UAV do thám bí ẩn nhất của Mỹ phải hạ cánh khẩn cấp trong chiến dịch chống Iran

UAV tuyệt mật xuất hiện tại Hy Lạp

Một trong những chương trình trinh sát bí mật nhất của Mỹ được cho là đã gặp sự cố trong khi tham gia hỗ trợ các hoạt động quân sự nhằm vào Iran. Theo các nguồn tin địa phương, máy bay trinh sát tàng hình tầm cao - tầm xa RQ-180 đã phải hạ cánh khẩn cấp xuống sân bay quốc gia Larissa ở Hy Lạp, trong khi thực hiện nhiệm vụ.

Thông tin này xuất hiện trong bối cảnh Mỹ và các đồng minh đang tiến hành chiến dịch không kích quy mô lớn nhằm vào các mục tiêu của Iran. RQ-180 được cho là đóng vai trò quan trọng trong việc thu thập dữ liệu tình báo và chỉ thị mục tiêu cho các đòn tấn công tầm xa.

Máy bay không người lái trinh sát tàng hình RQ-170. Ảnh Military Watch

Một nhân chứng tại khu vực căn cứ không quân Larissa cho biết những người sống gần Phi đội chiến đấu số 110 đã bất ngờ khi nhìn thấy một chiếc máy bay có hình dạng hoàn toàn khác thường bay trên bầu trời. Theo mô tả, thiết kế của phương tiện này không giống bất kỳ loại máy bay nào thường xuyên xuất hiện tại khu vực, làm dấy lên suy đoán rằng đây có thể là chiếc UAV trinh sát tuyệt mật RQ-180.

Cho đến nay, rất ít thông tin chính thức được công bố về loại máy bay này. Chương trình này được tài trợ thông qua ngân sách mật của Không quân Mỹ và phát triển với mức độ bảo mật cực cao. Các chuyên gia quân sự nhận định RQ-180 có thể được trang bị hệ thống tác chiến điện tử tấn công, cho phép nó gây nhiễu hoặc vô hiệu hóa radar đối phương trong khi thu thập dữ liệu tình báo trên diện rộng.

Hình ảnh phác thảo ý tưởng RQ-180. Ảnh Military Watch

Khí tài trinh sát quan trọng hàng đầu

Sự xuất hiện của RQ-180 trong chiến dịch chống Iran được cho là phản ánh nhu cầu ngày càng lớn của Mỹ, đối với các hệ thống trinh sát tầm xa có khả năng hoạt động trong môi trường phòng không dày đặc.

Kể từ khi chiến dịch quân sự chống Iran bắt đầu vào ngày 28/2, lực lượng Mỹ đã phải đối mặt với nhiều thách thức đáng kể, bao gồm tổn thất về khí tài và tốc độ tiêu hao đạn dược cao. Trong bối cảnh đó, các phương tiện trinh sát chiến lược như RQ-180 được coi là yếu tố then chốt giúp xác định mục tiêu và điều phối các đòn tấn công tầm xa.

Nhiệm vụ này đặc biệt quan trọng khi Iran triển khai rộng rãi các hệ thống vũ khí cơ động cao, chẳng hạn các bệ phóng tên lửa đạn đạo nhiên liệu rắn đặt trên xe mang phóng. Những hệ thống này có thể nhanh chóng di chuyển sau khi khai hỏa, khiến việc phát hiện và tiêu diệt trở nên rất khó khăn, nếu không có năng lực trinh sát liên tục trên diện rộng.

Trong những trường hợp như vậy, các UAV tàng hình tầm cao có thể bay nhiều giờ trên không phận đối phương để theo dõi hoạt động của các bệ phóng tên lửa, từ đó cung cấp dữ liệu cho các cuộc tấn công chính xác bằng tên lửa hành trình hoặc tên lửa đạn đạo chiến thuật.

Máy bay không người lái MQ-9 Reaper của Mỹ bị bắn hạ trên không phận Iran. Ảnh Military Watch

Mạng lưới phòng không Iran tạo thách thức lớn

Hiện vẫn chưa rõ chiếc RQ-180 gặp sự cố do hư hại khi hoạt động gần không phận Iran hay do trục trặc kỹ thuật. Tuy nhiên, những diễn biến gần đây cho thấy các hệ thống phòng không của Iran đang tạo ra nhiều thách thức đối với các hoạt động trên không của Mỹ.

Theo các báo cáo nguồn mở, lực lượng Iran đã bắn hạ ít nhất 12 máy bay không người lái MQ-9 Reaper của Mỹ kể từ khi xung đột bùng nổ. Những UAV này thường được sử dụng cho cả nhiệm vụ trinh sát và tấn công, nhưng chúng không có khả năng tàng hình cao như các nền tảng trinh sát chiến lược.

Một số nguồn tin chưa được xác nhận thậm chí cho rằng trong những giờ đầu của cuộc xung đột, một máy bay ném bom tàng hình B-2 cũng có thể đã bị bắn hạ khi tham gia nhiệm vụ tấn công sâu vào lãnh thổ Iran. Mặc dù thông tin này chưa được xác nhận chính thức, nó cho thấy mức độ nguy hiểm của môi trường tác chiến tại khu vực.

Do những rủi ro đó, Mỹ và Israel được cho là đã hạn chế sử dụng các máy bay có giá trị chiến lược cao trong các nhiệm vụ xâm nhập sâu. Thay vào đó, phần lớn các đòn tấn công được tiến hành bằng tên lửa hành trình hoặc tên lửa đạn đạo phóng từ khoảng cách xa.

Các chuyên gia quân sự cho rằng quyết định này phản ánh sự khó khăn trong việc vô hiệu hóa mạng lưới phòng không đa tầng của Iran, bao gồm các hệ thống tầm xa như Bavar-373 cùng nhiều tổ hợp phòng không khác.

Hệ thống phóng tên lửa đất đối không từ hệ thống phòng không tầm xa Bavar 373 của Iran. Ảnh Military Watch

“Người kế nhiệm” của UAV RQ-170

RQ-180 được cho là phát triển như thế hệ kế nhiệm của UAV trinh sát tàng hình RQ-170 Sentinel. Loại máy bay này từng được Mỹ triển khai với số lượng hạn chế vào những năm 2000, để thực hiện các nhiệm vụ trinh sát trên những khu vực có hệ thống phòng không mạnh.

RQ-170 từng thu hút sự chú ý của thế giới khi một chiếc bị Iran chiếm quyền kiểm soát bằng tác chiến điện tử và buộc phải hạ cánh trong lãnh thổ nước này. Sau sự kiện đó, Iran tuyên bố đã khai thác công nghệ của UAV để phát triển các dòng máy bay không người lái nội địa.

Theo các nguồn tin quốc phòng, RQ-180 được thiết kế và thử nghiệm tại Khu vực 51 trước khi bắt đầu hoạt động từ căn cứ không quân Beale của Mỹ vào năm 2019. Trong những năm gần đây, loại UAV này được cho là đã thực hiện các chuyến bay thử nghiệm trên khu vực Bắc Cực nhằm đánh giá khả năng hoạt động ở khoảng cách cực xa.

So với RQ-170, nền tảng mới được cho là có tầm bay lớn hơn nhiều, khả năng tàng hình được cải thiện và năng lực thu thập dữ liệu tình báo mạnh hơn đáng kể. Chính những đặc điểm này khiến RQ-180 được đánh giá là một trong những tài sản trinh sát chiến lược quan trọng nhất của Mỹ trong các cuộc xung đột hiện đại.

Lê Hưng (Military Watch)