Từ thị trường cận biên tới điểm đến của dòng vốn quốc tế

FTSE Russell xác nhận lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp vào tháng 9/2026 Chứng khoán Việt Nam bước vào giai đoạn mới sau cột mốc nâng hạng Chứng khoán Việt Nam tiến gần hơn mục tiêu vào danh sách theo dõi của MSCI

PV: Thưa ông, việc FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật mà còn phản ánh sự thay đổi trong cách thị trường được “định vị” trong hệ thống phân bổ vốn toàn cầu. Ông đánh giá sự thay đổi này sẽ tác động như thế nào tới cấu trúc và chất lượng dòng vốn vào Việt Nam trong trung và dài hạn?

Ông Vũ Duy Khánh.

Ông Vũ Duy Khánh: Khi còn thuộc nhóm thị trường cận biên, thị trường chứng khoán Việt Nam chủ yếu thu hút dòng vốn từ các quỹ chuyên biệt, với khẩu vị rủi ro cao và thiên về các cơ hội ngắn hạn.

Việc chuyển sang nhóm thị trường mới nổi được kỳ vọng sẽ tạo ra sự thay đổi đáng kể về cấu trúc dòng vốn. Theo đó, tỷ trọng dòng tiền từ các nhà đầu tư tổ chức dài hạn như quỹ hưu trí, quỹ bảo hiểm toàn cầu có thể gia tăng. Đây là nhóm nhà đầu tư có quy mô vốn lớn, chiến lược đầu tư ổn định và mức độ cam kết cao hơn, qua đó góp phần giảm biến động ngắn hạn và nâng cao tính ổn định của thị trường.

Cùng với đó, các tiêu chuẩn về quản trị doanh nghiệp cũng được đặt ra ở mức cao hơn. Để tiếp cận được nguồn vốn từ các tổ chức quốc tế, doanh nghiệp niêm yết cần cải thiện chất lượng công bố thông tin, đặc biệt là bằng tiếng Anh, đồng thời đáp ứng các yêu cầu về quản trị và các tiêu chí ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị). Những yêu cầu này được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của doanh nghiệp và cải thiện tính minh bạch của toàn thị trường.

Sự thay đổi về cấu trúc dòng vốn này cũng kéo theo sự điều chỉnh trong cách thức dòng tiền vận hành và phân bổ trên thị trường trong thời gian tới.

PV: Trong bối cảnh quá trình nâng hạng được triển khai theo lộ trình nhiều giai đoạn, theo ông, dòng vốn ngoại được kỳ vọng sẽ phân bổ theo nhịp độ ra sao giữa các nhóm nhà đầu tư thụ động và chủ động, cũng như giữa các kỳ cơ cấu danh mục?

Ông Vũ Duy Khánh: Lộ trình nâng hạng của FTSE Russell được triển khai theo từng giai đoạn, kéo dài từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027, thay vì tập trung tại một thời điểm. Do đó, dòng vốn ngoại cũng sẽ được phân bổ theo từng giai đoạn tương ứng.

Dòng vốn từ các quỹ thụ động, chủ yếu là ETF, được dự báo sẽ giải ngân theo đúng tỷ trọng và lịch trình điều chỉnh danh mục của FTSE Russell. Quy mô dòng vốn này ước tính trong khoảng 0,8 - 1,5 tỷ USD và sẽ tập trung vào các kỳ cơ cấu danh mục, dự kiến rơi vào các mốc tháng 9/2026, tháng 3/2027, tháng 6/2027 và tháng 9/2027.

Ảnh minh họa,

Trong khi đó, dòng vốn từ các quỹ chủ động được kỳ vọng có quy mô lớn hơn, có thể cao gấp 3 - 4 lần so với dòng vốn thụ động, và có xu hướng tham gia sớm hơn. Các quỹ này có thể giải ngân ngay từ giai đoạn trước khi nâng hạng chính thức nhằm tận dụng cơ hội về định giá, với tiến độ phân bổ vốn linh hoạt hơn và phụ thuộc vào đánh giá riêng của từng tổ chức.

Nhìn chung, dòng vốn sẽ không vào thị trường cùng một thời điểm mà được phân bổ theo từng giai đoạn, với vai trò luân phiên giữa các quỹ chủ động và thụ động. Trước thời điểm nâng hạng chính thức, dòng vốn chủ động thường đóng vai trò chủ đạo khi các quỹ có xu hướng đón đầu thông tin, tập trung vào các cổ phiếu vốn hóa lớn, thanh khoản cao.

