Từ thương mại đến công nghệ, Việt Nam - Malaysia tìm dư địa hợp tác mới

Đối thoại hứa hẹn mở ra cơ hội mới cho hợp tác Việt Nam - Malaysia. Ảnh: Trần Trọng/Mekong ASEAN.

Tại sự kiện Đối thoại Chính sách Malaysia - Việt Nam về Thúc đẩy Kinh tế số diễn ra ngày 5/11, đại diện các cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp hai nước đã trao đổi về những thế mạnh của mỗi quốc gia, cơ hội kết nối thị trường và các điều kiện cần thiết để triển khai dự án hợp tác trong lĩnh vực kinh tế số.

Các nội dung thảo luận cho thấy hợp tác kinh tế số giữa Việt Nam và Malaysia không chỉ giới hạn ở hoạt động trao đổi chính sách, mà còn liên quan đến đầu tư hạ tầng công nghệ, phát triển chuỗi cung ứng, kết nối dịch vụ số và mở rộng thị trường cho doanh nghiệp.

Cơ hội từ hạ tầng số và chuỗi cung ứng công nghệ

Trong khuôn khổ sự kiện, ông Tan Tze Meng, chuyên gia về hạ tầng và dịch vụ số thuộc Tập đoàn Kinh tế số Malaysia (MDEC), chia sẻ kinh nghiệm phát triển trung tâm dữ liệu và những tác động của lĩnh vực này đối với các ngành công nghiệp phụ trợ.

Theo số liệu được ông Tan Tze Meng trình bày, tổng vốn đầu tư số tại Malaysia đã tăng từ khoảng 16 tỷ ringgit (tương đương 3,95 tỷ USD) lên 425 tỷ ringgit (khoảng 105 tỷ USD) trong giai đoạn 2021 - 2026.

Riêng vốn đầu tư vào trung tâm dữ liệu tăng từ 2 tỷ ringgit (khoảng 494 triệu USD) lên 289,9 tỷ ringgit (khoảng 71,6 tỷ USD), tương đương gần 145 lần.

Sự phát triển của trung tâm dữ liệu kéo theo nhu cầu xây dựng hạ tầng, sản xuất và lắp ráp thiết bị máy chủ, hệ thống điện, mạng truyền dẫn và công nghệ làm mát.

Tại bang Johor, một số doanh nghiệp quốc tế như Wiwynn và Supermicro đã đầu tư cơ sở sản xuất, lắp ráp các hệ thống máy chủ phục vụ điện toán AI.

Malaysia cũng tận dụng nền tảng công nghiệp bán dẫn tại Penang, nơi tập trung các tập đoàn công nghệ lớn như Intel, Infineon và AMD, để mở rộng chuỗi cung ứng thiết bị cho trung tâm dữ liệu.

Theo ông Tan Tze Meng, mỗi việc làm trực tiếp trong trung tâm dữ liệu có thể tạo thêm khoảng 3 việc làm gián tiếp ở các ngành liên quan, từ sản xuất thiết bị, dịch vụ kỹ thuật đến vận hành hệ thống.

Tuy nhiên, sự mở rộng nhanh của trung tâm dữ liệu cũng đặt ra áp lực về nguồn cung điện, nước và công nghệ làm mát. Malaysia đang chú trọng các giải pháp sử dụng năng lượng tái tạo, làm mát bằng chất lỏng và tái sử dụng nước để đáp ứng nhu cầu vận hành các hệ thống điện toán AI.

Theo chuyên gia MDEC, Malaysia ghi nhận sự gia tăng mạnh của dòng vốn đầu tư vào trung tâm dữ liệu trong những năm gần đây. Ảnh: Trần Trọng/Mekong ASEAN.

Từ những kinh nghiệm được chia sẻ, ông Đào Ngọc Đạt, Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế và xã hội số (Bộ Khoa học và Công nghệ) đánh giá Malaysia có thế mạnh về phát triển trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây và thu hút đầu tư công nghệ.

Ông đề xuất hai nước trao đổi kinh nghiệm trong quy hoạch trung tâm dữ liệu tiết kiệm năng lượng, phát triển hạ tầng điện toán AI, kết nối cáp quang biển quốc tế và mạng băng rộng.

Đối với trí tuệ nhân tạo, hai bên có thể hợp tác về quản trị công nghệ, xây dựng khung pháp lý, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa các ứng dụng AI.

Theo ông Đạt, việc kết nối giữa cơ quan quản lý, viện nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp hai nước sẽ góp phần tạo điều kiện để những kinh nghiệm, công nghệ và giải pháp được trao đổi, ứng dụng vào thực tế.

Hoàn thiện cơ chế để triển khai các dự án hợp tác

Bên cạnh đầu tư hạ tầng, kết nối các dịch vụ số phục vụ thương mại và du lịch cũng là một nội dung được trao đổi tại cuộc đối thoại.

Đại diện CTCP Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS) cho biết đơn vị này cùng các đối tác chuyển mạch thanh toán của Malaysia đã và đang trao đổi kỹ thuật, hướng tới kết nối thanh toán QR hai chiều.

