Tự động hóa đặt ra yêu cầu mới với đào tạo nhân lực công nghệ

Đào tạo phải gắn với nhu cầu doanh nghiệp

Tại lễ trao giải Cuộc thi Robotics Quốc tế AIROC 2026 – khu vực miền Bắc ngày 15/11 tại Hà Nội, ông Nguyễn Viết Khiêm - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thiết kế Trường học (Bộ Giáo dục và Đào tạo), Trưởng Ban Tổ chức cuộc thi cho biết, AI, Internet vạn vật (IoT) và tự động hóa đang làm thay đổi sâu sắc các lĩnh vực đời sống, sản xuất và quản trị xã hội.

Trong bối cảnh đó, giáo dục không thể chỉ dừng ở truyền thụ kiến thức mà cần trang bị cho học sinh tư duy độc lập, khả năng thích ứng, sáng tạo và làm chủ công nghệ.

Theo ông Khiêm, thông qua chủ đề “Synapse City” – Thành phố thông minh, AIROC 2026 đưa học sinh tiếp cận những bài toán thực tiễn như xử lý ô nhiễm môi trường, vận hành và quản trị đô thị. Thông qua hệ sinh thái robot Leanbot cùng các nền tảng Digital Twin và Pythaverse, học sinh được thực hành lập trình, thử nghiệm, phân tích lỗi và hoàn thiện các giải pháp công nghệ.

Giá trị của cuộc thi không chỉ nằm ở kết quả thi đấu mà còn ở những năng lực học sinh tích lũy qua từng thử thách, từ giải quyết vấn đề, tư duy sáng tạo đến khả năng hợp tác và kiên trì.

Ông Nguyễn Viết Khiêm - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thiết kế Trường học (Bộ Giáo dục và Đào tạo), Trưởng Ban Tổ chức cuộc thi AIROC 2026.

Đồng quan điểm về yêu cầu đổi mới đào tạo, ông Đinh Viết Trường - Học viện Robot và AI Edison cho rằng, việc đưa giáo dục STEM, robot và tự động hóa vào trường học là cần thiết. Học sinh, sinh viên cần sớm hình thành tư duy công nghệ, biết ứng dụng AI vào học tập và nghiên cứu.

Thực tế, tự động hóa đang được nhiều doanh nghiệp đẩy mạnh ứng dụng trong sản xuất. Các tập đoàn như Vingroup, Tập đoàn TH, Hòa Phát và LG đã đưa công nghệ tự động hóa vào các dây chuyền, góp phần nâng cao năng suất và đáp ứng yêu cầu đơn hàng.

Theo ông Trường, chi phí robot giảm trong khi năng suất lao động tăng, cùng với xu hướng tiền lương ngày càng cao, khiến đầu tư robot trở nên cạnh tranh hơn so với sử dụng lao động thủ công ở một số công đoạn. Đây là những yếu tố cho thấy tự động hóa và ứng dụng robot trong sản xuất sẽ tiếp tục mở rộng. Xu hướng này đòi hỏi giáo dục phải chuẩn bị nguồn nhân lực có khả năng thích ứng và làm việc trong môi trường sản xuất hiện đại.

Ông Đinh Viết Trường - Học viện Robot và AI Edison.

Đánh giá về Nghị quyết 57, ông Trường cho rằng, nghị quyết đã xác định đúng định hướng, tạo nền tảng thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Tuy nhiên, để hiện thực hóa các mục tiêu, cần triển khai đồng bộ từ giáo dục đại học, cao đẳng đến các cấp học phổ thông.

Trong đó, đào tạo ở bậc cao đẳng, đại học cần được xác định mục tiêu rõ ràng, gắn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và thị trường lao động. Trên cơ sở đó, định hướng giáo dục công nghệ được triển khai phù hợp ở từng cấp học.

Cụ thể, ở bậc tiểu học, giáo dục STEM cần tập trung khơi gợi hứng thú, giúp học sinh làm quen với công nghệ; cấp THCS tăng cường thực hành, trải nghiệm; đến THPT, nội dung đào tạo cần chuyên sâu hơn, đồng thời hỗ trợ học sinh định hướng ngành nghề ở bậc học tiếp theo.

"Các trường cao đẳng, đại học cần gắn chương trình giảng dạy với thực tiễn sản xuất, kinh doanh, tăng cường kết nối với doanh nghiệp. Nguồn nhân lực được đào tạo phải có kiến thức và kỹ năng đáp ứng yêu cầu công việc, thay vì chỉ dừng ở kiến thức lý thuyết", ông Trường nói.

AIROC đưa công nghệ đến gần hơn với học sinh

Vòng chung kết khu vực miền Bắc Cuộc thi Robotics Quốc tế AIROC 2026 diễn ra tại Trường THCS New School (Hà Đông, Hà Nội), quy tụ 700 học sinh đến từ gần 50 trường học.

Ban tổ chức trao giải Dấu ấn công nghệ, hạng mục ưu tú Master cho các em học sinh.

Với chủ đề “Synapse City”, các đội tranh tài ở bốn bảng Sơ cấp, Trung cấp, Cao cấp và Ưu tú. Đề thi yêu cầu học sinh lập trình robot thực hiện các nhiệm vụ xử lý ô nhiễm trong thành phố tương lai, gồm khoanh vùng ô nhiễm, vận chuyển khối trung hòa và thu hồi khối ô nhiễm. Các đội phải xây dựng, kiểm thử chương trình, điều khiển robot và phối hợp hoàn thành nhiệm vụ trong thời gian giới hạn.

Thông qua cuộc thi, học sinh có cơ hội vận dụng tư duy thuật toán, kỹ năng lập trình, xử lý lỗi và làm việc nhóm, đồng thời tiếp cận cách ứng dụng công nghệ để giải quyết các vấn đề thực tiễn.

Sau các lượt thi, Ban Tổ chức tiến hành tổng hợp điểm, công bố kết quả và trao giải cho các đội có thành tích nổi bật. Trên toàn bộ 4 hạng mục: sơ cấp, trung cấp, cao cấp, ưu tú, Ban tổ chức đã trao tổng cộng 4 giải Nhất (10 thí sinh), 14 giải Nhì (35 thí sinh), 23 giải Ba (55 thí sinh) và 40 giải Khuyến khích (94 thí sinh).

Sau vòng thi tại Hà Nội, các đội đáp ứng điều kiện tuyển chọn sẽ tiếp tục tham dự Vòng Chung kết Quốc tế AIROC 2026, dự kiến diễn ra ngày 29/11/2026 tại Phú Thọ.

Chương trình có sự phối hợp của Viện Nghiên cứu Thiết kế Trường học, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ, Hội Tự động hóa Việt Nam cùng các đơn vị đồng hành.