Từ 'điểm nghẽn' trở thành 'một thành quả'

Nhận định và lời cảm ơn củaTổng Bí thư, Chủ tịch nước dành cho Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan không chỉ ghi nhận khối lượng rất lớn công việc lập pháp, hoàn thiện thể chế được triển khai trong hơn một năm qua, mà còn là sự ghi nhận đối với hiệu quả của cả quá trình chuyển hóa các chủ trương của Đảng thành thể chế, pháp luật và tổ chức thực hiện.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo Hội nghị. Ảnh: Phạm Thắng

Cuối nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV, Tổng Bí thư Tô Lâm từng chỉ rõ: "Thể chế là điểm nghẽn của điểm nghẽn". Nhận định đó đặt ra yêu cầu phải tạo đột phá về thể chế nếu muốn khơi thông các nguồn lực và mở ra không gian phát triển mới cho đất nước.

Triển khai các chủ trương của Đảng, trong khoảng hơn một năm qua, Quốc hội đã xem xét, ban hành hơn 120 luật, nghị quyết; Chính phủ và các cơ quan có thẩm quyền đã sửa đổi, bổ sung hàng loạt văn bản quy phạm pháp luật để kịp thời thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng. Khối lượng công việc này được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đánh giá là "một tốc độ kinh khủng".

Điều đáng chú ý không chỉ là số lượng các văn bản được ban hành mà là sự thay đổi trong cách tiếp cận đối với công tác lập pháp và hoàn thiện thể chế.

Nếu trước đây hoạt động lập pháp chủ yếu tập trung hoàn thiện khuôn khổ pháp lý để đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước và xử lý những bất cập phát sinh ở từng lĩnh vực thì thời gian qua, việc xây dựng và sửa đổi pháp luật được đặt trong yêu cầu hoàn thiện đồng bộ nền tảng thể chế cho mô hình phát triển mới. Nhiều đạo luật được sửa đổi đồng thời nhằm xử lý tình trạng chồng chéo, tháo gỡ những rào cản kéo dài, tạo lập môi trường pháp lý thuận lợi hơn cho đầu tư, sản xuất, kinh doanh và đổi mới sáng tạo.

Trong quá trình đó, Quốc hội đã phát huy vai trò là cơ quan thực hiện quyền lập hiến, lập pháp, kịp thời thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng thành những quyết sách lập pháp quan trọng về tổ chức bộ máy, phân cấp, phân quyền, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển kinh tế tư nhân và cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh. Chính sự đồng hành chặt chẽ giữa Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan đã tạo nên sức mạnh tổng hợp trong tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế.

Hơn 120 luật và nghị quyết được xem xét, ban hành trong khoảng thời gian hơn một năm không chỉ phản ánh cường độ hoạt động lập pháp rất cao mà còn cho thấy tinh thần trách nhiệm, hành động quyết liệt của Quốc hội, Chính phủ trong tháo gỡ điểm nghẽn thể chế. Các kỳ họp bất thường được tổ chức để xem xét những nội dung cấp bách; nhiều dự án luật được chuẩn bị theo quy trình rút gọn nhưng vẫn bảo đảm chất lượng; nhiều đạo luật được sửa đổi theo hướng đồng bộ để tháo gỡ những điểm nghẽn kéo dài trong thực tiễn.

Cùng với đó là sự đổi mới sâu sắc, quyết liệt trong tư duy lập pháp, tư duy xây dựng thể chế. Nếu trước đây trọng tâm chủ yếu là quản lý thì nay, Quốc hội, Chính phủ đã kiên quyết chuyển sang tư duy tạo lập môi trường phát triển, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ và nâng cao hiệu quả tổ chức thực thi.

Từ góc độ điều hành, tổ chức thực hiện, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng khẳng định, những quyết sách lớn về hoàn thiện thể chế do Trung ương, Bộ Chính trị, Quốc hội và Chính phủ ban hành thời gian qua đã tạo thêm dư địa cho tăng trưởng, giúp doanh nghiệp và người dân tiết kiệm thời gian, chi phí, qua đó thúc đẩy sản xuất, kinh doanh và đầu tư.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng phát biểu tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 6/2026 và Hội nghị trực tuyến Chính phủ với các địa phương. Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Theo ước tính đã cắt giảm khoảng 53% thời gian thực hiện thủ tục hành chính và khoảng 55% chi phí tuân thủ; việc xử lý các dự án tồn đọng được thúc đẩy mạnh mẽ hơn bao giờ hết; cơ chế phân cấp, phân quyền ngày càng được hoàn thiện; hoạt động của chính quyền địa phương hai cấp ngày càng thông suốt, hiệu quả hơn.

Những kết quả đó cho thấy, hiệu quả của cải cách thể chế không chỉ được phản ánh qua số lượng luật, nghị quyết được ban hành mà còn đã được đo đếm, lượng hóa rất cụ thể bằng khả năng tháo gỡ rào cản, giảm chi phí tuân thủ, nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp.

Từ nhận định "thể chế là điểm nghẽn của điểm nghẽn" đến khẳng định "thể chế đã trở thành một thành quả" của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước còn cho thấy một bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển của đất nước. Kết quả ấy cũng đòi hỏi hoàn thiện thể chế trong giai đoạn tới phải được đặt trong một tầm nhìn mới. Đó cũng là yêu cầu tiếp tục đặt ra đối với Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan trong thời gian tới: tiếp tục hoàn thiện đồng bộ thể chế, nâng cao chất lượng tổ chức thực thi, để thể chế thực sự trở thành một lợi thế phát triển, đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện đại, kiến tạo phát triển và có năng lực thực thi cao trong kỷ nguyên mới.