Ðưa doanh nghiệp vào trung tâm hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

Ứng dụng khoa học - công nghệ giúp gia tăng giá trị sản phẩm thương mại về mọi mặt

Nhận diện “điểm nghẽn” khi “3 nhà” còn vận hành riêng lẻ

Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp đã cùng nhận diện nhiều “điểm nghẽn” trong phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Từ góc độ nghiên cứu ứng dụng, GS.TS. Dương Tấn Nhựt - Phó Viện trưởng Viện Khoa học sự sống, khẳng định sẵn sàng phối hợp chặt chẽ với Nhà nước và doanh nghiệp để nghiên cứu, chọn tạo các bộ giống thế hệ mới trong thời gian ngắn nhất, bảo đảm tính ứng dụng và hiệu quả kinh tế cho Lâm Đồng.

Ở góc độ doanh nghiệp, bà Lê Thị Sửu - Phó Giám đốc Công ty Cổ phần Viên Sơn cho biết, cộng đồng doanh nghiệp đang có nhu cầu cấp thiết về các giải pháp chế biến sâu, bảo quản sau thu hoạch, kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc và tận dụng phụ phẩm nông nghiệp nhằm phát triển kinh tế tuần hoàn.

Từ thực tiễn đào tạo và nghiên cứu, TS. Hà Thúc Viên - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Việt Đức cho rằng, để mô hình liên kết “3 nhà” phát huy hiệu quả, mỗi chủ thể cần xác định rõ vai trò của mình. Cụ thể, Nhà nước kiến tạo cơ chế thuận lợi, nhà trường tập trung nghiên cứu và phát triển công nghệ lõi, còn doanh nghiệp phải đóng vai trò đầu tư trọng điểm.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Ngọc Phúc thẳng thắn chỉ ra thực trạng “lệch pha” kéo dài. Đó là: Chính quyền xây dựng cơ chế, chính sách nhưng đôi khi chưa bám sát nhu cầu thực tế của thị trường. Nhà trường, viện nghiên cứu sở hữu nhiều công trình khoa học giá trị nhưng gặp khó trong khâu thương mại hóa và chuyển giao đưa vào sản xuất. Doanh nghiệp khao khát đổi mới công nghệ để nâng cao năng lực cạnh tranh nhưng lại lúng túng, không biết tìm kiếm chuyên gia hay giải pháp kỹ thuật ở đâu…

Lâm Đồng hiện có đến 95% doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và vừa. Các doanh nghiệp này thiếu vốn lưu động, lợi nhuận thấp nên khó đầu tư dài hạn cho công tác nghiên cứu và phát triển. Từ đó dẫn đến một nghịch lý tại địa phương là dù Chỉ số Điều hành chính quyền và Môi trường cạnh tranh đứng ở nhóm đầu, nhưng Chỉ số Hiệu quả kinh tế tư nhân (BPI) lại ở nhóm thấp nhất cả nước (3,26/4,20 điểm), mà điểm “nghẽn” chính là ở Chỉ số thành phần Đổi mới sáng tạo.

Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo làm thay đổi tư duy trong nhiều lĩnh vực

Doanh nghiệp là “bộ máy tiêu hóa” tri thức

Đó là ý kiến từ nhiều tham luận tâm huyết tại hội thảo, tạo nên một bước chuyển tư duy về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Các ý kiến đều khẳng định doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm trong hiện thực hóa các ý tưởng sáng tạo, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ phương thức sản xuất truyền thống sang hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, nhất là khi Lâm Đồng đang mở rộng không gian phát triển.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Ngọc Phúc khẳng định: Để hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tạo động lực quan trọng phát triển nhanh đất nước trong giai đoạn mới, mối liên kết “3 nhà” phải được vận hành theo công thức chuẩn: Doanh nghiệp là chủ thể trung tâm đặt bài toán - Nhà trường và nhà khoa học giải bài toán - Nhà nước kiến tạo cơ chế, kết nối nguồn lực và hỗ trợ thương mại hóa.

Nhiều bài toán công nghệ cấp thiết cũng được đặt ra, nhất là trong phát triển nông nghiệp xanh, nông nghiệp công nghệ cao và kinh tế tuần hoàn. Theo đó, cần đẩy mạnh hợp tác nghiên cứu, chọn tạo, phục tráng và nhân nhanh các giống cây trồng thế hệ mới sạch bệnh bằng công nghệ hiện đại; chuyển giao công nghệ xử lý phụ phẩm nông nghiệp thành phân bón hữu cơ, giá thể, năng lượng sinh học. Đồng thời đầu tư công nghệ sau thu hoạch, chế biến sâu, logistics lạnh và chuẩn hóa hệ thống truy xuất nguồn gốc đáp ứng các tiêu chuẩn như EUDR, mã số vùng trồng.

Trong lĩnh vực quản lý tài nguyên, môi trường, chuyển đổi số,… cần ứng dụng AI, IoT, GIS, viễn thám trong quản lý nông nghiệp thông minh, giám sát tài nguyên rừng, nguồn nước và cảnh báo thiên tai; xây dựng và khai thác nền tảng dữ liệu nông nghiệp - tài nguyên - môi trường dùng chung. Ngành công nghiệp chế biến và năng lượng cần đưa vào ứng dụng kỹ thuật hạt nhân, vật liệu mới trong bảo quản nông sản; tham gia chuỗi giá trị chế biến sâu công nghiệp bô xít - alumin - nhôm và năng lượng…

Quán triệt tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tỉnh Lâm Đồng yêu cầu không dừng lại ở các cam kết mà phải được cụ thể hóa bằng cơ chế rõ ràng về trách nhiệm, chia sẻ lợi ích và quyền thương mại hóa. Đồng thời, cần tháo gỡ các điểm nghẽn về tài chính, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mở và hạ tầng dùng chung; lấy hiệu quả ứng dụng làm thước đo, thông qua mức độ doanh nghiệp tiếp nhận, thương mại hóa công nghệ và tạo ra giá trị kinh tế.

Lãnh đạo Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Lâm Đồng cũng đưa ra cam kết tổ chức khảo sát, tổng hợp nhu cầu đổi mới công nghệ và đào tạo nhân lực của doanh nghiệp hội viên; lựa chọn các doanh nghiệp có đủ điều kiện, thiện chí và năng lực để tham gia thử nghiệm, tiếp nhận công nghệ. Đơn vị phối hợp tổ chức các buổi gặp gỡ chuyên đề với nhà khoa học theo từng lĩnh vực và vận động doanh nghiệp tham gia đối ứng nguồn lực phù hợp, cung cấp dữ liệu và điều kiện triển khai thực tế. Song song đó, Hiệp hội sẽ kịp thời phản ánh những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình hợp tác để các cơ quan có thẩm quyền xem xét, tháo gỡ. Qua đó, tạo điều kiện để doanh nghiệp thực sự trở thành trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, là thước đo hiệu quả của mô hình liên kết “3 nhà”, góp phần tạo động lực tăng trưởng đột phá, đưa Lâm Đồng phát triển nhanh, xanh và bền vững trong kỷ nguyên số.