Từ nguồn vốn chính sách đến sinh kế bền vững

Bà Hà Thị Oanh đầu tư phát triển nghề hương bài truyền thống của gia đình từ nguồn vốn vay ưu đãi.

Có vốn, thêm cơ hội làm ăn

Sau khi lập gia đình, chị Phạm Thị Thu, ở thôn Cát Vân, xã Thượng Ninh, từng gặp không ít khó khăn khi muốn đầu tư sản xuất. Với những hộ chưa có nhiều tích lũy, việc có một khoản vốn để mua sắm thiết bị, cây giống, phân bón hay vật tư sản xuất không phải chuyện dễ dàng.

Năm 2020, gia đình chị Thu vay 100 triệu đồng từ Ngân hàng Chính sách xã hội để mua máy sấy hạt, cây giống, phân bón và các vật tư phục vụ phát triển cây mắc ca, thời hạn vay 3 năm.

Có thêm nguồn vốn, gia đình chị từng bước mở rộng sản xuất. Sau khi hoàn trả khoản vay, năm 2025, gia đình tiếp tục vay 80 triệu đồng từ hai chương trình tín dụng, gồm cho vay nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn và cho vay hỗ trợ tạo việc làm.

Chị Phạm Thị Thu sử dụng nguồn vốn vay ưu đãi để đầu tư, mở rộng sản xuất.

Theo chị Thu, thời hạn vay phù hợp giúp gia đình chủ động hơn trong sử dụng vốn, có thời gian đầu tư, thu hồi vốn và trả nợ.

“Có nguồn vốn vay ưu đãi thì chúng tôi mới có cơ hội an tâm sản xuất, ổn định đời sống”, chị Thu chia sẻ.

Đến nay, cuộc sống của gia đình chị đã ổn định hơn. Vườn mắc ca chưa cho thu hoạch hết nhưng sản lượng năm nay ước đạt khoảng 7 tấn. Sau khi trừ chi phí, gia đình dự kiến thu khoảng 150 triệu đồng.

Không chỉ giúp người dân đầu tư vào những mô hình sản xuất mới, nguồn vốn chính sách còn được sử dụng để duy trì những nghề truyền thống vốn đã gắn bó lâu đời với người dân miền núi.

Tại thôn Quế Phú, xã Như Xuân, gia đình bà Hà Thị Oanh, Phó Giám đốc Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp hương bài Như Xuân, nhiều năm nay gắn bó với nghề làm hương bài.

Trước đây, phần lớn công đoạn làm hương được thực hiện thủ công nên năng suất chưa cao, người lao động phải bỏ nhiều công sức. Năm 2018, gia đình bà Oanh làm hồ sơ vay vốn để đầu tư máy móc, từng bước thay thế một phần sức lao động thủ công.

Máy móc được đưa vào sản xuất giúp tăng năng suất, giảm sức lao động và tạo thêm nguồn thu cho gia đình. Đến năm 2026, gia đình bà tiếp tục vay 100 triệu đồng từ chương trình cho vay giải quyết việc làm để đầu tư trồng cây hương bài. Ngoài ra, gia đình vay thêm 50 triệu đồng từ chương trình nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn để đầu tư công trình cấp nước, xử lý nước thải.

“Nếu không có nguồn vốn vay ưu đãi của Phòng giao dịch NHCSXH Như Xuân thì Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp hương bài Như Xuân khó phát triển như ngày hôm nay. Hiện các thành viên hợp tác xã đã vay nguồn vốn đầu tư sản xuất hơn 1,5 tỷ đồng”, bà Oanh cho biết.

Hiện nghề làm hương bài mang lại cho gia đình bà Oanh nguồn thu ổn định khoảng 300-400 triệu đồng/năm. Hợp tác xã tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 50 lao động và khoảng 40 lao động thời vụ.

