Từ 'thợ gõ code' đến nhà kiến tạo giải pháp - cuộc dịch chuyển sống còn
Tiếp nối câu chuyện về nghịch lý 'thừa việc, thiếu người' của ngành IT, câu hỏi đặt ra: Vì sao cử nhân có bảng điểm cao lại 'gục ngã' trước bài kiểm tra doanh nghiệp? Nguyên nhân không chỉ ở kỹ năng code, mà còn ở sự 'lệch pha' trong tư duy.
“10% dặm cuối” định vị giá trị thực của kỹ sư IT
Nhìn lại cú sốc vòng phỏng vấn của những cử nhân IT dù có bảng điểm đẹp, nhiều người sẽ tự hỏi: Tại sao có sự hỗ trợ của những công cụ GenAI, các kỹ sư trẻ vẫn chật vật chứng minh năng lực trước nhà tuyển dụng?
Lý giải điều này, ông Nguyễn Văn Khánh - Chuyên gia quản lý Ứng dụng số Tổng công ty Dịch vụ số Viettel, người đã trực tiếp sáng lập các hệ thống AI thực chiến như VEMAI.VN hay AI Agents Factory, chỉ ra một góc nhìn thực tế: nhiều nhân sự trẻ đang hiểu sai về vai trò của AI. Công nghệ có thể lập trình, viết nhạc hay làm nghiên cứu nhanh, tạo cảm giác công việc đã hoàn thành. Nhưng thực tế, AI mới đi được phần lớn đoạn đường đó chứ chưa phải hoàn toàn.
"Giữa “gần xong” và “xong” là hai việc hoàn toàn khác nhau. AI chỉ hoàn thành khoảng 90% công việc. 10% còn lại mới quyết định giá trị của một kỹ sư IT thực thụ”, ông Nguyễn Văn Khánh nhận định.
Cũng theo chuyên gia, để khai thác tốt tiềm năng của AI, mỗi nhân sự cần phải có tri thức cốt lõi. AI có thể cung cấp thông tin, nhưng không thể có được tri thức thực chiến và năng lực chịu trách nhiệm của con người. Nếu ứng viên không có kiến thức gốc để kiểm chứng và hiệu chỉnh, những đoạn code do AI tạo ra sẽ nhanh chóng trở thành "rác điện tử tri thức". Thoạt nhìn có vẻ rất logic, nhưng thực tế không thể giải quyết vấn đề. Khi nhà tuyển dụng đưa ra đề bài nâng cao, những ứng viên thiếu hụt tư duy gốc sẽ lập tức lộ diện.
Khi doanh nghiệp không còn ngân sách cho những "thợ gõ" thụ động
Sự bùng nổ của AI không làm giảm nhu cầu nhân lực ngành công nghệ thông tin, mà đang tái cấu trúc cách doanh nghiệp tuyển dụng.
Trước đây, doanh nghiệp cần nhiều nhân sự Junior để xử lý các tác vụ lặp lại như viết code cơ bản, kiểm thử cú pháp. Nhưng hiện nay, AI đang giúp tự động hóa những công việc này, khiến doanh nghiệp chuyển hướng đầu tư sang những nhân sự có tư duy hệ thống, khả năng giải quyết vấn đề và biết khai thác công nghệ để tạo giá trị.
Dưới góc nhìn tuyển dụng, chị Ngọc Nga - Trưởng nhóm Nhân sự tại một tập đoàn công nghệ ở Hà Nội chia sẻ: “Kiến thức đại học là nền tảng quan trọng, nhưng doanh nghiệp đánh giá cao hơn ở khả năng ứng dụng, tư duy và kỹ năng giải quyết vấn đề. Mỗi năm, doanh nghiệp vẫn có quỹ lương để tìm kiếm nhân sự tài năng và sẵn sàng trao cơ hội cho những người có tiềm năng phát triển”.
Vì vậy, những bài test tuyển dụng yêu cầu ứng viên phân tích định hướng, đánh giá chi phí hạ tầng hay đưa ra giải pháp không phải là cách doanh nghiệp làm khó ứng viên. Đây là dấu hiệu cho thấy thị trường đang chuyển dịch từ việc tìm kiếm những người chỉ biết viết code sang những “AI-First Professionals” - nhân sự biết sử dụng AI như một trợ lý để giải quyết các bài toán kinh doanh thực tế.
Thoát “bẫy đào thải” với 3 trụ cột tư duy thời AI-First
Thị trường đang tạo ra một “bức trần sự nghiệp” sớm với những kỹ sư IT chỉ có bằng cấp và khả năng thực thi thuần túy. Để duy trì lợi thế cạnh tranh, nhân sự trẻ cần chuyển từ tư duy “How” sang “What & Why” bằng cách phát triển 3 năng lực cốt lõi:
- Kiến thức ngành sâu (Knowledge): Hiểu nghiệp vụ chuyên môn để định hướng AI, biến công nghệ thành giá trị kinh doanh.
- Năng lực đồng hành cùng AI (Co-working): Không chỉ biết dùng công cụ, mà còn đánh giá kết quả, kiểm soát rủi ro và tích hợp AI vào quy trình thực tế.
- Tư duy học tập suốt đời (Lifelong Learning): Liên tục cập nhật kiến thức, nâng cao khả năng tự học và thích ứng với tốc độ thay đổi của công nghệ.
