Tuần hành kêu gọi lập chính phủ liên minh Do Thái-Arab sau bầu cử tại Israel

Cử tri xếp hàng bỏ phiếu tại điểm bầu cử Quốc hội ở Tel Aviv, Israel, ngày 27/10/2026. (Ảnh: THX/TTXVN phát)

Các cuộc tuần hành ủng hộ thành lập chính phủ liên minh giữa các đảng phái Do Thái và Arab đã diễn ra tại nhiều thành phố của Israel tối 31/10, trong bối cảnh kết quả bầu cử Quốc hội vừa qua mở ra khả năng hình thành một chính phủ thay thế liên minh của Thủ tướng Benjamin Netanyahu, với sự ủng hộ của các đảng Arab.

Nhóm vận động xã hội "Standing Together" (Cùng nhau đoàn kết) cho biết các cuộc tuần hành bắt đầu lúc 19h30 tại Quảng trường Habima ở Tel Aviv, Quảng trường Paris ở Jerusalem, cùng các thành phố Beersheba, Haifa và Tayibe.

Những người tham gia kêu gọi các lãnh đạo phe đối lập thúc đẩy thành lập chính phủ dựa trên sự hợp tác chính trị giữa người Do Thái và người Arab.

Khẩu hiệu của các cuộc tuần hành là “Đa số đã bỏ phiếu cho sự thay đổi."

Ban tổ chức nhấn mạnh: “Các lá phiếu của người Arab có giá trị ngang bằng với lá phiếu của người Do Thái và công dân Arab phải là những đối tác đầy đủ trong việc định hình tương lai đất nước."

Theo kết quả kiểm phiếu cuối cùng do Uỷ ban bầu cử trung ương Israel công bố, các lực lượng đối lập giành tổng cộng 67 ghế trong Quốc hội Israel gồm 120 ghế, so với 53 ghế của khối ủng hộ Thủ tướng B.Netanyahu.

Tuy nhiên, trong số 67 ghế của phe đối lập, các đảng theo chủ nghĩa phục quốc Do Thái (Zionist) chiếm 48 ghế, trong khi hai liên minh chính trị do người Arập lãnh đạo giành tổng cộng 19 ghế. Sự khác biệt về quan điểm chính trị khiến khả năng hợp tác giữa hai nhóm vẫn là vấn đề gây tranh cãi.

Bốn đảng thuộc phe đối lập Do Thái gồm đảng Yashar của ông Gadi Eisenkot, đảng B’Yachad của ông Naftali Bennett, đảng Dân chủ của ông Yair Golan và đảng Yisrael Beytenu của ông Avigdor Liberman.

Hai lực lượng chính trị Arab là Liên danh chung (Joint List) do ông Yousef Jabareen lãnh đạo và đảng Ra’am của ông Mansour Abbas.

Phát biểu tối 30/10, ông Golan bày tỏ lạc quan về khả năng thành lập chính phủ mới với sự ủng hộ của các đảng Arab, bất chấp việc ông Liberman công khai bác bỏ phương án này.

Ông Golan khẳng định các đảng đối lập “có thể và phải thành lập một chính phủ," đồng thời loại trừ khả năng tham gia chính phủ đoàn kết dân tộc có đảng Likud của ông Netanyahu.

Trái lại, ông Liberman hôm 30/10 tiếp tục khẳng định đảng Yisrael Beytenu sẽ không tham gia bất kỳ liên minh cầm quyền nào có sự góp mặt của hai đảng Arập. Ông Liberman cũng loại trừ khả năng tham gia chính phủ do ông Netanyahu lãnh đạo.

Hiện nghị sỹ Arab kỳ cựu Ahmad Tibi, nhân vật số hai trong Liên danh chung, cho biết đảng của ông sẵn sàng ủng hộ phe đối lập thành lập chính phủ mới thay thế liên minh cầm quyền sắp mãn nhiệm, đồng thời nhấn mạnh không cần trực tiếp tham gia chính phủ.

Ông Tibi kêu gọi ứng cử viên hàng đầu của phe đối lập Gadi Eisenkot “hãy hành động như (cố Thủ tướng Yitzhak) Rabin," người từng dựa vào sự ủng hộ của các nghị sỹ Arab để thông qua Hiệp định Oslo với Tổ chức Giải phóng Palestine (PLO).

Tối 31/10, ông Gadi Eisenkot đã công bố 4 nguyên tắc làm cơ sở thành lập liên minh cầm quyền mới sau cuộc bầu cử Quốc hội Israel, đồng thời tuyên bố bất kỳ nghị sỹ nào chấp nhận các nguyên tắc này đều có thể trở thành đối tác.

Ông khẳng định cánh cửa liên minh sẽ rộng mở với mọi đại diện dân cử chấp nhận các nguyên tắc trên. Đây cũng là những cam kết ông đưa ra trong chiến dịch tranh cử, nhằm hàn gắn chia rẽ trong xã hội và thay đổi đường hướng chính trị của Israel./.