Từ bản làng đến 'chợ số' - Mở lối phụ nữ khởi nghiệp

Từ bản Sác Ngà mở một “gian hàng” không biên giới

Ở xóm Sác Ngà, xã Quảng Lâm, nhiều sản phẩm nông nghiệp và thủ công vốn gắn với đời sống của đồng bào trên núi cao có thêm cơ hội tiếp cận rộng hơn với người tiêu dùng. Không phải cửa hàng lớn hay biển hiệu bắt mắt, điểm kết nối thị trường của chị Hoàng Thị Anh, dân tộc Mông xóm Sác Ngà là trang Facebook Hoàng Lan Anh. Trên đó, bún gạo, măng khô, vải lanh, thảo quả… cùng nhiều nông sản địa phương được giới thiệu bằng hình ảnh, bài viết và kể những câu chuyện gần gũi trên không gian số về vùng đất, con người nơi sản phẩm được làm ra.

Chị Hoàng Thị Anh cho biết: Tôi xây dựng kênh từ năm 2018, khi khái niệm bán hàng đa kênh hay thương mại điện tử còn khá mới với nhiều phụ nữ nông thôn, miền núi. Những bài đăng đầu tiên rất mộc mạc chưa thu hút được nhiều người theo dõi, nhưng tôi kiên trì cập nhật giới thiệu chi tiết từng sản phẩm nông sản bản địa với câu chuyện đời thường của đồng bào Mông nên đã thu hút cộng đồng mạng quan tâm và tạo dựng uy tín. Đến nay, trang cá nhân của tôi có hàng nghìn lượt người theo dõi, khách chốt đơn hàng tăng, doanh thu từ 60 - 80 triệu đồng/tháng.

Khoản thu nhập từ bán hàng trên mạng xã hội của chị tuy chưa phải quy mô của một kênh thương mại lớn, nhưng minh chứng khoảng cách địa lý không còn là rào cản tuyệt đối đối với một phụ nữ khởi nghiệp ở vùng cao.

Môi trường số giúp chị Hoàng Thị Anh đưa sản phẩm địa phương xuất hiện thường xuyên hơn với khách hàng, phản hồi của người mua đến nhanh hơn và nhu cầu thị trường cũng bộc lộ rõ hơn. Qua từng lượt tương tác, người bán có thể biết mặt hàng nào được nhu cầu người tiêu dùng hướng tới, nội dung nào tạo niềm tin… Từ chỗ chủ yếu giới thiệu sản phẩm địa phương trong phạm vi hẹp, người phụ nữ có thể từng bước hình thành tệp khách hàng lớn, giữ liên hệ sau mỗi đơn hàng và mở rộng thị trường bằng chiếc điện thoại thông minh.

Chị Hoàng Thị Anh (bên phải), dân tộc Mông, xóm Sác Ngà, xã Quảng Lâm, trao đổi kỹ năng ứng dụng công nghệ số để quảng bá, tiêu thụ nông sản địa phương.

Câu chuyện ở Sác Ngà cho thấy cốt lõi khởi nghiệp từ chuyển đổi số không nằm ở việc sử dụng nhiều ứng dụng số mà ở khả năng thay đổi cách tiếp cận với thị trường. Từ sản vật mang đậm dấu ấn văn hóa địa phương nhưng khi được giới thiệu đúng xu hướng và mộc mạc, chân thực, mỗi sản phẩm có thể mang theo câu chuyện về nguyên liệu, kỹ thuật, bàn tay người làm và bản sắc địa phương. Giá trị hàng hóa vì thế được nâng lên bằng uy tín, hấp dẫn từ bản sắc riêng, bồi đắp thêm thông tin, trải nghiệm và niềm tin của khách hàng.

Cách làm này gợi mở một bài học thiết thực: khởi nghiệp số không nhất thiết bắt đầu bằng nguồn vốn lớn. Điểm xuất phát có thể là sản vật sẵn có, kỹ năng bản địa và sự kiên trì học cách truyền thông gần gũi, đời thường. Người bán hàng phải duy trì chất lượng, minh bạch thông tin, phản hồi khách hàng có trách nhiệm từ chất lượng sản phẩm, khâu đóng gói, thanh toán, vận chuyển. Công nghệ mở cửa thị trường, nhưng chất lượng sản phẩm và "chữ tín" mới giữ được khách hàng.

Từ lớp học công nghệ đến tư duy làm thị trường

Để tạo cơ hội cho phụ nữ 56 xã, phường có cách làm kinh tế như chị Hoàng Thị Anh, Hội Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh phối hợp tổ chức nhiều lớp tập huấn nâng cao kiến thức, năng lực về khởi nghiệp, khởi sự kinh doanh; tài chính xanh, chuyển đổi số, thương mại điện tử, truyền thông, tiếp thị, phát triển thị trường và quản trị số cho phụ nữ khởi nghiệp.

