Từ làm nhiều sang làm hiệu quả

Ảnh minh họa.

Việt Nam hiện nằm trong nhóm ít quốc gia còn duy trì khung thời gian làm việc bình thường ở mức cao, 48 giờ mỗi tuần. Trong khi phần lớn các nước trong khu vực Đông Nam Á đã tiệm cận hoặc áp dụng mức 40-44 giờ.

Sự chênh lệch này tạo nên một nghịch lý là người lao động Việt Nam làm việc với cường độ cao, thời gian đứng máy kéo dài, nhưng khả năng tái tạo sức lao động và sự cân bằng giữa công việc với đời sống cá nhân lại thấp hơn so với nhiều quốc gia có trình độ phát triển tương đương.

Khung thời gian 48 giờ/tuần đã hoàn thành vai trò lịch sử của mình trong giai đoạn nền kinh tế phát triển theo chiều rộng, dựa chủ yếu vào lao động giá rẻ.

Khi Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao, mô hình này bắt đầu bộc lộ những giới hạn rõ nét. Cường độ làm việc kéo dài ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe thể chất, tinh thần, đồng thời làm suy giảm khả năng sáng tạo và năng suất dài hạn của lực lượng lao động.

Giảm giờ làm việc mang lại những giá trị thặng dư mà các báo cáo tài chính ngắn hạn khó phản ánh đầy đủ.

Khi có thêm thời gian nghỉ ngơi và chăm sóc gia đình, người lao động sẽ cải thiện sức khỏe, giảm tình trạng nghỉ ốm, gia tăng sự gắn bó với doanh nghiệp.

Việc rút ngắn thời gian làm việc cũng tạo áp lực buộc doanh nghiệp phải đổi mới công nghệ, tối ưu quy trình quản trị và nâng cao hiệu suất.

Song song với đó, nhu cầu tiêu dùng trong các lĩnh vực dịch vụ, du lịch, giải trí có điều kiện mở rộng, góp phần hình thành một vòng tuần hoàn kinh tế mới, thúc đẩy tăng trưởng nội địa theo hướng bền vững hơn.

Dẫu vậy, đề xuất giảm giờ làm không tránh khỏi những lực cản. Mối lo lớn nhất đến từ phía doanh nghiệp là bài toán duy trì sản lượng khi thời gian làm việc giảm nhưng tiền lương cơ bản không đổi.

Chi phí lao động tính trên mỗi đơn vị sản phẩm có thể tăng, làm suy giảm lợi thế cạnh tranh về giá của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Đối với một bộ phận người lao động thu nhập thấp, giảm giờ làm còn gắn với nguy cơ giảm nguồn thu từ làm thêm giờ, vốn là khoản quan trọng để trang trải đời sống hằng ngày.

Giảm giờ làm việc là xu hướng tất yếu của tiến bộ xã hội, nhưng lộ trình thực hiện cần được tính toán thận trọng. Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số, đầu tư máy móc và công nghệ hiện đại nhằm bù đắp khoảng trống về thời gian lao động.

Đồng thời, sự đồng thuận và chia sẻ giữa người sử dụng lao động và người lao động giữ vai trò then chốt.

Nghiên cứu giảm giờ làm không chỉ để người lao động nghỉ ngơi nhiều hơn, mà để họ làm việc thông minh hơn, hiệu quả hơn. Đây cũng là một trong những điều kiện quan trọng để Việt Nam vượt qua bẫy thu nhập trung bình và hướng tới một xã hội phát triển tiến bộ, bền vững.

Xuân Anh