Gian lận thi cử tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang giống như giọt nước tràn ly. Câu hỏi cần đặt ra: 'Chiếc áo một kỳ thi tốt nghiệp THPT phải chăng đã quá chật khi phải đáp ứng đồng thời hơn 1 mục tiêu chính là xét tốt nghiệp THPT, đánh giá chất lượng giáo dục phổ thông và căn cứ đáng tin cậy để xét tuyển đại học'. Từ thực tế này, Báo Tiền Phong mở diễn đàn 'Có nên tách kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học?', nhằm ghi nhận ý kiến đa chiều của chuyên gia, nhà quản lý, cơ sở giáo dục, giáo viên, phụ huynh và học sinh.
Sau sai phạm nghiêm trọng trong kỳ thi tốt nghiệp THPT tại Tuyên Quang, nhiều chuyên gia cho rằng, cần xem xét trả kỳ thi tốt nghiệp về đúng chức năng đánh giá chuẩn đầu ra giáo dục phổ thông, đồng thời hoàn thiện cơ chế tuyển sinh đại học theo hướng độc lập, linh hoạt hơn.
Sai phạm nghiêm trọng thi tốt nghiệp THPT ở Tuyên Quang một lần nữa đặt ra câu hỏi: nếu thi tốt nghiệp chỉ thực hiện đúng chức năng công nhận hoàn thành chương trình phổ thông, quy trình tuyển sinh đại học được tách riêng sẽ vận hành như thế nào?
Đây là quan điểm của một số chuyên gia trước đề xuất nghiên cứu tách riêng kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học (ĐH) đang thu hút sự quan tâm của dư luận. Theo đó, nếu tách hai kỳ thi là một thay đổi chính sách lớn, phải đánh giá đầy đủ tác động đến chi phí xã hội, áp lực học sinh, công bằng vùng miền, chất lượng tuyển sinh và nguy cơ luyện thi ĐH nở rộ như trước đây.
Sau hơn 10 năm thực hiện kỳ thi '2 trong 1', chuyện tách hay gộp hai kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học một lần nữa được đặt ra sau những tranh luận về độ phân hóa của đề, áp lực điểm số cũng như những vụ tiêu cực liên quan đến kỳ thi.
Tuyển sinh đại học theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đang đặt ra bài toán mới về công cụ đánh giá năng lực học sinh. Liệu mô hình kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông kết hợp hai mục đích hiện tại có còn phù hợp để các trường làm căn cứ lựa chọn đầu vào?
Sau vụ gian lận thi tại Tuyên Quang, đề xuất tách kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học được đặt ra như một giải pháp ngăn chặn tiêu cực. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng vấn đề cốt lõi không nằm ở mô hình kỳ thi mà ở những lỗ hổng trong khâu tổ chức, giám sát và quản trị khảo thí. Tranh luận vì thế không chỉ xoay quanh việc 'tách hay không tách', mà còn là cách bảo đảm một kỳ thi công bằng, minh bạch và hiệu quả hơn.
Trước những tranh luận xung quanh việc tách hay nhập kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông và tuyển sinh đại học, các chuyên gia giáo dục cho rằng gốc rễ của tiêu cực không phụ thuộc vào việc thi chung hay thi riêng. Để giải quyết triệt để bài toán này, ngành giáo dục cần từng bước hiện đại hóa, số hóa quy trình khảo thí, đồng thời các trường đại học nên áp dụng tuyển sinh toàn diện với đa tiêu chí thay vì chỉ phụ thuộc vào một kỳ thi duy nhất.
Từ kỳ thi '3 chung', kỳ thi '2 trong 1' đến thời kỳ các trường đại học tự chủ tuyển sinh, hệ thống thi cử và tuyển sinh đại học ở Việt Nam đã trải qua nhiều cuộc cải cách lớn trong gần 25 năm qua nhưng cũng ghi nhận những gian lận rúng động.
Những bất thường về điểm thi năm 2026 tiếp tục đặt ra câu hỏi về việc có nên tách kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học. Nhưng công bằng trong thi cử không được quyết định bởi một hay hai kỳ thi, mà bởi chất lượng của cả hệ thống khảo thí. Khi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học hướng tới hai mục tiêu khác nhau, việc phân định đúng vai trò của từng kỳ thi là yêu cầu cần thiết để đổi mới phương thức đánh giá trong giáo dục.
Đề xuất nghiên cứu tách kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học của đồng chí Nguyễn Đắc Vinh, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tại cuộc họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 14/7 đang nhận được sự quan tâm của dư luận. Đây cũng là vấn đề đã được đặt ra trong nhiều năm qua và càng được quan tâm hơn sau vụ việc gian lận trong kỳ thi tốt nghiệp THPT tại Tuyên Quang.
Được kỳ vọng giúp giảm tải áp lực, tiết kiệm hàng ngàn tỷ đồng và chấm dứt cảnh về Hà Nội, TPHCM 'lai kinh ứng thí', kỳ thi '2 trong 1' đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử của nó trong một giai đoạn nhất định. Thế nhưng, khi triết lý chương trình Giáo dục Phổ thông 2018 đi vào thực tiễn và đặc biệt là khi quyền tự chủ đại học được luật hóa, kỳ thi '2 trong 1' bắt đầu bộ lộ những bất cập.
Theo các chuyên gia, việc tách hai kỳ thi tốt nghiệp và tuyển sinh đại học là cần thiết nhưng cần có một kỳ thi tuyển sinh chung hoặc các kỳ thi đánh giá năng lực phải quy đổi được về một chuẩn chung.