Từ thung lũng Silicon đến lớp học Việt Nam

Khoảng 200 học sinh tiểu học tại một ngôi trường nhỏ ở Phú Quốc đã reo hò, vẫy tay và nhảy lên vui sướng khi đoàn khách quốc tế xuất hiện.

Con đường đất dẫn vào trường còn chưa trải nhựa, sân khấu chỉ là một bục tạm dựng trước sân trường. Nhưng bên trong lớp học, những chiếc máy tính kết nối với nền tảng Khan Academy lại mở ra một không gian học tập toàn cầu, nơi tri thức từ thung lũng Silicon hiện diện giữa một làng quê miền biển phía Nam Việt Nam.

Hình ảnh ấy không chỉ là một khoảnh khắc xúc động trong chuyến thăm Việt Nam, mà còn phản ánh một chuyển động sâu rộng hơn: Giáo dục và công nghệ đang trở thành nhịp cầu bền vững trong quan hệ Việt-Mỹ, gần nửa thế kỷ sau khi chiến tranh khép lại.

Những suất học bổng đến từ Mỹ

Đồng hành cùng đoàn là doanh nhân người Mỹ gốc Việt, ông Phạm Đức Trung Kiên, cựu sinh viên Trường Kinh doanh Sau đại học Stanford GSB - Đại học Stanford, người từng được vinh danh trong danh sách “100 Alumni Catalysts” của Đại học Stanford nhờ những đóng góp có tầm ảnh hưởng toàn cầu.

Ông đồng thời là nhà sáng lập Vietnam Foundation, tổ chức đã hỗ trợ hàng trăm tài năng trẻ Việt Nam theo học tiến sĩ tại các trường đại học hàng đầu Mỹ. Trong hai thập niên qua, nhiều người trong số họ đã trở về nước, góp phần phát triển hệ sinh thái khoa học, giáo dục và công nghệ trong nước.

Những năm gần đây, Vietnam Foundation tiếp tục mở rộng tác động bằng cách đưa nền tảng học trực tuyến Khan Academy từ thung lũng Silicon vào hệ thống giáo dục phổ thông Việt Nam.

Tính đến tháng 2/2026, chương trình Khan Academy Vietnam được triển khai tại hơn 11.000 trường công lập, mang lại lợi ích cho hàng triệu học sinh và hàng trăm nghìn giáo viên trên cả nước.

Trong chuyến thăm trường, đoàn đã dự một giờ học của học sinh lớp 4. Các em đang sử dụng phiên bản Khan Academy đã được Việt hóa trong quá trình học tập.

Theo đại diện Vietnam Foundation, chương trình đã được điều chỉnh để phù hợp với chuẩn kiến thức của Việt Nam, đặc biệt tăng cường nội dung Toán học, với độ khó thậm chí cao hơn so với một số chương trình tương tự tại Mỹ.

Cùng với đó, hạ tầng công nghệ thông tin hiện nay cho phép học sinh tiếp tục học trực tuyến tại nhà, phản ánh mức độ sẵn sàng ngày càng cao của Việt Nam trong chuyển đổi số giáo dục.

Từ một sáng kiến công nghệ ở Mỹ, nền tảng đã đi qua hơn 12.000 km để đến với những lớp học trên đảo phía Nam Việt Nam. Đó không chỉ là câu chuyện về chuyển giao công nghệ giáo dục, mà còn là câu chuyện về cơ hội được chia sẻ.

Một Việt Nam hướng về tương lai

Chuyến đi của đoàn không chỉ dừng ở các lớp học. Trong hành trình 17 ngày, đoàn đã gặp gỡ các nhà hoạch định chính sách, lãnh đạo doanh nghiệp và các cơ sở giáo dục.

Đồng thời, đoàn có dịp nhìn lại lịch sử của Việt Nam, từ hàng nghìn năm chống xâm lăng, gần một thế kỷ dưới ách đô hộ của Pháp, giai đoạn chiến tranh kết thúc năm 1975, cho đến thời kỳ khó khăn của nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sau thống nhất. Bước ngoặt Đổi mới năm 1986 đã mở ra con đường hội nhập.

Một doanh nhân Việt Nam chia sẻ với chúng tôi: "Ngày nay, Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng thuộc nhóm cao nhất Đông Nam Á. Với độ tuổi trung bình khoảng 32, đất nước này sở hữu một thế hệ trẻ đầy khát vọng. Dù còn đối mặt với thách thức về môi trường, hạ tầng và biến động thương mại toàn cầu, tinh thần chung mà đoàn cảm nhận được là quyết tâm “để quá khứ ở lại phía sau”. Chính trong bối cảnh ấy, những lớp học kết nối với thung lũng Silicon mang một ý nghĩa đặc biệt.

Giáo dục - nhịp cầu của sức mạnh

Vietnam Foundation không chỉ giúp đưa hàng trăm nghiên cứu sinh Việt Nam sang Mỹ học tiến sĩ trong hai thập niên qua. Sáng kiến đưa Khan Academy vào hệ thống trường công còn mở rộng cơ hội học tập cho hàng triệu học sinh phổ thông.

Ngày nay, giáo dục và công nghệ đang trở thành một trong những yếu tố tạo nên nền tảng của sự tin cậy trong quan hệ Việt Nam-Mỹ. Đây là một hình thức đối ngoại nhân dân bền vững, nơi hợp tác không diễn ra trong phòng họp cấp cao, mà trong những lớp học bình dị.

Những chiếc máy tính do các cựu sinh viên Stanford trong đoàn trao tặng cho nhà trường vì thế không chỉ mang giá trị vật chất. Chúng gửi gắm thông điệp: Tương lai được xây dựng bằng tri thức.

"Hẹn gặp lại ở California một ngày nào đó”

Buổi gặp gỡ kết thúc bằng những cái đập tay và lời hẹn “gặp lại ở California một ngày nào đó”, đó không chỉ là lời chào tạm biệt, mà là lời hẹn của một thế hệ không còn bị giới hạn bởi biên giới hay ký ức chiến tranh.

Đặc biệt, đây cũng là lời hẹn của những đứa trẻ lớn lên trong một Việt Nam hội nhập, có thể tự tin bước vào các giảng đường quốc tế; lời hẹn của những người từng chứng kiến quá khứ nhiều biến động, nay đặt niềm tin vào một tương lai được kết nối bằng giáo dục.

Từ lớp học nhỏ ở Phú Quốc đến thung lũng Silicon, khoảng cách địa lý có thể xa xôi, nhưng trong tiếng cười và ánh mắt đầy hy vọng hôm ấy, cây cầu giữa hai quốc gia dường như đã được rút ngắn.

Có lẽ, chính trong lời hẹn “gặp lại ở California”, nhắc nhở chúng ta: Quá khứ có thể chia cắt các quốc gia, nhưng giáo dục lại đưa các thế hệ đến gần nhau hơn, bằng niềm tin và hy vọng chung cho tương lai.

Tác giả Atsuko Jenks là chuyên gia tư vấn cao cấp với hơn 40 năm kinh nghiệm đồng hành cùng các tập đoàn hàng đầu Nhật Bản trong chiến lược mở rộng và phát triển thị trường toàn cầu.

Tháng 2/2026, bà tham gia chuyến khảo sát và làm việc tại Việt Nam cùng đoàn gồm 30 lãnh đạo doanh nghiệp và nhà đầu tư đến từ Mỹ.

Bà tốt nghiệp Cử nhân Đại học Tsuda (Nhật Bản) và sở hữu bằng MBA của Trường Kinh doanh Sau đại học Stanford GSB - Đại học Stanford.

Atsuko Jenks