Khi được triển khai, dịch vụ có thể cho phép người dùng sử dụng ứng dụng ngân hàng hoặc ví điện tử trong nước để thanh toán tại quốc gia còn lại, tạo thuận lợi cho hoạt động du lịch và giao dịch thương mại.

Tuy nhiên, việc phát triển các dịch vụ số xuyên biên giới đòi hỏi sự phối hợp về chính sách, khả năng liên thông hệ thống và các biện pháp bảo đảm an toàn dữ liệu.

Cac đại biểu tham dự sự kiện ngày 5/11. Ảnh: Trần Trọng/Mekong ASEAN.

Theo bà Datin Noraisha Akma Ismail, đại diện Bộ Kỹ thuật số Malaysia, việc phát triển dịch vụ số cần gắn với khả năng kết nối giữa các nền tảng, bảo vệ người dùng và xây dựng niềm tin trong giao dịch trực tuyến.

Malaysia đã triển khai Chính sách Điện toán đám mây Quốc gia từ tháng 8/2025, định hướng việc ứng dụng điện toán đám mây an toàn, bền vững trong cơ quan nhà nước và doanh nghiệp. Nước này cũng đang hoàn thiện các quy định liên quan đến bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh mạng và quản trị AI.

Về môi trường đầu tư, đại diện MDEC cho biết tính minh bạch và khả năng dự báo chính sách là những yếu tố được doanh nghiệp công nghệ quan tâm, nhất là với các dự án có yêu cầu lớn về hạ tầng và nguồn lực.

Malaysia hiện áp dụng cơ chế phối hợp giữa Bộ Kỹ thuật số, Bộ Đầu tư, Thương mại và Công nghiệp cùng Cơ quan Phát triển Đầu tư Malaysia trong quản lý hoạt động đầu tư số.

Riêng lĩnh vực trung tâm dữ liệu, nước này đã thành lập tổ công tác chuyên trách do Bộ Kỹ thuật số và Bộ Đầu tư, Thương mại và Công nghiệp đồng chủ trì, nhằm phối hợp xem xét các điều kiện về đất đai, nguồn điện, nước, năng lượng tái tạo và sự tham gia của doanh nghiệp nội địa.

Từ những kinh nghiệm và nhu cầu hợp tác được trao đổi tại sự kiện, ông Nguyễn Thạc Dĩnh, Tổng Thư ký Hội Hữu nghị Việt Nam - Malaysia, cho rằng hai nước cần tập trung vào những lĩnh vực có thế mạnh bổ trợ, thay vì triển khai đồng thời quá nhiều sáng kiến.

Ông Nguyễn Thạc Dĩnh, Tổng Thư ký Hội Hữu nghị Việt Nam - Malaysia.Ảnh: Trần Trọng/Mekong ASEAN.

Theo ông, hợp tác cần gắn với những dự án có mục tiêu cụ thể, kết quả đo lường được và sự tham gia của doanh nghiệp tư nhân. Hai nước có thể xây dựng kênh kết nối trực tiếp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học; xem xét thành lập các trung tâm đổi mới sáng tạo chung và triển khai dự án thí điểm.

Bên cạnh đó, ông Nguyễn Thạc Dĩnh đề xuất tăng cường trao đổi kinh nghiệm về an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và quản lý dòng dữ liệu xuyên biên giới. Hội Hữu nghị Việt Nam - Malaysia sẵn sàng đóng vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp công nghệ, chuyên gia và sinh viên hai nước.

Phát biểu tổng kết cuộc Đối thoại Chính sách Malaysia - Việt Nam về Thúc đẩy Kinh tế số, Đại sứ Malaysia tại Việt Nam Jamal Sharifuddin Johan bày tỏ sự đồng tình với đề xuất thành lập một tổ công tác chung song phương giữa các cơ quan phụ trách lĩnh vực kinh tế số.

Theo Đại sứ, tổ công tác có thể duy trì trao đổi định kỳ, lựa chọn những nội dung hợp tác phù hợp và xây dựng kế hoạch triển khai các dự án khả thi.

Theo số liệu của Cục Hải quan ngày 9/10, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Malaysia trong 9 tháng năm 2026 đạt 17,4 tỷ USD, tăng 44,2% so với cùng kỳ năm trước và vượt mức 16,33 tỷ USD của cả năm 2025.

Trong đó, Việt Nam xuất khẩu sang Malaysia gần 5,68 tỷ USD, tăng 46,4%, trong khi nhập khẩu đạt khoảng 11,72 tỷ USD, tăng 43,2%.

Nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện chiếm tỷ trọng lớn trong trao đổi thương mại giữa hai nước.

Việt Nam xuất khẩu sang Malaysia 1,775 tỷ USD nhóm hàng này trong 9 tháng đầu năm 2026, tăng khoảng 170% so với cùng kỳ năm trước. Ở chiều ngược lại, kim ngạch nhập khẩu đạt khoảng 4,43 tỷ USD, tăng gần 49%.