Ukraine tử thủ giữ 'Vành đai pháo đài' giữa làn sóng tiến công ồ ạt của Nga

Ukraine tử thủ giữ “Vành đai pháo đài”

Trọng tâm hoạt động phòng thủ của Ukraine hiện này là khu vực được gọi là “Vành đai Pháo đài” — chuỗi các đô thị phòng thủ kiên cố tại tỉnh Donetsk, miền Đông Ukraine. Đây cũng là khu vực mà Nga nhiều lần yêu cầu Ukraine nhượng lại như một điều kiện cho hòa bình.

Binh sỹ Ukraine trong một cuộc tập trận mùa đông. Ảnh: AP

Trong tuần qua, Nga đã triển khai một đợt tấn công quy mô cấp tiểu đoàn ở phía đông bắc Sloviansk — điểm tựa phía bắc của “vành đai”, đồng thời tiến hành các cuộc tấn công nhỏ hơn gần Pokrovsk và Kostiantynivka ở phía nam. Theo Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) có trụ sở tại Mỹ, các động thái này có thể nhằm tạo tiền đề cho một chiến dịch tấn công quy mô lớn hơn.

Chính quyền Sloviansk thông báo sơ tán một phần dân cư khỏi thành phố, khi lực lượng Nga đã tiến đến cách đó khoảng 20 km về phía đông, cho thấy tình hình an ninh đang xấu đi.

Dù Nga có ưu thế về quân số nhưng Ukraine được cho là có thể làm chậm đà tiến công của của họ nhờ sự cải tiến về chiến thuật cùng năng lực tác chiến bằng máy bay không người lái ngày càng hiệu quả. Ông Rob Lee, chuyên gia cao cấp tại Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại (FPRI), nhận định Nga vẫn còn đủ nguồn nhân lực để duy trì chiến dịch trong năm nay, song mức độ tiến triển vẫn chưa thể dự đoán được.

Lực lượng Ukraine ghi nhận một số thành công hiếm hoi tại mặt trận đông nam trong tháng 2/2026. Kết quả này một phần do việc Mỹ hạn chế khả năng sử dụng dịch vụ internet Starlink của Nga, gây gián đoạn liên lạc quân sự.

Ukraine cũng cho biết họ đang gây tổn thất nhân lực cho Nga ở mức cao hơn tốc độ tuyển quân của Moscow, phù hợp với chiến lược tác chiến do Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov thúc đẩy. Tuy nhiên, phía Nga bác bỏ tuyên bố này.

Diễn biến leo thang xảy ra trong bối cảnh xung đột tại Iran làm phân tán sự chú ý của Mỹ khỏi vai trò trung gian hòa giải, đồng thời góp phần đẩy giá dầu tăng, qua đó cải thiện nguồn thu ngân sách của Nga.

Cùng lúc, căng thẳng tại Trung Đông cũng gây áp lực lên nguồn cung vũ khí phòng không của Mỹ - yếu tố quan trọng đối với Ukraine trong việc bảo vệ đô thị, hạ tầng năng lượng và các mục tiêu quân sự.

Ở chiều ngược lại, tình hình tài chính của Ukraine trở nên khó khăn hơn sau khi Hungary ngăn chặn gói vay 90 tỷ euro của Liên minh châu Âu trong tháng 3. Quân đội nước này cũng đang đối mặt với thách thức trong việc bổ sung lực lượng cho tiền tuyến.

Giao tranh diễn ra trên nhiều hướng

Trong mùa đông, Nga đạt được một số bước tiến ổn định, trong đó có việc kiểm soát phần lớn khu vực hậu cần quan trọng xung quanh Pokrovsk.

Chỉ huy Quân đoàn Phản ứng nhanh số 7 của Ukraine tại khu vực, ông Yevhen Lasiychuk, nhận định chưa có dấu hiệu rõ ràng về việc Nga tập trung lực lượng cho một chiến dịch quy mô lớn mới tại đây. Tuy nhiên, ông cho rằng các đợt tấn công sắp tới của Nga có thể nhắm vào khu vực Pokrovsk với các mũi tiến công nhằm bao vây Kostiantynivka và Sloviansk, để gây áp lực trên nhiều hướng.

Theo ông Lasiychuk, chiến thuật của Nga vẫn không thay đổi: tìm cách phá vỡ đội hình phòng thủ, khai thác các điểm yếu của Ukraine và mở rộng đột phá.