Chị Ma Thị Huyền Trang, xóm Phai Khắt, xã Tam Kim chia sẻ: Chúng tôi là phụ phữ nông thôn, điện thoại dùng lâu rồi nhưng chưa biết ứng dụng chuyển đổi số để bán hàng trên mạng xã hội đúng quy định pháp luật. Tham gia tập huấn của Hội Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh về khởi nghiệp trên nền tảng số mở ra cơ hội mới: được học về AI tạo sinh kế đến xu hướng quảng cáo số;  ứng dụng AI trong xây dựng nội dung, tiếp thị; thực hành livestream, kinh doanh đa kênh và tìm hiểu cơ chế điểm thưởng trên sàn Shopee; học về nội dung pháp lý, thuế được đưa vào chương trình để hoạt động kinh doanh bảo đảm đúng quy định... Ngoài học về kỹ năng số, chúng tôi còn được tiếp cận với chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp; phân biệt khởi nghiệp, khởi sự kinh doanh và lập nghiệp; tìm hiểu, lựa chọn sinh kế phù hợp.

Cùng với học lý thuyết đi đôi với thực hành, nhiều chị em tích cực học hỏi và để bước vào khởi nghiệp cần lập kế hoạch sản xuất, kinh doanh, phát triển kinh tế gia đình và xây dựng phương án phát triển thị trường cho sản phẩm. Đặc biệt, chị em phải thay đổi tư duy luôn đặt ra câu hỏi: bán sản phẩm gì, cho ai, bằng kênh nào, chi phí ra sao và điều gì tạo nên khác biệt để lựa chọn những mô hình, sản phẩm phù hợp để khởi nghiệp.

Chị Bàn Thị Liên, dân tộc Dao Tiền, xóm Hoài Khao, xã Thành Công chia sẻ: Được tham gia tập huấn kỹ năng số, thương mại điện tử, phụ nữ nông thôn miền núi được tiếp cận bài bản hơn với khởi nghiệp số. Chúng tôi được làm quen với xây dựng một ý tưởng sinh kế thành kế hoạch có mục tiêu, cách tiếp cận khách hàng, tìm hiểu nhu cầu khách hàng. Từ đó, ý thức trách nhiệm khi đưa ra một bức ảnh, một đoạn giới thiệu hay một phiên livestream đều phải phục vụ chiến lược thị trường, đúng pháp luật, không đơn thuần là hoạt động đăng tải ngẫu hứng.

Trao “chìa khóa số”, nâng cao quyền năng kinh tế cho phụ nữ

Từ những mô hình bước đầu phát huy hiệu quả, nhu cầu khởi nghiệp của hội viên phụ nữ ngày càng lớn, Hội Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh xác định chuyển đổi số phải trở thành động lực nâng cao quyền năng, vai trò làm kinh tế cho phụ nữ. Trọng tâm không chỉ là hướng dẫn sử dụng công nghệ, mà còn giúp hội viên thay đổi tư duy, chủ động nắm bắt cơ hội, xây dựng năng lực quản trị và thích ứng với những biến động của thị trường.

Chị Nông Thị Liêm, hộ làm giấy bản truyền thống tại xóm Dìa Trên, xã Quảng Uyên, giới thiệu quy trình sản xuất giấy bản trên nền tảng số.

Phó Chủ tịch Thường trực Hội Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Hoàng Thị Thương khẳng định: Khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu trong quá trình phát triển kinh tế. Đặc biệt là phụ nữ nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, việc tiếp cận kiến thức mới về quản trị, công nghệ số, thương mại điện tử và phát triển thị trường rất thiết thực với đời sống. Đây là cơ hội để đưa sản phẩm địa phương ra thị trường, tạo thêm việc làm, tăng thu nhập cho phụ nữ, đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Thực tiễn cho thấy, hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp không thể chỉ dừng ở ý tưởng hay nguồn vốn. Chị Nông Thị Liêm, dân tộc Nùng An, xóm Dìa Trên, xã Quảng Uyên cho biết: Trước đây, người dân làm giấy bản chủ yếu phục vụ đời sống. Nay nhờ bảo tồn và phát huy nghề truyền thống gắn với du lịch, chúng tôi quảng bá làm giấy bản trên nền tảng số Facebook, TikTok thu hút nhiều du khách, nhất là khách quốc tế đến bản Dìa Trên để trải nghiệm; nghề truyền thống đã trở thành sinh kế mới của gia đình tôi và nhiều hộ trong bản. Phụ nữ cần được trang bị kiến thức, kỹ năng, khả năng nhận diện rủi ro và làm chủ quá trình kinh doanh để duy trì mô hình bền vững, lâu dài.

Thực hiện Đề án 2415 “Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2026 - 2035”, Hội Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh tiếp tục xây dựng, đẩy mạnh các hoạt động hỗ trợ phù hợp với điều kiện của từng địa bàn và nhóm phụ nữ. Hướng đi kết nối chặt chẽ giữa đào tạo kiến thức với tư vấn, hỗ trợ hoàn thiện ý tưởng, nâng cao chất lượng sản phẩm và xây dựng năng lực quản trị. Đồng thời, chú trọng phát hiện những mô hình có triển vọng để bồi dưỡng, nhân rộng và tạo sức lan tỏa trong cộng đồng.