Từ kỷ vật tấm thẻ cử tri của Bác đến tư tưởng trọng dân

Tấm Thẻ cử tri “đặc biệt” của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Đó là tấm Thẻ cử tri số 577, cấp ngày 15/4/1965 để bầu đại biểu HĐND TP Hà Nội vào ngày 25/4/1965. Từ bức ảnh của Bảo tàng Hồ Chí Minh TP Huế cung cấp, có thể thấy những điểm đặc biệt trên tấm Thẻ cử tri này, đó là con dấu đóng ngày bầu cử bị ngược và chữ ký Hồ Chí Minh có nét cuối cùng kéo xuống.

Tiến sĩ Chu Đức Tính, nguyên Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh, kể lại trên báo Đại biểu Nhân dân: "Năm 1982, trong chuyến công tác các tỉnh phía Nam, tôi được nghe đồng chí Vũ Kỳ, Thư ký của Chủ tịch Hồ Chí Minh kể, khi ký tên cử tri vào Thẻ cử tri ghi ngày 15/4/1965 do Ủy ban Hành chính khu phố Ba Đình cấp, Bác đã thay đổi chữ ký. Thông thường, khi ký tên Hồ Chí Minh, chữ “h” cuối Người hay hất lên, nhưng khi ký Thẻ cử tri này, Bác quặt chữ “h” xuống. Đồng chí Vũ Kỳ hỏi vì sao Bác thay đổi chữ ký, Bác cười: Chú nhìn xem, nếu mình ký hất lên như mọi khi, thì nét ấy đè lên chữ ký của chú Lê Văn Khang và con dấu của Ủy ban Hành chính khu phố Ba Đình”.

Chị cán bộ kính cẩn đứng dậy trao lại tấm Thẻ cử tri cho Bác. Bác cảm ơn và thân mật nói: Sao cháu lại đóng dấu ngược thế này?

Thì ra trong lúc mải nhìn Bác, chị đã cầm dấu ngược đóng vào Thẻ cử tri. Bác và mọi người nhìn vào chiếc thẻ có đóng dấu ngày 25/4 ngược đều cười. Không khí nơi bầu cử thêm rộn ràng, niềm vui tràn ngập. Tiếp đó, Bác sang bàn bên nhận phiếu và ngồi vào bàn dành cho cử tri, chăm chú đọc tên từng người ứng cử, suy nghĩ và lựa chọn những người xứng đáng.

Những chi tiết nhỏ trong câu chuyện, nhưng cho thấy sự nghiêm cẩn của Bác trong thực hiện quyền và trách nhiệm của cử tri, đó là việc tuân thủ quy trình, tự tay bỏ phiếu, không đặt vị thế của cá nhân lên trên tổ chức. Đồng thời, kỷ vật nhỏ bé ấy nhắc nhở chúng ta về quyền công dân thiêng liêng mà Người đã tranh đấu để giành về cho Nhân dân, là biết bao máu xương của các thế hệ cha anh đã hiến dâng để bảo vệ, dựng xây.

Ý thức tôn trọng quyền và nghĩa vụ công dân trong bầu cử của Bác, là tư tưởng xuyên suốt, có tính chất nền tảng cốt lõi, khẳng định bầu cử là quyền làm chủ trực tiếp cao nhất của Nhân dân, yêu cầu bầu ra những đại biểu thực sự xứng đáng. Điều này đòi hỏi ĐBQH và HĐND phải tuyệt đối tôn trọng Nhân dân, nêu cao trách nhiệm, gương mẫu và tận tụy phục vụ, xây dựng Nhà nước của dân, do dân, vì dân. Những mẩu chuyện về ứng xử của Bác trong các cuộc bầu cử, càng làm chúng ta sáng rõ hơn điều này.

Tại cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc hội đầu tiên năm 1946, Bác Hồ ứng cử tại thủ đô Hà Nội. Sắp đến ngày bầu cử, với tình cảm và sự thành kính dành cho Bác, 118 vị là Chủ tịch Ủy ban Hành chính đã công bố bản đề nghị: "Yêu cầu Cụ Hồ Chí Minh không phải ra ứng cử trong cuộc Tổng tuyển cử sắp tới. Chúng tôi ủng hộ và suy tôn vĩnh viễn Cụ Hồ Chí Minh là Chủ tịch nước Việt Nam dân chủ cộng hòa". Đáp lại, Bác Hồ đã viết bức thư ngắn cảm tạ đồng bào và đề nghị đồng bào cho Người thực hiện quyền và nghĩa vụ của người công dân - với những lời đã thành nguyên tắc bất di bất dịch: “Tôi là công dân của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa nên tôi không thể vượt qua thể lệ của cuộc tổng tuyển cử đã định”.

Cho đến lần thực hiện quyền công dân cuối cùng trước khi rời xa chúng ta, quyền và nghĩa vụ công dân thiêng liêng vẫn được Bác thực hiện nghiêm theo quy định và vẫn với phong cách vô tư, giản dị. Theo lời kể của đồng chí Hoàng Hữu Kháng, cận vệ của Bác Hồ: "Chiều 27/4/1969, Chủ tịch Hồ Chí Minh đi bầu cử đại biểu HĐND cấp huyện và xã; bỏ phiếu tại hòm phiếu số 6, tiểu khu 1, khu phố Ba Đình, TP Hà Nội đặt tại Nhà Thuyền (Hồ Tây). Khi Bác đến, tổ bầu cử có ý đề nghị mọi người dừng lại, ưu tiên Bác bỏ phiếu trước. Thấy vậy, Người nói thẳng thắn: “Ai đến trước, bầu trước; Bác đến sau, Bác chờ”. Sau đó, Người gương mẫu chờ đến lượt mình mới tiến hành bầu cử. Đến lượt mình bỏ phiếu, Bác đề nghị đưa lý lịch những người ứng cử để Người cân nhắc lựa chọn. Bấy giờ, một nhà báo định chụp ảnh Bác đang bầu cử, Người lấy tay che lá phiếu và ngăn lại: "Không ai được vào đây. Đây là phòng viết phiếu kín của cử tri. Phải tôn trọng cử tri. Phải tôn trọng tự do và bí mật của công dân!".

Mỗi dịp bầu cử, những kỷ vật, những mẩu chuyện, lời nói của Người lại được nhắc lại như một lần cả hệ thống chính trị và toàn dân ta khẳng định lại với tất cả niềm tự hào rằng, bầu cử là cơ sở vững chắc cho việc phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, thông qua lá phiếu để xây dựng bộ máy chính quyền từ Trung ương đến địa phương. Kỷ nguyên mới của đất nước đặt ra yêu cầu về một nền chính trị ổn định, một bộ máy hiệu quả và một xã hội đồng thuận. Tất cả những điều đó bắt đầu từ những hành động nhỏ bé nhưng có sức quy tụ và lan tỏa ý chí, niềm tin và khát vọng hành động - tự giác đi bầu cử, một công dân yêu nước là một người có trách nhiệm với lá phiếu của mình.

Bài và ảnh: Phạm Ngọc