Ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số: Động lực để nông nghiệp Thủ đô bứt phá

Mô hình trồng rau công nghệ cao tại xã Nội Bài, Hà Nội. Ảnh: Phạm Hùng

Chuyển đổi số từ đồng ruộng đến trang trại

Những năm gần đây, Hà Nội xác định ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm nâng cao giá trị gia tăng, sức cạnh tranh và tính bền vững của ngành nông nghiệp. Nhiều tiến bộ kỹ thuật về giống cây trồng, vật nuôi, công nghệ sinh học, cơ giới hóa, tự động hóa và truy xuất nguồn gốc đã được đưa vào thực tiễn, góp phần giảm chi phí đầu vào, tiết kiệm tài nguyên và nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Một trong những mô hình tiêu biểu cho quá trình chuyển đổi này là Hợp tác xã Rau quả sạch Chúc Sơn (phường Chương Mỹ). Với hơn 31ha sản xuất rau quả đạt tiêu chuẩn VietGAP, đơn vị đã đầu tư hệ thống nhà màng, nhà kính điều khiển tự động, đồng thời triển khai phần mềm nhật ký sản xuất và kế toán, cho phép quản lý dữ liệu mọi lúc, mọi nơi thông qua kết nối internet...

Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Hợp tác xã Rau quả sạch Chúc Sơn Hoàng Văn Thám cho biết, việc ứng dụng công nghệ số giúp đơn vị kiểm soát chặt chẽ quy trình sản xuất. Trung bình mỗi tháng, hợp tác xã cung ứng hơn 100 tấn rau, củ, quả cho hệ thống siêu thị tại 12 tỉnh, thành phố cùng nhiều trường học, bệnh viện và bếp ăn công nghiệp.

Trong lĩnh vực hoa, cây cảnh, việc ứng dụng công nghệ cao cũng đang mang lại hiệu quả rõ nét. Mê Linh F Farm (xã Mê Linh) là một trong những mô hình nổi bật của nông nghiệp đô thị Hà Nội. Theo Giám đốc Mê Linh F Farm Nguyễn Thị Thúy, toàn bộ quy trình sản xuất lan hồ điệp được thực hiện trong hệ thống nhà màng khép kín. Mỗi năm, trang trại ươm tạo hơn 50.000 gốc lan hồ điệp và cung ứng ra thị trường hàng trăm nghìn cây hoa phục vụ nhu cầu tiêu dùng trong nước.

Thực hiện Kế hoạch số 73/KH-UBND ngày 12-3-2025 về phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đến năm 2030, Hà Nội đang cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW bằng nhiều giải pháp đồng bộ, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực phát triển. Thành phố tập trung chuyển đổi mô hình sản xuất truyền thống sang nông nghiệp xanh, nông nghiệp thông minh và kinh tế tuần hoàn.

Đến nay, Hà Nội đã xây dựng 406 mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trong các lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản và chế biến. Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hà Nội (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội) Nguyễn Văn Thuần cho biết, nhiều công nghệ tiên tiến đang được áp dụng rộng rãi như công nghệ kết nối vạn vật (IoT), công nghệ canh tác không sử dụng đất, công nghệ blockchain trong truy xuất nguồn gốc hay công nghệ biofloc trong nuôi trồng thủy sản...

Hoàn thiện cơ chế để tạo bứt phá

Bên cạnh những kết quả tích cực, việc ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp ở Hà Nội vẫn còn không ít hạn chế. Hiện nay, công nghệ mới chủ yếu được áp dụng ở từng công đoạn, chưa đồng bộ trong toàn bộ chuỗi sản xuất. Các quy trình canh tác tiên tiến, quản lý chất lượng nông sản theo tiêu chuẩn VietGAP, kiểm soát dịch bệnh, ứng dụng công nghệ thông tin, tự động hóa và công nghệ sinh học vẫn chưa được triển khai một cách toàn diện.

Phó Chủ tịch Hội Chăn nuôi Việt Nam Nguyễn Ngọc Sơn cho rằng, thị trường tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp công nghệ cao hiện còn nhỏ hẹp, chưa tương xứng với quy mô đầu tư. Thực tế đã có những dự án được đầu tư lớn nhưng hoạt động kém hiệu quả, thậm chí phải dừng triển khai do gặp khó khăn về đầu ra.

Để tiếp tục phát huy hiệu quả của Nghị quyết số 57-NQ/TW trong lĩnh vực nông nghiệp, Hà Nội đang tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế, chính sách và nguồn lực đầu tư. Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường, Thành phố sẽ đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và các tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất; hoàn thiện cơ chế, chính sách thúc đẩy nông nghiệp công nghệ cao và nông nghiệp thông minh; đồng thời thu hút doanh nghiệp đầu tư gắn với xây dựng chuỗi liên kết tiêu thụ sản phẩm.

Ở góc độ thị trường, GS.TS Trần Khắc Thi, Ủy viên Ban Chấp hành Liên hiệp Các hội khoa học và kỹ thuật Hà Nội đề xuất Thành phố cần hỗ trợ các hợp tác xã, tổ hợp tác xây dựng website quảng bá sản phẩm, kết nối với các nền tảng số và hệ thống thông tin điện tử của địa phương nhằm mở rộng thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh.

Việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW đang tạo động lực mới cho nông nghiệp Hà Nội trong bối cảnh chuyển đổi số và phát triển xanh trở thành xu thế tất yếu. Từ những mô hình ứng dụng công nghệ cao đã chứng minh hiệu quả trên thực tế, có thể thấy, khoa học công nghệ không chỉ góp phần nâng cao năng suất, chất lượng nông sản mà còn mở ra những không gian phát triển mới, tạo nền tảng để nông nghiệp Thủ đô phát triển theo hướng hiện đại, bền vững.