Khi nâng hạng được công bố, dòng vốn thụ động bắt đầu giải ngân, dù quy mô ban đầu chưa lớn do tỷ trọng của Việt Nam trong rổ chỉ số còn hạn chế. Sau đó, trong khoảng 6 - 12 tháng, dòng vốn thụ động có xu hướng gia tăng khi các quỹ ETF thực hiện tái cơ cấu danh mục theo chuẩn tham chiếu. Khi thị trường dần ổn định, dòng vốn chủ động được kỳ vọng sẽ quay trở lại đóng vai trò chủ đạo, với trọng tâm chuyển sang đánh giá yếu tố cơ bản của doanh nghiệp.

PV: Khi Việt Nam bắt đầu hiện diện trong rổ chỉ số của thị trường mới nổi, mức độ phân hóa giữa các nhóm cổ phiếu có thể gia tăng. Theo ông, những yếu tố nào sẽ quyết định khả năng thu hút dòng vốn của từng nhóm cổ phiếu trong giai đoạn này?

Ông Vũ Duy Khánh: Sự phân hóa giữa các nhóm cổ phiếu sẽ phụ thuộc vào mức độ đáp ứng các tiêu chí sàng lọc của FTSE. Khi được đưa vào rổ chỉ số của thị trường mới nổi, dòng vốn ngoại sẽ có xu hướng tập trung vào những cổ phiếu đáp ứng tốt các tiêu chí này, thay vì phân bổ đồng đều trên toàn thị trường.

Trước hết, yếu tố sở hữu nước ngoài là điều kiện quan trọng. Những cổ phiếu còn dư địa sở hữu nước ngoài có khả năng thu hút dòng vốn trực tiếp, trong khi các cổ phiếu đã kín room có thể gặp hạn chế nếu không có các giải pháp như nới room hoặc cơ chế thay thế.

Bên cạnh đó, quy mô vốn hóa và thanh khoản đóng vai trò then chốt. Các quỹ đầu tư lớn thường ưu tiên những cổ phiếu có giá trị vốn hóa cao và thanh khoản đủ lớn để đảm bảo khả năng giải ngân. Do đó, nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, đặc biệt là các mã trong rổ VN30, nhiều khả năng sẽ là điểm đến ưu tiên của dòng vốn trong giai đoạn đầu.

Một yếu tố khác là tỷ trọng cổ phiếu trong rổ chỉ số. Những cổ phiếu được đưa vào rổ FTSE Emerging Markets sẽ được các quỹ ETF mua theo cơ chế mô phỏng, trong đó cổ phiếu có tỷ trọng càng cao sẽ thu hút dòng tiền lớn hơn.

Ngoài ra, mức độ minh bạch thông tin và chất lượng quản trị doanh nghiệp cũng ảnh hưởng đáng kể, đặc biệt đối với các quỹ dài hạn. Những doanh nghiệp đáp ứng tốt các tiêu chuẩn công bố thông tin, áp dụng chuẩn mực quốc tế và duy trì hoạt động quan hệ nhà đầu tư hiệu quả thường có lợi thế trong việc thu hút dòng vốn, trong khi các doanh nghiệp chưa đáp ứng tốt các tiêu chí này có thể gặp bất lợi.

Ở góc độ lựa chọn, các quỹ chủ động không chỉ dựa vào việc cổ phiếu được đưa vào rổ chỉ số mà còn xem xét triển vọng tăng trưởng của doanh nghiệp. Các nhóm ngành có nền tảng tăng trưởng rõ ràng như ngân hàng, hạ tầng - logistics, tiêu dùng nội địa và công nghệ được kỳ vọng sẽ nhận được sự quan tâm nhiều hơn.

Cuối cùng, khả năng tiếp cận thông qua hệ thống các công ty chứng khoán quốc tế cũng góp phần nâng cao mức độ nhận diện của cổ phiếu đối với nhà đầu tư toàn cầu. Những mã cổ phiếu được giao dịch rộng rãi qua các nhà môi giới quốc tế thường có lợi thế trong việc tiếp cận dòng vốn ngoại.

PV: Xin cảm ơn ông!