Tư duy công nghệ từ những lớp học mùa hè

Tại những lớp học này, các em được tự tay lắp ráp robot, điều khiển những chú robot theo ý muốn của mình. Đây là một xu hướng giáo dục mới, góp phần hình thành tư duy công nghệ, khơi dậy niềm đam mê sáng tạo và chuẩn bị nguồn nhân lực cho kỷ nguyên số.

Đội tuyển Robotics Trường THCS Quang Trung (phường Phan Đình Phùng, tỉnh Thái Nguyên) tham gia Cuộc thi ROBOG miền Bắc 2026.

Một buổi sáng mùa hè tại Trường THCS Quang Trung, phường Phan Đình Phùng, không khí trong lớp học Robotics rộn ràng hơn thường lệ. Trên mỗi bàn học là những bộ linh kiện điện tử, cảm biến, động cơ và máy tính xách tay.

Thay vì chăm chú chép bài, các em học sinh say mê lắp ráp từng chi tiết, thử nghiệm từng câu lệnh để điều khiển những chú robot nhỏ tự di chuyển theo quỹ đạo đã được lập trình.

Mỗi lần robot hoàn thành nhiệm vụ, cả lớp lại vang lên những tiếng reo vui. Không có khoảng cách giữa việc học và việc chơi; chính niềm vui khám phá đã trở thành động lực để các em yêu thích bộ môn công nghệ này.

Khác với phương pháp dạy học truyền thống, các tiết học lập trình và robotics được thiết kế theo hướng trải nghiệm. Giáo viên không truyền đạt kiến thức theo lối một chiều mà đóng vai trò hướng dẫn, gợi mở để học sinh tự tìm kiếm lời giải.

Thông qua các tình huống thực tế, mỗi nhóm học sinh cùng thảo luận, phân công nhiệm vụ, thử nghiệm nhiều phương án khác nhau trước khi hoàn thiện sản phẩm của mình. Quá trình đó giúp các em hình thành tư duy logic, kỹ năng làm việc nhóm, khả năng giao tiếp, quản lý thời gian và đặc biệt là kỹ năng giải quyết vấn đề - những năng lực ngày càng được coi trọng trong xã hội hiện đại.

Theo thầy Nguyễn Ngọc Duy, giáo viên Trường THCS Quang Trung, mục tiêu lớn nhất của các lớp học không phải là đào tạo học sinh trở thành lập trình viên từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường, mà là giúp các em hình thành tư duy công nghệ. Khi đứng trước một bài toán, học sinh học cách phân tích vấn đề, chia nhỏ nhiệm vụ, xây dựng quy trình thực hiện và kiểm tra kết quả. Đó cũng chính là nền tảng của tư duy khoa học và đổi mới sáng tạo mà giáo dục hiện đại hướng tới.

Một buổi học robotics của học sinh Trường THCS Quang Trung.

Không chỉ học sinh hào hứng, nhiều phụ huynh cũng bắt đầu thay đổi quan niệm về việc học trong dịp hè. Nếu như trước đây, mùa hè thường gắn với các lớp học thêm kiến thức văn hóa hoặc luyện thi ngoại ngữ thì nay, không ít gia đình ưu tiên cho con tham gia các khóa học công nghệ.

Điều họ kỳ vọng không đơn thuần là con biết lập trình hay chế tạo robot, mà là các em được rèn luyện tư duy sáng tạo, khả năng thích nghi và sự tự tin trước những thay đổi rất nhanh của xã hội số. Xu hướng này cũng phản ánh sự chuyển biến trong tư duy giáo dục.

Nếu trước đây, thành tích học tập chủ yếu được đánh giá thông qua điểm số thì hiện nay, năng lực giải quyết vấn đề, khả năng sáng tạo, kỹ năng hợp tác và tư duy phản biện ngày càng trở thành những tiêu chí quan trọng. Các lớp học STEM, robotics hay lập trình chính là môi trường để học sinh phát triển đồng thời nhiều năng lực ấy thông qua những trải nghiệm thực tiễn.

Có thể nói, từ những lớp học lập trình và robotics trong dịp hè đến các sân chơi nghiên cứu khoa học trong năm học, Thái Nguyên đang từng bước tạo dựng một hệ sinh thái giáo dục hướng tới phát triển năng lực thay vì chỉ truyền thụ kiến thức. Đây không chỉ là sự đổi mới trong phương pháp dạy và học mà còn là sự chuẩn bị lâu dài cho chiến lược phát triển nguồn nhân lực số của địa phương.

Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ, việc học công nghệ không còn là lựa chọn dành riêng cho một số ít học sinh yêu thích kỹ thuật mà đang dần trở thành kỹ năng phổ thông.

Từ những kiến thức cơ bản về lập trình, điều khiển robot đến tư duy thuật toán hay ứng dụng trí tuệ nhân tạo, tất cả đều góp phần giúp học sinh hiểu cách công nghệ vận hành và biết sử dụng công nghệ một cách hiệu quả, an toàn và sáng tạo.

Robot rồi sẽ thay đổi, ngôn ngữ lập trình cũng sẽ thay đổi theo sự phát triển của công nghệ. Nhưng điều còn lại lâu dài chính là tư duy mà học sinh được hình thành từ hôm nay: biết quan sát, phân tích, hợp tác, sáng tạo và kiên trì tìm lời giải cho mỗi vấn đề. Đó cũng là giá trị lớn nhất mà những lớp học mùa hè này mang lại.