Từ rừng Tây Ninh, nghe Bác Hồ chúc Tết

Họp mặt các thế hệ làm báo tại Đài Phát thanh Giải phóng sau 50 năm.

Những ngày tháng 5/2026, nhà báo Phan Thanh Dũng, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Truyền thống kháng chiến Đài phát thanh Giải phóng, lại mang ảnh Bác Hồ ra lau và treo lại trang trọng trên vị trí cao trong nhà.

Ông nhớ lại: Năm 1964, tôi vào Căn cứ Trung ương Cục miền nam (R) tham gia Đài Phát thanh Giải phóng, Tiếng nói của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền nam Việt Nam, khi mới 17 tuổi, với nhiệm vụ là kỹ thuật viên.

Vì nhận rõ tác dụng của Đài phát thanh Giải phóng, Mỹ ngụy không ngừng dùng mọi phương tiện hiện đại tìm dò địa điểm đặt đài, dùng máy bay, pháo binh và cả bộ binh, biệt kích hòng tiêu diệt cho được. Tuy nhiên, cán bộ, nhân viên đài vừa khắc phục khó khăn về phương tiện, kỹ thuật, vừa chiến đấu, vừa bảo đảm sóng phát thanh không đứt đoạn.

Nhớ lại thời điểm cách đây 60 năm tròn, nhà báo lão thành này kể tiếp: Giao thừa năm 1966, chúng tôi vừa uống trà, ăn bánh kẹo của cấp trên phân phối, vừa mở đài nghe Bác Hồ chúc Tết “Mừng miền bắc hăng hái thi đua/Mừng miền nam anh dũng diệt Mỹ. Tiến lên! Toàn thắng ắt về ta!” mà rơi nước mắt.

Ông Phan Thanh Dũng, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Truyền thống kháng chiến Đài Phát thanh Giải phóng.

Rồi sang giao thừa năm 1967, Bác lại chúc Tết trên Đài Phát thanh Giải phóng, nội dung thật sát thời sự: “Chúc mừng năm mới/Đồng bào cả nước/Thi đua sản xuất/Đánh giặc giỏi hơn/Chống Mỹ, cứu nước/Chắc chắn thắng lợi!”. Lúc đó cứ ngỡ Bác đang ở bên cạnh mình, bên cạnh nhân dân miền nam.

Trên thực tế ngay mùa xuân năm 1967, Mỹ đưa 35 nghìn quân bộ binh khép chặt vòng vây ở Bắc Tây Ninh, chặn đường bộ đội ta qua Campuchia, mở màn cuộc hành quân khổng lồ Junction City. Hôm ấy nhóm du kích-nhà báo của ông Dũng đi 6 người, mang 2 súng CKC, 4 súng trường K44 dùng “đạn mã tử” tạo lực phóng đạn chống tăng (do không có súng B40 chuyên dụng).

Nhóm ông Dũng nép bên lòng suối, chờ đoàn xe tăng đi đầu khạc đại liên mở đường xong, đến chiếc thứ bảy chạy đến thì nhóm dùng hai súng K44 nhả đạn. Ông Dũng kể: “Riêng viên của tôi đánh cháy và diệt gọn xe tăng M113, đồng đội thì tiêu diệt nhóm lính trên xe. Tôi thành 'Dũng sĩ diệt xe tăng' năm 21 tuổi, đơn giản vậy thôi!”.

Lại có một đêm giao thừa, những người làm báo trong rừng Tây Ninh lại được nghe Bác Hồ chúc Tết trên chính làn sóng phát thanh của mình. Ông Dũng xúc động đọc lại lời Người: “Xuân này hơn hẳn mấy xuân qua/Thắng trận tin vui khắp nước nhà/Nam Bắc thi đua đánh giặc Mỹ/Tiến lên! Toàn thắng ắt về ta!”.

Các thế hệ Đài Phát thanh Giải phóng chụp ảnh lưu niệm tại Bia tưởng niệm liệt sĩ Đài Phát thanh Giải phóng (tỉnh Tây Ninh).

Và ông kể với chúng tôi về “Dũng sĩ diệt máy bay” Kha Lương Ngãi, vừa chiến đấu, vừa làm phát thanh viên, kiêm biên tập viên. Khi ấy sau những trận mưa bom dọn đường, trực thăng bắt đầu chở lính đổ bộ, nhà báo Kha Lương Ngãi dưới giao thông hào bắn thẳng lên, tiêu diệt ngay một trực thăng.

