Tưng bừng khai hội đền Măng Sơn

Cụm di tích đền Măng Sơn, đình Sơn Trung và đình Sơn Đông là nơi thờ Tản Viên Sơn Thánh - vị thần đứng đầu trong “Tứ bất tử” của tín ngưỡng dân gian Việt Nam, có vị trí đặc biệt quan trọng trong đời sống tâm linh của người Việt cổ.

Lễ hội đền Măng Sơn diễn ra từ sáng sớm, ngoài phần tế lễ của dân làng còn có phần rước kiệu rất long trọng, ấn tượng. Các chàng trai đảm trách việc khiêng kiệu. Ba cỗ kiệu được đặt long ngai bài vị của Tam vị Đức Thánh Tản được rước lên đền Măng Sơn.

Lễ rước tam vị Đức Thánh Tản

Mỗi cỗ kiệu gồm 8 người khiêng; đi ngoài có một người cầm lọng, một người cầm cờ múa dẫn đường và một người đánh trống khẩu hiệu dẹp đám. Riêng kiệu Đức Thánh Tản Viên còn có thêm hai quạt vả lớn che hai bên.

Tượng trưng cho Tam vị Đức Thánh Tản, tượng được đặt ngồi trên kiệu, đầu đội mũ Kim Ngạc, mặc áo vóc trắng, choàng áo vóc đỏ, ngoài khoác hoàng bào màu hoàng yến, thắt đai lưng cổn long, đi hia hổ túc.

Sau phần tế lễ, rước kiệu là phần hội với nhiều trò vui như: Đấu vật, bắn nỏ, đánh đu cây, hát giao duyên...

Phát biểu khai mạc Lễ hội, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Đoài Phương Nguyễn Thế Hùng cho biết, đây dịp để Đảng bộ, chính quyền và nhân dân bày tỏ lòng thành kính, tri ân sâu sắc đối với Tản Viên Sơn Thánh - vị anh hùng huyền thoại của dân tộc. Đồng thời góp phần gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của quê hương xứ Đoài.

Các cụ cao niên thực hiện nghi thức cúng yên vị Thánh khi rước Thánh từ đình Sơn Đông lên đền Măng Sơn

“Ngài là biểu tượng của sức mạnh, tinh thần đấu tranh anh dũng trong công cuộc chống giặc ngoại xâm bảo vệ chủ quyền quốc gia, dân tộc; đồng thời là hiện thân của khát vọng chinh phục thiên nhiên, giữ bình yên cho muôn dân, trăm họ”, Chủ tịch UBND xã Đoài Phương nhấn mạnh.

Theo lịch sử để lại, trong những lần đi thăm thú các nơi, Đức Thánh Tản Viên đã đến vùng Sơn Đông. Trước cảnh sắc trù phú, đẹp đẽ, người dân hiền hậu, nên Ngài đã ở lại và cho lập một cung điện trên đồi Măng Sơn.

Đức Thánh Tản đã dạy dân cách săn bắt, ươm tơ dệt lụa, cày cấy trừ tai, diệt họa giúp dân an cư, lập nghiệp, cầm quân dẹp giặc, giữ yên bờ cõi giang sơn, ngăn chặn nước lũ sông Đà, sông Hồng đem lại thái bình - thịnh trị, gìn giữ quốc thái, dân an.

Sau khi Đức Thánh Tản Viên rời Sơn Đông, dân làng tưởng nhớ công ơn nên đã lập đền thờ ngài và 2 người em họ là Cao Sơn, Quý Minh. Hằng năm tổ chức lễ hội đền Măng Sơn tưởng nhớ các ngài.

Đền được khởi dựng từ đầu thế kỷ XVII trên khu đồi cao giữa làng Sơn Đông. Kiến trúc của đền Măng Sơn theo dạng cổng nghi môn, nhà đại bái, hậu cung, tả mạc, hữu mạc; các cỗ Long ngai, Bài vị, kiệu bành đều điêu khắc hoa văn tinh xảo; các bức hoành phi, câu đối, bát hương, đôi nghè tứ linh đều được tạo tác từ thế kỷ XVII; bia đá 4 mặt được khắc tạo bằng chữ Hán từ năm 1746…

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Đoài Phương Nguyễn Quang Hán đánh trống khai hội đền Măng Sơn

Với những giá trị về lịch sử văn hóa, năm 1997, cụm di tích đền Măng Sơn, đình Sơn Trung và đình Sơn Đông được UBND tỉnh Hà Tây (cũ) cấp bằng công nhận di tích lịch sử văn hóa. Và ngày 15.4.2022, được Bộ VHTTDL cấp bằng xếp hạng di tích cấp quốc gia. Đây là vinh dự, là niềm tự hào đối với người dân Sơn Đông trước đây và Đoài Phương hôm nay.

Những năm gần đây Đảng, chính quyền và các tầng lớp nhân dân địa phương cùng sự góp tâm công đức của du khách thập phương đã đoàn kết một lòng, chung sức khởi dựng, tu tạo lại Cụm di tích đền Măng Sơn, đình Sơn Trung và đình Sơn Đông “Uy nghiêm và linh thiêng”, xứng đáng với vị thế của ngôi đền cổ trong các đền thờ đức Thánh Tản Viên của vùng quê Xứ Đoài.

Từ năm 1993 đến nay, thể theo nguyện vọng của nhân dân, cứ vào ngày mùng 7 tháng Giêng hàng năm, địa phương lại mở hội rước tam vị Đức Thánh đi du ngoạn, thể hiện sự tôn kính của nhân dân đối với các vị thần có công với đất nước.

Từ sáng sớm, nhân dân và du khách đến dự Lễ hội đền Măng Sơn

Ông Nguyễn Thế Hùng nhấn mạnh, Lễ hội truyền thống cụm di tích đền Măng Sơn, đình Sơn Trung, đình Sơn Đông là dịp để nhân dân trong xã và du khách thập phương đến dự Lễ hội, cầu cho mưa thuận gió hòa, “Quốc thái dân an” và cầu cho mọi người, mọi nhà được hạnh phúc, bình an.

Bước vào năm mới Bính Ngọ, với niềm tin, tinh thần và quyết tâm mới, toàn thể cán bộ, đảng viên và nhân dân xã Đoài Phương quyết tâm đoàn kết, thi đua lao động, học tập, công tác, phấn đấu hoàn thành thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ năm 2026, góp phần xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.

X.QUANG; ảnh: DƯƠNG NGA