Từ vụ gian lận thi trực tuyến, đừng để người lớn 'cầm tay' dạy trẻ gian dối

Những "góc khuất" từ hệ thống giám sát trực tuyến

Mới đây, vòng thi cấp khu vực (xã, phường) của VioEdu - sân chơi học thuật trực tuyến dành cho học sinh phổ thông tại Hà Nội đã diễn ra. Dù Ban tổ chức (BTC) đã tăng cường giám sát trực tuyến nhằm đảm bảo tính minh bạch, nhưng hàng loạt vi phạm nghiêm trọng vẫn bị hệ thống ghi lại.

Đáng chú ý nhất là tình trạng giám thị can thiệp trực tiếp vào quá trình làm bài của thí sinh. Hình ảnh trích xuất từ camera cho thấy có trường hợp giám thị ra vào khu vực thi không đúng quy định, nhắc bài, thậm chí hỗ trợ học sinh hoàn thành bài thi. Ngoài ra, hiện tượng sao chép, phát tán trái phép đề và mã ca thi cũng diễn ra tại một số phòng thi, xâm phạm nghiêm trọng tính bảo mật và công bằng của kỳ thi.

Để đối phó với công tác giám sát, nhiều phòng thi còn cố tình bố trí camera sai vị trí, tạo ra các "góc khuất" nhằm che giấu hành vi gian lận. Trước những bằng chứng không thể chối cãi, BTC đã quyết định hủy toàn bộ kết quả đối với các ca thi và phòng thi vi phạm, đồng thời gửi thông báo tới các đơn vị liên quan để xử lý.

Áp lực huy chương và "cái bẫy" thành tích

Phân tích dưới góc độ tâm lý giáo dục, ThS. Nguyễn Đình Sơn - chuyên gia tâm lý, Hội Tâm lý giáo dục Hà Nội nhìn nhận, sự việc không đơn thuần là xử lý sai phạm trong một cuộc thi mà có thể tác động sâu sắc đến nhận thức và đạo đức của học sinh.

Theo ông Sơn, khi giám thị - những người trực tiếp cầm cân nảy mực lại có hành vi tiếp tay cho gian lận, giá trị trung thực vốn là cốt lõi của giáo dục sẽ bị lung lay dữ dội. Thầy cô không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn là tấm gương định hình những giá trị nền tảng: sự công bằng, lòng tự trọng và trách nhiệm. "Khi những người làm giáo dục làm trái quy tắc, họ đang trực tiếp làm rạn nứt niềm tin của học sinh. Các em sẽ nhìn nhận sự gian dối như một 'lựa chọn ưu tiên' để đạt được mục đích thay vì nỗ lực tự thân".

Cũng theo ông Sơn, căn nguyên của vấn đề nằm ở "bệnh thành tích". Áp lực từ phụ huynh muốn con được vinh danh và nhà trường muốn có những con số "đẹp" trên báo cáo đã vô tình đẩy cả người dạy lẫn người học vào vòng xoáy gian dối. Để giải quyết gốc rễ, các cơ sở giáo dục cần quyết liệt chấn chỉnh vi phạm, đồng thời điều chỉnh lại các tiêu chí đánh giá thi đua, hướng tới giá trị cốt lõi: Học thật, thi thật và chất lượng thật.

Hệ thống giám sát ghi lại hình ảnh giám thị can thiệp trực tiếp, hỗ trợ học sinh làm bài thi tại vòng cấp khu vực. (Ảnh: BTC VioEdu)

Đồng quan điểm, thầy Ngô Xuân Quỳnh - giáo viên Trường THPT Phan Đình Phùng (Hà Nội) bày tỏ sự xót xa khi cho rằng không đứa trẻ nào tự chọn sự gian dối ngay từ đầu. Chính người lớn, vì lòng tham danh hiệu và những con số vô hồn, đã trở thành người "cầm tay chỉ việc", dạy các em cách lách luật để bước đi.

Theo thầy Quỳnh, sự gian dối thấm dần qua những lần người lớn "nhắc bài" hộ hay những phút giây "tạo điều kiện" để giữ vững chỉ tiêu thi đua. "Chúng ta thường bao biện bằng hai chữ 'vì con', nhưng thực chất đó là lòng tham danh hiệu. Cái giá phải trả không chỉ nằm ở một bài kiểm tra, mà là việc đứa trẻ dần đánh mất đi sự trung thực, vốn là cái gốc của nhân cách", thầy Ngô Xuân Quỳnh khẳng định.

Nhấn mạnh về hệ lụy lâu dài, thầy Quỳnh đặt ra câu hỏi đầy sức nặng cho các bậc phụ huynh và đồng nghiệp: "Chúng ta đang dạy các em cách chiến thắng, hay dạy cách gian lận để giành lấy chiến thắng? Giáo dục nhất định phải tạo ra những con người trung thực thay vì những bảng điểm mười tròn trĩnh nhưng rỗng tuếch. Bởi nếu mất đi điều đó, mọi thành tích đạt được suy cho cùng đều là vô nghĩa".

Đỗ Vi