Ứng dụng khoa học kỹ thuật an toàn thực phẩm bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng

Sự kiện diễn ra nhân dịp kỷ niệm 25 năm ngày thành lập Hội Khoa học kỹ thuật An toàn thực phẩm Việt Nam, thu hút gần 250 đại biểu đại diện các bộ, ngành, viện nghiên cứu, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp. Đây là diễn đàn chuyên sâu nhằm nhận diện những thách thức, kết nối chính sách với thực tiễn sản xuất, qua đó định hình giải pháp đồng bộ bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng xanh.

Chuẩn hóa pháp lý và kiểm soát mối nguy từ vật liệu tiếp xúc

Phát biểu khai mạc sự kiện, ông Lê Văn Giang, Chủ tịch Hội Khoa học kỹ thuật An toàn thực phẩm Việt Nam nhấn mạnh, an toàn thực phẩm là vấn đề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, gắn liền trực tiếp với chất lượng sống của nhân dân, sự phát triển của doanh nghiệp cũng như năng lực cạnh tranh quốc gia. Trong bối cảnh công nghệ chế biến và đóng gói biến chuyển nhanh chóng, bao bì hiện đại không đơn thuần giữ vai trò chứa đựng, bảo quản cơ học hay vận chuyển hàng hóa, mà trở thành mắt xích cốt lõi trong việc kiểm soát các nguy cơ thôi nhiễm hóa chất, phòng ngừa ngộ độc và giảm thiểu phát thải ra môi trường.

Các đại biểu tham dự chương trình. Ảnh: Mai Hoa

Nhìn lại chặng đường một phần tư thế kỷ kể từ khi thành lập năm 2001, tổ chức xã hội - nghề nghiệp này đã quy tụ đông đảo nhà khoa học, chuyên gia đầu ngành để thực hiện sứ mệnh tư vấn, phản biện chính sách và kết nối nghiên cứu với đời sống kinh tế. Bước sang giai đoạn phát triển mới, công tác bảo đảm an toàn thực phẩm đặt ra yêu cầu phải kiểm soát chặt chẽ từ gốc, đặc biệt là nguồn vật liệu chế tạo bao bì tiếp xúc trực tiếp.

Trước thực tế đó, công tác quản lý nhà nước đang được đẩy mạnh theo hướng rà soát, hoàn thiện hệ thống quy chuẩn kỹ thuật. Đại diện Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) cho biết, cơ quan chức năng đã thực hiện rà soát toàn bộ 66 Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) thuộc lĩnh vực an toàn thực phẩm, trong đó đặc biệt lưu tâm 4 quy chuẩn trực tiếp điều chỉnh nhóm bao bì, dụng cụ, vật liệu tiếp xúc. Những định hướng sửa đổi, bổ sung này đang được tích hợp vào dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) nhằm thiết lập hàng rào kỹ thuật minh bạch, tương thích với các tiêu chuