Ứng dụng AI nâng cao chất lượng đầu ra học sinh dân tộc nội trú

Học sinh hứng thú với các tiết học ứng dụng AI. Ảnh NTCC.

Thực hiện nghiêm túc, đồng bộ và kịp thời

Chia sẻ với Báo GD&TĐ, ông Hoàng Đức Cường – Hiệu trưởng Trường THPT Dân tộc Nội trú tỉnh Lạng Sơn cho biết nhà trường xác định chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) là nhiệm vụ trọng tâm trong năm học 2026 – 2027.

Vì vậy, ngay từ khi Sở GD&ĐT tỉnh Lạng Sơn ban hành công văn chỉ đạo triển khai giáo dục trí tuệ nhân tạo (AI) cho học sinh phổ thông trên địa bàn, nhà trường đã nhanh chóng nắm bắt thông tin và chủ động xây dựng kế hoạch triển khai.

Mục đích của kế hoạch nhằm quá trình thực hiện diễn ra nghiêm túc, đồng bộ, kịp thời và hiệu quả theo đúng tinh thần chủ trương của cấp Trung ương, địa phương. Đồng thời, cụ thể hóa mục tiêu chuyển đổi số chung thành nhiệm vụ chi tiết phù hợp với điều kiện thực tế của trường học, người học.

Đối với giáo dục AI, nhà trường quan tâm tới trang bị cho học sinh kiến thức, kĩ năng AI cốt lõi theo khung mà Bộ GD&ĐT đã thông qua, hình thành năng lực vận dụng AI phục vụ học tập, định hướng nghề nghiệp, thái độ sử dụng AI có đạo đức, an toàn, trách nhiệm.

Đáng chú ý, nội dung triển khai được thiết kế để không ảnh hưởng đến việc giảng dạy Chương trình GDPT 2018, đặc biệt công tác ôn thi tốt nghiệp THPT của học sinh khối 12.

Từ kết quả đánh giá ban đầu, ông Hoàng Đức Cường nhận thấy nhà trường có thuận lợi, hạn chế riêng cần điều chỉnh tốt trong giai đoạn đầu chuẩn bị để quá trình chuyển đổi thông suốt.

Cụ thể, đội ngũ giáo viên của nhà trường có trình độ chuyên môn tương đối tốt. Tuổi đời, tuổi nghề của đa số thầy cô còn trẻ nên đã có nền tảng công nghệ, ý thức đổi mới chủ động và cởi mở.

“Nhà trường giao cho tổ Tin học, giáo viên có năng lực công nghệ tốt vai trò dẫn dắt và hỗ trợ đội ngũ sư phạm chuyển đổi số. Ngoài ra, hệ thống phòng máy, Internet và thiết bị trình chiếu tại lớp học đều đáp ứng yêu cầu tổ chức dạy học hai buổi/ngày và hoạt động trải nghiệm, nghiên cứu khác”, ông Hoàng Đức Cường thông tin thêm.

Ngược lại, khó khăn xuất phát từ tốc độ thay đổi nhanh chóng của AI, công nghệ, giáo viên cần được bồi dưỡng liên tục đòi hỏi nhà trường phải cân đối nguồn lực cho hạ tầng, đường truyền, thiết bị.

Để khắc phục hạn chế đó, nhà trường nêu cao nguyên tắc “lấy hiệu quả thực tế làm thước đo”, không chạy theo số lượng công cụ. Mỗi tổ chuyên môn được khuyến khích lựa chọn một số vấn đề thực tiễn để nghiên cứu, cải tiến phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá hoặc quản lý.

Ngược lại, cần dồn trọng tâm và trải nghiệm của người học. “Thầy cô phải chọn học liệu và cách tổ chức giảng dạy mới phù hợp với học sinh, tránh để nội dung AI quá hàn lâm hoặc vượt quá khả năng tiếp nhận.

Bên cạnh đó, xây dựng tiêu chuẩn, phương thức kiểm soát sử dụng AI để không xảy ra tình trạng lạm dụng AI, sao chép máy móc kết quả có sẵn. Sử dụng công nghệ hiệu quả cần đi cùng đạo đức và trách nhiệm”, Hiệu trưởng Trường THPT Dân tộc Nội trú tỉnh Lạng Sơn nhấn mạnh.

Nhiều tiết học được sử dụng công nghệ để giảng dạy. Ảnh NTCC.

Thay đổi cách tiếp nhận kiến thức thụ động

Năm học 2026 - 2027, Trường THPT Dân tộc Nội trú tỉnh Lạng Sơn tổ chức giáo dục AI thành từng chuyên đề, buổi học cố định vào thứ hai hàng tuần, bảo đảm đủ 12 tiết/lớp/năm học.

Với sự hỗ trợ của AI, giáo viên đã xây dựng các tình huống học tập, minh họa kiến thức bằng hình ảnh, thí nghiệm ảo, trò chơi,... để học sinh dễ hiểu bài và gia tăng hứng thú. Cùng với đó, AI được ứng dụng trong biên soạn câu hỏi và nhiệm vụ theo lực học khác nhau của mỗi học sinh, tạo điều kiện để tất cả các em có cơ hội tham gia và tiến bộ.

Trải qua tháng đầu triển khai, ông Hoàng Đức Cường đánh giá đội ngũ giáo viên từng bước thay đổi nhận thức. Nhiều thầy cô trước đó e ngại, lúng túng với AI đã sử dụng thành thạo hơn, coi AI như một “trợ lý”. Áp lực chuẩn bị thủ công một số nội dung trong bài dạy được giảm bớt nên giáo viên có thêm thời gian lựa chọn kiến thức cốt lõi, dự kiến khó khăn của học sinh và tổ chức hoạt động học tập hiệu quả.

Tuy nhiên, ông Hoàng Đức Cường cũng lưu ý chất lượng bài giảng không nằm ở việc sử dụng bao nhiêu công cụ AI. “Nhà trường kiên định chỉ đạo giáo viên phải trực tiếp đưa ra quyết định đối với các vấn đề sư phạm, kiểm tra độ chuẩn xác của thông tin, nội dung chương trình trước khi truyền đạt cho học sinh”, ông Hoàng Đức Cường nói.

Đối với một ngôi trường trọng điểm vùng cao, hầu hết học sinh là người dân tộc thiểu số, sự định hướng bài bản từ thầy cô sẽ tạo động lực để thích ứng nhanh với đổi mới. Từ đó, bước ra khỏi tâm thế thụ động “chờ thầy cô cung cấp đáp án” để tự đặt câu hỏi, tự tìm vấn đề, tự đề xuất cách giải quyết và tự đánh giá kết quả. Năng lực tự học đó là lợi thế then chốt để các em cạnh tranh, cọ xát và tiếp tục vươn lên.

“Định hướng giáo dục AI chúng tôi đi theo chu trình rõ ràng: phát hiện vấn đề – tìm kiếm thông tin – sử dụng công cụ số và AI để hỗ trợ – kiểm chứng kết quả – thử nghiệm – hoàn thiện sản phẩm – trình bày và nhận phản hồi. Trong đó AI không làm thay học sinh, mà là công cụ để mở rộng khả năng suy nghĩ, thúc đẩy sáng tạo và thử nghiệm”, ông Hoàng Đức Cường khẳng định.