đồng thời tận dụng lợi thế về quy mô thị trường, nguồn dữ liệu và hệ sinh thái công nghiệp để đẩy nhanh phổ cập công nghệ AI, qua đó nâng cao năng suất và tạo ra các động lực tăng trưởng mới.

Bên cạnh việc thúc đẩy đổi mới công nghệ, Bắc Kinh cũng tiếp tục coi mở rộng nhu cầu trong nước và chuyển đổi xanh là hai trụ cột quan trọng của chiến lược phát triển dài hạn. Theo bài viết, tiêu dùng dịch vụ, năng lượng tái tạo, hydro xanh, công nghệ lưu trữ điện và điện hạt nhân sẽ trở thành những lĩnh vực giàu tiềm năng, không chỉ góp phần củng cố tăng trưởng kinh tế mà còn hỗ trợ Trung Quốc nâng cao năng lực cạnh tranh trong quá trình chuyển đổi sang mô hình phát triển chất lượng cao.

Từ xuất khẩu sản phẩm sang xuất khẩu năng lực

Bài phân tích nhận định, quá trình quốc tế hóa của doanh nghiệp Trung Quốc đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, khi mục tiêu không còn dừng ở xuất khẩu hàng hóa mà chuyển sang xuất khẩu năng lực. Theo đó, các doanh nghiệp ngày càng chú trọng đưa chuỗi cung ứng, mô hình kinh doanh, công nghệ và hệ sinh thái sản xuất ra thị trường quốc tế nhằm nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Xu hướng này diễn ra trên nhiều lĩnh vực, từ các ngành sản xuất truyền thống đến xe điện, robot, thương mại điện tử và AI. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt và chuỗi cung ứng toàn cầu liên tục được tái cấu trúc, việc mở rộng đầu tư ra nước ngoài không chỉ nhằm tìm kiếm thị trường mới mà còn giúp doanh nghiệp đa dạng hóa địa bàn sản xuất, giảm thiểu rủi ro và củng cố khả năng thích ứng trước những biến động của kinh tế thế giới.

Theo bài viết, logic cạnh tranh toàn cầu cũng đang thay đổi đáng kể khi ưu tiên về hiệu quả và chi phí dần nhường chỗ cho yêu cầu bảo đảm an ninh kinh tế và nâng cao sức chống chịu của chuỗi cung ứng. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào lợi thế chi phí sản xuất mà cần đánh giá toàn diện các yếu tố như mức độ ổn định chính trị, môi trường pháp lý, an ninh logistics, chính sách đầu tư cũng như nguy cơ phát sinh từ các rủi ro địa chính trị tại từng thị trường.

Để thích ứng với môi trường cạnh tranh mới, bài phân tích khuyến nghị, doanh nghiệp Trung Quốc tiếp tục nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo, xây dựng chuỗi cung ứng linh hoạt trên phạm vi toàn cầu, đẩy mạnh ứng dụng AI vào hoạt động sản xuất - kinh doanh và tăng cường tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế nhằm củng cố năng lực cạnh tranh dài hạn.

Bên cạnh nỗ lực của cộng đồng doanh nghiệp, tác giả cho rằng, sự hỗ trợ từ chính phủ và hệ thống tài chính sẽ giữ vai trò quan trọng trong quá trình mở rộng hiện diện ở nước ngoài. Theo đó, các cơ quan chức năng cần tăng cường hỗ trợ về ngoại giao, pháp lý, thuế quan, logistics, xúc tiến thương mại và quản trị rủi ro, trong khi các tổ chức tài chính cần phát huy mạng lưới toàn cầu để cung cấp dịch vụ thanh toán xuyên biên giới, tài trợ thương mại, bảo hiểm và tư vấn đầu tư.

Theo đánh giá của tác giả, làn sóng chống toàn cầu hóa tuy tạo ra nhiều sức ép đối với nền kinh tế Trung Quốc nhưng đồng thời cũng mở ra cơ hội để nước này tái định vị vai trò trong trật tự kinh tế quốc tế đang chuyển dịch. Trong giai đoạn tới, việc kết hợp lợi thế sản xuất với AI, chuyển đổi xanh, mở rộng tiêu dùng và nâng cao năng lực cạnh tranh toàn cầu được xem là nền tảng giúp Trung Quốc củng cố động lực tăng trưởng và tham gia định hình một giai đoạn toàn cầu hóa mới.