UNFPA: Giới trẻ vẫn muốn xây dựng gia đình nhưng cần điều kiện phù hợp

Tuy nhiên, điều họ còn thiếu không phải là khát vọng mà là những điều kiện cần thiết về kinh tế, nhà ở, việc làm và an sinh để biến mong muốn đó thành hiện thực.

Nhân Ngày Dân số Thế giới năm 2026 với chủ đề "Chung tay hiện thực hóa khát vọng của thanh niên cho một tương lai tươi sáng", Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA) kêu gọi các quốc gia, trong đó có Việt Nam, chuyển trọng tâm của chính sách dân số từ việc chỉ quan tâm đến các chỉ số mức sinh sang việc tạo dựng những điều kiện để người trẻ có thể hiện thực hóa những lựa chọn và khát vọng của mình.

Thông điệp được đưa ra trong khuôn khổ Lễ mít tinh hưởng ứng Ngày Dân số Thế giới năm 2026 do Bộ Y tế, UBND tỉnh Hưng Yên và Văn phòng UNFPA tại Việt Nam phối hợp tổ chức ngày 11/7 tại Hưng Yên.

Phát biểu tại sự kiện, ông Matt Jackson - Trưởng Đại diện UNFPA tại Việt Nam cho biết, trong bối cảnh nhiều quốc gia đang quan ngại về mức sinh giảm và già hóa dân số, câu hỏi quan trọng không phải là người trẻ có còn muốn kết hôn hay sinh con hay không, mà là liệu họ có đủ điều kiện để thực hiện những mong muốn đó hay không.

Ông Matt Jackson - Trưởng Đại diện UNFPA tại Việt Nam phát biểu tại Lễ Mít tinh hưởng ứng Ngày Dân số Thế giới năm 2026.

Theo kết quả Khảo sát Tương lai Nhân khẩu học năm 2026 của UNFPA với sự tham gia của 108.926 người trẻ sử dụng internet trong độ tuổi từ 18-39 tại 73 quốc gia và vùng lãnh thổ, gần 90% người trẻ cho rằng an toàn kinh tế, sức khỏe và thể chất là những yếu tố quan trọng nhất trong cuộc sống. Đáng chú ý, khoảng 2/3 số người được khảo sát vẫn lạc quan về tương lai bất chấp những biến động toàn cầu hiện nay.

Khảo sát cũng cho thấy người trẻ vẫn coi trọng các mối quan hệ gắn bó lâu dài và mong muốn xây dựng gia đình. Hơn 2/3 số người tham gia khảo sát mong muốn kết hôn trong tương lai, trong khi mô hình gia đình hai con vẫn là lựa chọn phổ biến nhất tại nhiều quốc gia. Ngay cả trong nhóm tuổi 35-39 chưa có con, 79% nam giới và 72% phụ nữ cho biết họ vẫn mong muốn trở thành cha mẹ trong tương lai.

Tuy nhiên, khoảng cách giữa khát vọng và điều kiện thực tế đang ngày càng trở nên rõ rệt. Có tới 72% người trẻ cho rằng khó khăn về kinh tế và nhà ở là rào cản lớn nhất đối với quyết định sinh con, trong khi 57% nhận định đây cũng là trở ngại hàng đầu khi xây dựng các mối quan hệ gắn bó lâu dài.

Bên cạnh đó, những lo ngại về sức khỏe, sức khỏe sinh sản, việc thiếu một người đồng hành phù hợp cũng như những chuẩn mực giới truyền thống vẫn tiếp tục ảnh hưởng đến quyết định lập gia đình và sinh con của nhiều người trẻ.

Ngày Dân số Thế giới năm 2026 với chủ đề "Chung tay hiện thực hóa khát vọng của thanh niên cho một tương lai tươi sáng".

Để sẵn sàng trở thành cha mẹ, 88% người trẻ cho biết họ cần có sự bảo đảm về tài chính, 87% cần việc làm ổn định và 85% mong muốn có sự chuẩn bị đầy đủ về mặt cảm xúc trước khi sinh con. Theo UNFPA, những con số này cho thấy người trẻ không từ bỏ mong muốn xây dựng gia đình, mà họ đang chờ đợi những điều kiện phù hợp để có thể hiện thực hóa khát vọng của mình.

Ông Matt Jackson nhấn mạnh rằng mục tiêu của chính sách dân số không phải là gây áp lực lên người dân trong việc kết hôn hay sinh con, mà là mở rộng quyền lựa chọn và tạo thêm cơ hội để người trẻ tự tin đưa ra các quyết định quan trọng trong cuộc đời mình.

Theo đó, các chính sách dân số trong giai đoạn mới cần được tiếp cận theo hướng toàn diện hơn, bao gồm hỗ trợ nhà ở, phát triển hệ thống chăm sóc trẻ em, mở rộng chế độ nghỉ thai sản cho cả cha và mẹ, thúc đẩy mô hình làm việc linh hoạt, tăng cường chăm sóc sức khỏe sinh sản và bảo đảm bình đẳng giới trong gia đình cũng như ngoài xã hội.

Việt Nam đang ở thời điểm đặc biệt trong quá trình chuyển đổi nhân khẩu học

Bà Pauline Tamesis - Điều phối viên Thường trú của Liên Hợp Quốc tại Việt Nam nhận định, Việt Nam đang ở thời điểm đặc biệt trong quá trình chuyển đổi nhân khẩu học khi vừa sở hữu thế hệ thanh niên đông đảo nhất trong lịch sử, vừa bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ nhanh.

Theo bà Pauline Tamesis, nhân khẩu học không quyết định tương lai của một quốc gia mà phản ánh những hy vọng và cơ hội của hàng triệu con người. Khi thanh niên được học tập, có việc làm ổn định, có khả năng tiếp cận nhà ở, duy trì sức khỏe và được chia sẻ công bằng trách nhiệm gia đình, họ sẽ có điều kiện xây dựng cuộc sống và gia đình theo mong muốn của mình. Ngược lại, khi những điều kiện đó không được bảo đảm, chính khát vọng của người trẻ sẽ bị kìm hãm.

Bà Pauline Tamesis - Điều phối viên Thường trú của Liên Hợp Quốc tại Việt Nam chia sẻ.

Điều phối viên Thường trú Liên Hợp Quốc tại Việt Nam khẳng định, thanh niên không phải là một thách thức cần được quản lý mà là những đối tác cần được tin tưởng và là một thế hệ xứng đáng để đầu tư.

"Nhiệm vụ của Chính phủ, Liên Hợp Quốc và toàn xã hội là biến niềm lạc quan của người trẻ thành hành động cụ thể, tạo ra những điều kiện để mọi thanh niên đều có thể đưa ra lựa chọn trên cơ sở đầy đủ thông tin, theo đuổi khát vọng của mình và đóng góp trọn vẹn cho sự phát triển của đất nước", bà Pauline Tamesis nhấn mạnh.

UNFPA cho rằng, đối với Việt Nam, thông điệp quan trọng nhất của Ngày Dân số Thế giới năm 2026 là không nên chỉ nhìn vào mức sinh mà cần tập trung vào những điều kiện giúp người trẻ tự tin xây dựng tương lai, các mối quan hệ và gia đình theo mong muốn của mình.