Tự công bố, tự chịu trách nhiệm phải gắn với quy trình, quy phạm, quy chuẩn

Bảo đảm cơ chế kiểm soát chất lượng trong quá trình sản xuất

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường đã bãi bỏ đồng thời hành vi buôn bán phân bón, giống cây trồng không đủ điều kiện khỏi danh mục bị nghiêm cấm và toàn bộ điều kiện buôn bán, trong đó có yêu cầu bảo đảm truy xuất nguồn gốc lô giống khiến hoạt động buôn bán phân bón và giống cây trồng không còn bất kỳ điều kiện kinh doanh nào, đồng thời không còn căn cứ để xử phạt vi phạm hành chính.

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến phát biểu. Ảnh: Phạm Thắng

Cho rằng, đây là thay đổi chính sách phạm vi rộng, không chỉ liên quan đến việc cắt giảm thủ tục hành chính, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị nghiên cứu kỹ lưỡng, bổ sung đánh giá tác động của việc sửa đổi nội dung này.

Theo Báo cáo giải trình, tiếp thu của Chính phủ, thực hiện chủ trương của Đảng về cắt giảm ngành nghề, điều kiện đầu tư kinh doanh không còn phù hợp (Kết luận số 18-KL/TW, Nghị quyết số 68-NQ/TW, Nghị quyết số 66-NQ/TW...) nhằm khơi thông nguồn lực, phát triển kinh tế, Chính phủ đã đề xuất bãi bỏ ngành nghề buôn bán giống cây trồng, buôn bán phân bón tại Phụ lục IV Luật Đầu tư; đồng thời bãi bỏ các điều kiện kinh doanh của các ngành nghề này tại khoản 2 Điều 22 Luật Trồng trọt.

Để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của Luật Trồng trọt, khi bãi bỏ điều kiện kinh doanh đối với hoạt động buôn bán phân bón và giống cây trồng, dự thảo Luật đồng thời bãi bỏ quy định về hoạt động buôn bán phân bón, giống cây trồng không đáp ứng điều kiện kinh doanh là hành vi bị nghiêm cấm.

Tuy nhiên, việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh không đồng nghĩa với việc bãi bỏ cơ chế quản lý nhà nước đối với hoạt động này. Theo đó, khoản 2 Điều 35 và khoản 2 Điều 51 Luật Trồng trọt vẫn quy định nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân buôn bán giống cây trồng, phân bón trong đó có nghĩa vụ cung cấp tài liệu, chứng từ hợp pháp để truy xuất nguồn gốc, bồi thường thiệt hại và chấp hành việc thanh tra, kiểm tra của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Tổ chức, cá nhân kinh doanh phân bón, giống cây trồng đồng thời có trách nhiệm tuân thủ đầy đủ quy định của pháp luật có liên quan về chất lượng sản phẩm, hàng hóa, sở hữu trí tuệ, thương mại, quảng cáo... Bên cạnh đó, pháp luật về quy định xử phạt vi phạm hành chính vẫn quy định chế tài đối với các hành vi vi phạm như kinh doanh giống cây trồng, phân bón. Mặt khác, dự thảo Luật không bãi bỏ các điều kiện sản xuất giống cây trồng, phân bón, do đó vẫn bảo đảm cơ chế kiểm soát chất lượng trong quá trình sản xuất.

"Việc cấm vẫn phải cấm"

Nhấn mạnh hành vi sản xuất hay hành vi kinh doanh mà không bảo đảm chất lượng thì đều có tác hại như nhau, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh nêu rõ, việc bãi bỏ như dự thảo Luật là vấn đề cần quan tâm.

Băn khoăn về việc có nhất thiết phải bãi bỏ quy định về hoạt động buôn bán phân bón, giống cây trồng không đáp ứng điều kiện kinh doanh là hành vi bị nghiêm cấm hay không, Chủ nhiệm Ủy ban Nguyễn Đắc Vinh cho rằng, không nên bỏ ra khỏi điều cấm. Bởi, nếu bỏ ra khỏi hành vi bị nghiêm cấm thì khi xử lý hành vi này có thể nhẹ đi rất nhiều.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh phát biểu. Ảnh: Phạm Thắng

Cho rằng, việc cắt giảm thủ tục hành chính và ngành nghề kinh doanh có điều kiện nhằm khơi thông nguồn lực, tạo lập môi trường kinh doanh thông thoáng, thúc đẩy các thành phần kinh tế đầu tư, phát triển sản xuất kinh doanh, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến cũng nêu rõ, việc này không có nghĩa là bỏ vai trò quản lý của cơ quan Nhà nước, mà chuyển sang hai hình thức khác phù hợp hơn.

Theo Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội, hình thức thứ nhất là chuyển từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", phát huy vai trò của chủ thể kinh doanh. Điều kiện này chỉ áp dụng được khi cơ quan Nhà nước ban hành quy trình, quy phạm, quy chuẩn.

Hình thức thứ hai là tự công bố và chịu trách nhiệm, chịu sự giám sát của cơ quan Nhà nước. Cơ quan nhà nước có quyền đình chỉ bất cứ giai đoạn nào khi phát hiện có vi phạm. Ngoài ra thì chịu sự giám sát của xã hội và người tiêu dùng. Đây cũng là căn cứ để Hiệp hội Bảo vệ người tiêu dùng thực hiện chức năng bảo vệ người tiêu dùng.

Nhấn mạnh "việc cấm vẫn phải cấm", bởi nếu không cấm thì sau này sẽ không có căn cứ pháp luật để xử lý các hành vi vi phạm, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội đề nghị, cần cân nhắc kỹ như ý kiến Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội đã nêu. Trong báo cáo thẩm tra cần lưu ý đến việc "hậu kiểm" và việc tự công bố, tự chịu trách nhiệm là phải gắn với quy trình, quy phạm, quy chuẩn.

Liên quan đến sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội yêu cầu phải rà soát lại thật kỹ, không cần nhiều đến mức có hàng trăm, hàng nghìn loại thuốc bảo vệ thực vật với nhiều hoạt tính, hoạt chất khác nhau. Do đó, phải rà soát, đưa ra quy chuẩn, quy phạm để kiểm soát.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên phát biểu. Ảnh: Phạm Thắng

Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị, cần tiếp tục rà soát, chỉnh lý, bổ sung cơ chế quản lý thay thế bảo đảm đủ mạnh và khả thi khi bãi bỏ điều kiện buôn bán giống cây trồng, phân bón. Tăng cường công tác hậu kiểm, truy xuất nguồn gốc, kiểm soát hàng giả, hàng kém chất lượng, bảo đảm quyền lợi của người dân, nhất là vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Cùng với đó, cần chỉnh lý, hoàn thiện cơ chế rà soát, đánh giá lại định kỳ và đột xuất danh mục thuốc bảo vệ thực vật đã được cấp phép lưu hành; kịp thời quyết định hạn chế sử dụng hoặc loại bỏ các danh mục thuốc không còn bảo đảm an toàn, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và bảo vệ môi trường.