Từ một nghề thủ công truyền thống, hương bài đang trở thành sinh kế của nhiều gia đình. Nhiều gia đình vươn lên thoát nghèo, con cái được học hành. Với người dân, nguồn vốn không chỉ giúp có thêm điều kiện đầu tư sản xuất mà còn góp phần giữ nghề, tạo việc làm và tăng thu nhập ngay tại quê hương.

Đồng vốn đến đúng nhu cầu

Theo ông Nguyễn Quang Trường, Chủ tịch UBND xã Như Xuân, những năm qua, nguồn vốn tín dụng chính sách trên địa bàn được triển khai kịp thời, đúng đối tượng và bám sát nhu cầu thực tế của người dân.

Hương bài đang trở thành sinh kế của nhiều gia đình ở xã Như Xuân.

Nguồn vốn ưu đãi tạo điều kiện để hộ nghèo, hộ cận nghèo và các đối tượng chính sách đầu tư sản xuất, chăn nuôi, trồng trọt, kinh doanh dịch vụ, tạo việc làm và từng bước nâng cao thu nhập.

Đến nay, tổng dư nợ các chương trình cho vay phục vụ phát triển sản xuất trên địa bàn đạt 107,977 tỷ đồng, với 1.678 hộ vay vốn. Trong đó có 170 hộ nghèo, 318 hộ cận nghèo và 202 hộ mới thoát nghèo. Riêng năm 2025 và 8 tháng đầu năm 2026, số hộ nghèo, cận nghèo trên địa bàn giảm 44 hộ.

Đáng chú ý, nguồn vốn cho vay giải quyết việc làm đã hỗ trợ 9 hộ sản xuất hương bài vay 900 triệu đồng. Theo ông Trường, nguồn vốn này góp phần giúp các hộ đầu tư sản xuất, tạo việc làm, mở rộng quy mô và từng bước vươn lên thoát nghèo.

Ở quy mô rộng hơn, theo ông Nguyễn Văn Nam, Giám đốc Phòng giao dịch NHCSXH Như Xuân, trong 7 tháng đầu năm 2026, đơn vị đã giải ngân 167 tỷ đồng cho 2.134 hộ vay vốn thông qua 13 chương trình tín dụng. Tổng dư nợ đạt 681 tỷ đồng.

Để đồng vốn phát huy hiệu quả, đơn vị thường xuyên theo dõi việc sử dụng vốn; phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác rà soát nhu cầu, hướng dẫn người dân hoàn thiện hồ sơ và giải ngân kịp thời.

Trong năm 2025 và 3 tháng đầu năm 2026, có 4.274 lượt hộ nghèo và các đối tượng chính sách khác được tiếp cận nguồn vốn. Trong đó, 1.677 lượt hộ nghèo, cận nghèo và mới thoát nghèo được vay vốn phát triển sản xuất, kinh doanh, góp phần giúp hơn 665 lượt hộ vượt qua ngưỡng nghèo.

Nguồn vốn chính sách cũng hỗ trợ xây dựng, sửa chữa 48 ngôi nhà cho hộ nghèo và các đối tượng chính sách; tạo việc làm, duy trì và mở rộng việc làm cho 1.051 lao động. Có 908 lượt hộ tại các vùng khó khăn được vay vốn phát triển sản xuất, chăn nuôi, kinh doanh; 55 học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn được vay vốn học tập.

Cùng với đó, 1.211 công trình nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn được xây dựng, cải tạo từ nguồn vốn tín dụng chính sách.

Từ những vườn mắc ca của gia đình chị Thu đến những máy móc phục vụ nghề hương bài của gia đình bà Oanh, đồng vốn ưu đãi đang được chuyển hóa thành những sinh kế cụ thể. Với người dân còn khó khăn, đó không phải là sự thay đổi trong một sớm một chiều, mà là thêm một cơ hội để tự tạo thu nhập, ổn định cuộc sống và từng bước đứng vững trên chính mảnh đất quê mình.