Đây cũng là lý do vì sao tại các quốc gia phát triển công nghệ như Singapore hay Nhật Bản, làn sóng kỹ sư IT trẻ chủ động tìm kiếm các chương trình đào tạo sau đại học định hướng thực chiến (professional-based) đang ngày càng phổ biến.
Tại Việt Nam, chương trình MSE AI của FSB cũng được thiết kế theo định hướng này. Thay vì tập trung vào việc dạy các ngôn ngữ lập trình truyền thống, điều mà AI đã có thể hỗ trợ rất tốt, chương trình tập trung phát triển tư duy kiến trúc hệ thống và năng lực giải quyết bài toán thực tế cho người học.
AI không phải là “dấu chấm hết” của ngành công nghệ, mà đang tái định hình vai trò của người làm IT. Thay vì lo lắng trước những tác vụ bị thay thế, các kỹ sư trẻ cần nâng cấp bản thân, chuyển từ tư duy “thực thi” sang “dẫn dắt hệ thống”. Hãy biến AI thành đòn bẩy để làm chủ công nghệ, phát triển sự nghiệp và tạo lợi thế trong kỷ nguyên mới.
Tham khảo thêm tại: https://caohoc.fpt.edu.vn/fsb/mse/
Tin nóng
Ông Chu Nhất Minh (Zhu Yiming) - Chủ tịch hãng sản xuất chip nhớ Trung Quốc CXMT, vừa bổ sung hơn 12 tỷ USD vào khối tài sản của mình sau khi công ty có màn chào sàn bùng nổ tại Sở Giao dịch chứng khoán Thượng Hải sáng nay.
Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 104/2026/TT-BTC quy định phân cấp thẩm quyền và quy trình kiểm tra chuyên ngành trong một số lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Tài chính.
Sau biến động nhân sự cấp cao, ông Lê Văn Dũng được bổ nhiệm giữ chức Tổng Giám đốc kiêm Người đại diện theo pháp luật của PC1 kể từ ngày 24/7.
Giá vàng giao ngay tăng 1,3% lên 4.103,59 USD/ounce vào lúc 14 giờ 23 (giờ Việt Nam), trong khi đó giá vàng giao kỳ hạn của Mỹ cũng tăng 0,9% lên 4.106,00 USD/ounce.
Sau chuỗi 4 phiên giảm sàn liên tiếp, cổ phiếu PNJ bất ngờ được dòng tiền kéo lên mức giá trần trong phiên 27/7. Dù vậy, thị giá doanh nghiệp này vẫn ở vùng thấp nhất 5 năm.
Thống đốc các tỉnh Osaka, Fukuoka và Aichi đã bày tỏ mong muốn địa phương mình được chỉ định là 'thủ đô thứ hai' của Nhật Bản.
Tin mới
Dự án Luật Ngân sách nhà nước được xây dựng nhằm phân cấp nguồn thu giữa ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương đảm bảo công bằng, công khai, minh bạch, thúc đẩy vai trò chủ đạo của ngân sách Trung ương, tính chủ động của ngân sách địa phương; thực hiện hạch toán hiệu quả kinh tế - xã hội trong phân bổ, quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn lực ngân sách nhà nước (NSNN) để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Báo cáo tình hình hoạt động 6 tháng đầu năm, Đường sách TP.HCM đạt doanh thu hơn 32 tỷ đồng, tăng gần 3% so với cùng kỳ năm ngoái trong khi số bản sách bán ra lại giảm.
Thống đốc Ngân hàng Trung ương Indonesia Perry Warjiyo đã bất ngờ từ chức trong bối cảnh nền kinh tế nước này chịu nhiều sức ép từ cuộc xung đột Trung Đông khiến đồng nội tệ mất giá và thị trường tài chính biến động.
Mới đây, UBND thành phố Hà Nội ban hành Chỉ thị số 17/CT-UBND về kịch bản tăng trưởng và các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm thực hiện mục tiêu Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) hai con số trong 6 tháng cuối năm 2026.
Mùa báo cáo tài chính quý II/2026 ghi nhận nhiều doanh nghiệp niêm yết báo lãi tăng bằng lần, thậm chí lập kỷ lục. Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ hoạt động kinh doanh cốt lõi, mở rộng quy mô hoặc các khoản thu nhập đột biến.
Trung Quốc vừa công bố kế hoạch phát triển nông nghiệp giai đoạn 2026-2030 với trọng tâm là ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ chỉnh sửa gen và các công nghệ tiên tiến nhằm nâng cao năng suất, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu và tăng khả năng ứng phó trước biến đổi khí hậu cũng như những bất ổn địa chính trị, theo South China Morning Post (SCMP).
Tiền gửi của khách hàng cá nhân tại các tổ chức tín dụng tiếp tục lập kỷ lục mới, đạt hơn 10,826 triệu tỷ đồng vào cuối tháng 5. Đà tăng kéo dài từ năm 2025 cho thấy dòng vốn nhàn rỗi vẫn ưu tiên chảy vào ngân hàng trong bối cảnh các kênh đầu tư khác chưa thực sự khởi sắc.
Trong nửa đầu năm 2026, mặt hàng Việt Nam nhập khẩu nhiều nhất từ Chile là thủy sản, tiếp đến là rau quả, phế liệu sắt thép.