Và còn thêm “Dũng sĩ diệt máy bay” Lê Văn Dẳng, kỹ thuật viên Phòng Phát xạ, đã chịu trận sau hàng chục loạt pháo, “chém vè” chờ máy bay vào đúng tầm ngắm, bóp cò. Và anh hy sinh gần như ngay sau đó khi còn quá trẻ trung.

Cũng như “Dũng sĩ diệt Mỹ” Huỳnh Văn Tức, chiến sĩ bảo vệ đài khi chiến đấu tay đôi, bắn từng viên tiêu diệt hàng chục lính Mỹ cao to gấp đôi bằng súng CKC. Anh hy sinh khi chưa biết chưa biết một nụ hôn đầu đời!

Ông Dũng nhớ lại bài chúc Tết cuối cùng của Bác Hồ trên Đài Phát thanh Giải phóng:“Năm qua thắng lợi vẻ vang/Năm nay tiền tuyến chắc càng thắng to/Vì độc lập, vì tự do/Đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào/Tiến lên! Chiến sĩ, đồng bào/Bắc nam sum họp, xuân nào vui hơn!” và kể tiếp: Vâng lời Bác, cán bộ chiến sĩ miền nam càng đánh càng hay, càng làm báo càng giỏi. Đài chúng tôi luôn tự hào về truyền thống vinh quang của tờ báo cách mạng, ngay từ khi ra đời đã không phút nào ngơi nghỉ để thực hiện nhiệm vụ thông tin, tuyên truyền, cổ động nhân dân chiến đấu và trực tiếp chiến đấu.

Nhưng đài cũng có 25 liệt sĩ, tên tuổi họ đều bất tử và khắc ghi tại R. Hằng năm, chúng tôi đều về Vườn quốc gia Lò Gò-Xa Mát (xã Tân Biên, tỉnh Tây Ninh), dâng hương tại Bia tưởng niệm Đài Phát thanh Giải phóng. Chúng tôi cũng kết nối được gia đình 23/25 liệt sĩ, chúng tôi vẫn liên hệ nhang khói thường xuyên cho các anh chị!

Theo ký ức của ông Dũng, tuy chưa bao giờ có nhuận bút như suốt 13 năm (1962-1975), không một buổi phát thanh nào bị ngưng nghỉ, dù chiến trường có ác liệt và chia cắt. Thành tích trong chiến đấu, những vết thương và cả sự hy sinh mất mát, khát vọng hòa bình của mỗi xóm làng, mỗi con người miền nam trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước không bao giờ thiếu trên làn sóng của Đài Phát thanh Giải phóng.

Và rồi rừng Tây Ninh hôm ấy như lặng đi. Không một tiếng chim hót, không có cả tiếng sột soạt của lá cây hay mùi ẩm của lá mục cũng tạm dừng. Từ chiếc lán mái lá trung quân thô sơ, qua làn sóng radio, giọng đọc nghẹn ngào của phát thanh viên Đài Phát thanh Giải phóng vang lên, báo tin Bác Hồ, Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu qua đời.

Ông Dũng mô tả: “Cả khu rừng Tây Ninh bao phủ một nỗi buồn sâu lắng. Tất cả anh chị em trọng đài đều đứng lặng, không ai bảo ai, tất cả đều hướng về chiếc radio như muốn giữ lại từng lời cuối cùng. Có người tháo chiếc mũ tai bèo, cúi đầu thật lâu rồi quay đi lau nước mắt. Đây đó trong từng lán trại, từng chiếc bàn thờ đơn sơ được dựng lên, với tấm ảnh Bác tươi cười, có đơn vị còn hái vài cụm hoa rừng để cúng. Từng người từng người thắp nhang, nhìn theo làn khói mảnh bay dần lên cao.

Chúng tôi lần lượt bước tới, đứng nghiêm, cúi đầu tưởng niệm. Không có tiếng khóc lớn, chỉ có sự im lặng nghẹn ngào lan tỏa. Tiếng gió rừng xào xạc như lời tiễn biệt vị cha già dân tộc. Rừng Tây Ninh lắng lại, toàn bộ R, nhân dân miền nam và Tây Ninh đều mang nỗi đau của những con người phương nam, vô cùng tiếc thương Người!”.