Từ những thay đổi nhỏ, đặt học sinh ở vị trí trung tâm

Khi những băn khoăn của học sinh được lắng nghe

Với học sinh có cả tiết học văn hóa và tiết Thể dục trong một ngày, việc thay trang phục theo từng môn không phải lúc nào cũng thuận tiện. Các em phải mang thêm quần áo, tìm chỗ thay và sắp xếp việc đó giữa những tiết học. Quy định nhằm giữ sự chỉnh tề, thống nhất, nhưng khi áp dụng, học sinh cũng gặp những khó khăn mà nhà trường cần tính đến.

Học sinh Trường Tiểu học Nguyễn Bỉnh Khiêm (phường Sài Gòn) rạng rỡ bước vào năm học mới 2026 - 2027.

Câu chuyện này được học sinh và phụ huynh Trường THPT Phú Nhuận (phường Đức Nhuận) nêu ra trong các cuộc trao đổi gần đây với Ban Giám hiệu, cùng với một số vấn đề khác về phù hiệu, đồng phục. Sau buổi làm việc, nhóm phụ huynh, học sinh cho biết nhà trường sẵn sàng lắng nghe. Các bên cũng mong muốn duy trì kênh trao đổi để những vướng mắc phát sinh trong quá trình học tập, sinh hoạt được phản ánh kịp thời.

Ngày 25/9, Trường THPT Phú Nhuận thông báo điều chỉnh quy định trang phục đối với học sinh cả ba khối. Nhà trường nhìn nhận cách mặc trang phục theo đặc thù từng môn trước đây tạo sự đồng bộ, nhưng cũng gây “khó khăn, bất tiện cho phần lớn học sinh”. Theo quy định mới, lớp có tiết Thể dục hoặc Giáo dục quốc phòng và an ninh được mặc trang phục thể dục cả ngày. Học sinh có thể mang theo một bộ dự phòng để thay khi cần.

Sự thay đổi không lớn, nhưng giải quyết đúng điều học sinh gặp phải đã cho thấy nhà trường có lắng nghe, giải quyết bất tiện học sinh gặp phải và đặt các em ở vị trí trung tâm.

Tuy nhiên, không phải băn khoăn nào cũng đòi hỏi nhà trường thay đổi quy định. Có những trường hợp, điều phụ huynh và học sinh cần trước hết là được biết rõ nhà trường đang tổ chức công việc ra sao. Câu chuyện cổng trường vào giờ tan học tại Trường THPT Marie Curie (phường Xuân Hòa) là một ví dụ.

Sau khi xuất hiện thông tin trên mạng xã hội cho rằng trường không mở nhiều cổng cho học sinh ra về, Ban Giám hiệu đã giải thích phương án phân luồng đang áp dụng. Theo nhà trường, vào giờ tan học, sáu cổng được mở linh hoạt, gồm cổng 2, 3, 5A, 5B, 5C và 8. Học sinh được hướng dẫn sử dụng lối ra phù hợp với từng khu vực.

Trường THPT Marie Curie cho biết cách tổ chức này đã được thực hiện nhiều năm. Việc phân luồng còn nhằm hạn chế phụ huynh, học sinh tập trung ở đường Ngô Thời Nhiệm, nơi không có vỉa hè, qua đó giảm ùn ứ và ảnh hưởng đến giao thông. Ban Giám hiệu mong giáo viên, phụ huynh và học sinh trao đổi thông tin chính xác, đồng thời gửi góp ý trực tiếp qua giáo viên chủ nhiệm hoặc các kênh của nhà trường.

Từ những việc gần gũi đến mục tiêu của năm học

Sự quan tâm đến học sinh đôi khi còn nằm ở cách nhà trường xử lý một tình huống ngoài dự kiến. Sau những ngày mưa lớn vừa qua, Trường THPT Nguyễn Hữu Thọ (phường Xóm Chiếu) lưu ý rằng học sinh bị ướt giày có thể đi dép hoặc dùng một đôi giày sạch, phù hợp và an toàn để đến trường.

Học sinh được đặt vào vị trí trung tâm trong các chính sách giáo dục của TP Hồ Chí Minh.

Với học sinh phải đi qua những tuyến đường ngập, đôi giày ướt không chỉ gây khó chịu mà còn khiến việc đến lớp trở nên bất tiện. Hướng dẫn của nhà trường giúp các em có cách xử lý phù hợp trong ngày mưa, đồng thời vẫn bảo đảm yêu cầu về sự gọn gàng, an toàn khi đến trường.

Ba câu chuyện diễn ra ở những trường khác nhau, từ đồng phục trong lớp học, lối ra ở cổng trường đến trang phục trong ngày mưa, cùng đặt ra một yêu cầu đối với công tác quản lý: Sau khi ban hành quy định, nhà trường cần quan sát xem học sinh thực hiện quy định ấy như thế nào và có gặp khó khăn hay không. Khi phụ huynh nêu băn khoăn, nhà trường cũng cần một kênh để trả lời rõ ràng.

Cách tiếp cận này cũng có thể nhìn trong mối liên hệ với những nhiệm vụ mà ngành Giáo dục TP Hồ Chí Minh đặt ra cho năm học 2026 - 2027.

Tại Hội nghị tổng kết năm học 2025 - 2026 và triển khai nhiệm vụ năm học 2026 - 2027, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP Hồ Chí Minh Nguyễn Tấn Phát cho biết ngành Giáo dục thành phố xác định chủ đề năm học là “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất”, với 6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm.

Sáu nhóm nhiệm vụ gồm: Tạo đột phá trong đổi mới và nâng cao chất lượng dạy học; nâng cao vị thế nhà giáo, tạo điều kiện để đội ngũ yên tâm tập trung cho công tác chuyên môn; sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục, tối ưu hóa nguồn lực; đẩy mạnh quản trị dựa trên dữ liệu, chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo; bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục, phát triển giáo dục hòa nhập và xây dựng môi trường học đường an toàn; đồng thời tăng cường xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh, hạnh phúc và nâng cao chất lượng y tế học đường.

Trong định hướng này, những yêu cầu về môi trường học đường an toàn, lành mạnh, hạnh phúc hay bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục không chỉ nằm ở những chương trình, kế hoạch lớn. Khi đi vào từng trường học, đó còn là cách nhà trường tổ chức không gian học tập, tiếp nhận phản hồi và xử lý những vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến học sinh.

Điều này cũng phù hợp với yêu cầu đổi mới tư duy, chuyển từ cách quản lý đơn thuần sang quản trị phát triển giáo dục mà TP Hồ Chí Minh đặt ra trong năm học mới. Chỉ thị của UBND TP Hồ Chí Minh về nhiệm vụ trọng tâm năm học 2026 - 2027 cũng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy, phương thức quản lý giáo dục, hướng đến quản trị phát triển giáo dục và bảo đảm đủ trường, lớp, giáo viên, sách giáo khoa, thiết bị dạy học và chỗ học cho trẻ em trong độ tuổi.

Ở cấp trường, “đổi mới tư duy” đôi khi không bắt đầu bằng một thay đổi lớn. Đó có thể là việc nhà trường chịu lắng nghe thêm một ý kiến, giải thích rõ hơn một quy định, điều chỉnh một cách làm khi nhận thấy chưa thật sự thuận tiện cho học sinh.

Những thay đổi ấy không làm giảm vai trò của kỷ luật hay nguyên tắc trong nhà trường. Ngược lại, khi quy định được giải thích rõ, được thực hiện phù hợp với thực tế và có sự trao đổi với người học, việc giữ nền nếp cũng có thêm sự đồng thuận.