Ứng dụng công nghệ số 'đánh thức' bản thác cổ tại Văn Miếu- Quốc Tử Giám

Ngày 6-2-2026, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám tổ chức khai mạc trưng bày Sử đá lưu danh tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám (Hà Nội).

Đây là hoạt động thiết thực chào mừng thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, mừng xuân Bính Ngọ 2026 và hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám – Trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam.

Trưng bày giới thiệu hệ thống tư liệu, hiện vật được khai thác từ các giá trị lịch sử, tư tưởng và nghệ thuật của 82 bia Tiến sĩ tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám.

Nội dung được triển khai theo bốn chủ đề chính, phản ánh diện mạo nền giáo dục khoa cử Nho học; chủ trương tuyển chọn, đãi ngộ và trọng dụng nhân tài; đồng thời khắc họa chân dung nhiều danh nhân tiêu biểu có đóng góp quan trọng cho đất nước.

Thông qua không gian trưng bày, công chúng không chỉ tìm hiểu nội dung văn bia mà còn cảm nhận rõ giá trị nghệ thuật đặc sắc của từng tấm bia Tiến sĩ với kỹ thuật chạm khắc tinh xảo, mềm mại.

Công nghệ số, công nghệ trình chiếu được ứng dụng để “đánh thức” các bản thác cổ, chuyển hóa tư liệu lịch sử thành hình ảnh sinh động, giàu cảm xúc. Ảnh: VIẾT THỊNH

Không gian trưng bày được thiết kế trên sự kết hợp giữa hai chất liệu chủ đạo là giấy và đá, biểu trưng cho hành trình từ học tập, rèn luyện đến tôn vinh, lưu danh hậu thế. Sự chuyển tiếp này thể hiện mong muốn của các triều đại phong kiến trong việc “vĩnh cửu hóa” sự ghi nhận đối với tầng lớp trí thức tinh hoa.

Bên cạnh hình thức trưng bày truyền thống, ban tổ chức còn ứng dụng công nghệ số, công nghệ trình chiếu để “đánh thức” các bản thác cổ, chuyển hóa tư liệu lịch sử thành hình ảnh sinh động, giàu cảm xúc. Qua đó, giúp công chúng tiếp cận di sản khoa cử Việt Nam theo cách trực quan, hiện đại hơn.

Trưng bày Sử đá lưu danh được kết nối chặt chẽ với các không gian trưng bày hiện có như Quốc Tử Giám – Trường Quốc học đầu tiên và Khơi nguồn đạo học, tạo thành một chỉnh thể thống nhất trong tổng thể di sản Văn Miếu – Quốc Tử Giám.

Điều này góp phần giúp người xem tiếp cận một cách hệ thống, sâu sắc hơn về lịch sử hình thành và phát triển của nền giáo dục khoa cử Việt Nam.

Không gian trưng bày. Clip: VIẾT THỊNH

Chia sẻ tại sự kiện, ông Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám, cho biết trưng bày được thực hiện bởi tập thể cán bộ, viên chức Trung tâm, với sự hỗ trợ chuyên môn của các chuyên gia Việt Nam và Pháp.

“Từ sự hợp tác này, chúng tôi cùng kể lại câu chuyện về 82 bia Tiến sĩ, từ các vị vua khởi dựng bia, các khoa thi, dòng họ khoa bảng, làng khoa bảng, đến những nhân vật tiêu biểu gắn với hệ thống giáo dục, khoa cử và quản trị quốc gia thời quân chủ” – ông Kiêu nói.

Theo ông Lê Xuân Kiêu, Sử đá lưu danh không chỉ là một trưng bày chuyên đề mà còn là hành trình thị giác và cảm xúc, tái hiện con đường hun đúc tri thức, thử thách nhân tài và lưu danh hiền tài cùng năm tháng.

“Từ những nét bút trên trang giấy đến những dòng chữ khắc trên bia đá, trưng bày gửi đi thông điệp xuyên thời gian: truyền thống hiếu học và trọng hiền tài chính là mạch nguồn bền bỉ nuôi dưỡng sức sống văn hóa và tương lai dân tộc” – ông Kiêu nhấn mạnh.

VIẾT THỊNH