Tổng thống nhận định Nga đang tận dụng điều kiện thời tiết thuận lợi hơn để gia tăng cường độ tấn công. Bộ Tổng tham mưu Ukraine cho biết tuần trước, lực lượng Nga đã thực hiện hơn 600 đợt tấn công dọc chiến tuyến, trong đó có 163 đợt gần Pokrovsk và 84 đợt gần Kostiantynivka.

Tham mưu trưởng quân đội Nga Valery Gerasimov tuyên bố chiến dịch của Moscow đang được triển khai “trên mọi hướng”, với mục tiêu nhằm vào Sloviansk, Kramatorsk và Kostiantynivka.

Chuyên gia Emil Kastehelmi thuộc nhóm phân tích Black Bird (Phần Lan), cho biết các đợt tấn công gần đây ở phía bắc Donetsk có sự tham gia đáng kể của xe bọc thép — loại phương tiện ngày càng dễ bị tấn công trước các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái. Theo ông, điều này cho thấy Nga đang tìm cách xuyên thủng phòng tuyến và tăng tốc tiến công, song hiệu quả còn hạn chế.

Ông Emil Kastehelmi nhận định Nga có thể tiếp tục đạt được các bước tiến nhỏ về lãnh thổ mỗi tháng, song khó tạo ra đột phá mang tính quyết định trong bối cảnh hiện nay.

Trong một báo cáo gần đây, ISW cũng dự báo Nga chỉ có thể giành được các lợi ích hạn chế quanh khu vực “Vành đai Pháo đài” trong năm 2026, thay vì đạt được bước ngoặt lớn trên chiến trường.

Tại tỉnh Zaporizhzhia ở phía đông nam, lực lượng Nga đang tiến quân chậm qua các khu vực địa hình thấp, cách trung tâm hành chính của vùng khoảng 70 km về phía đông. Ngoài ra, Nga cũng tìm cách tiến qua một hành lang hẹp, chỉ cách thành phố công nghiệp Zaporizhzhia khoảng 20 km về phía nam.

Ukraine phải đối mặt với thách thức lớn trong việc phòng thủ các không gian trống trải rộng, trái ngược với môi trường đô thị đông đúc ở mặt trận phía đông.

“Zaporizhzhia là vùng thảo nguyên, hầu như không có chướng ngại địa lý đủ để cản bước tiến của đối phương hoặc tạo điều kiện ẩn nấp”, Oleh Shyriaiev, chỉ huy Trung đoàn xung kích độc lập 225 của Ukraine cho biết. Đơn vị của Shyriaiev đã được triển khai quanh thị trấn chiến lược Huliaipole trong mùa đông nhằm ngăn chặn các đợt tiến công bất ngờ của Nga.

Những bước tiến hạn chế và chiến lược tấn công tầm trung

Vào tháng 2/2026, Ukraine tuyên bố giành lại khoảng 400 km² lãnh thổ từ tay Nga. Theo giới chức Ukraine, đây là lần đầu tiên kể từ mùa hè năm 2024, Kiev giành lại nhiều lãnh thổ như vậy. Trong khi đó, phía Nga tuyên bố đã kiểm soát khoảng 6.000 km² trong năm 2025.

Theo ông Rob Lee, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại (FPRI), các đợt phản công gần đây của Ukraine chủ yếu do các đơn vị giàu kinh nghiệm đảm nhiệm. Chiến thuật tích hợp máy bay không người lái vào tác chiến cũng mang lại những bài học quan trọng trong việc khai thác điểm yếu của đối phương.

Ở một hướng khác, cơ quan tình báo Ukraine cùng lực lượng không người lái đã gia tăng các đòn tấn công tầm xa nhằm vào những mục tiêu chiến lược của Nga, trong đó có kho dầu, nhà máy lọc dầu, cũng như các cơ sở sản xuất vũ khí và tên lửa.

Ukraine đồng thời mở rộng năng lực tấn công bằng máy bay không người lái tầm trung, cho phép các đơn vị tiền tuyến nhắm vào mục tiêu ở khoảng cách từ 50 km trở lên, đặc biệt là hệ thống hậu cần và nhân lực của đối phương.

“Kho đạn hay kho lương thực, đều là mục tiêu quan trọng. Binh sĩ không thể chiến đấu nếu thiếu nguồn tiếp tế”, chỉ huy Yevhen Lasiychuk của nhận định. Ông Lasiychuk cũng cho biết việc tăng cường phối hợp giữa các đơn vị máy bay không người lái trong cùng quân đoàn đã cải thiện khả năng lập kế hoạch và phân bổ mục tiêu, góp phần nâng cao hiệu quả tác chiến trên thực địa của Kiev.

Hồng Anh/VOV.VN (biên dịch) Theo Reuters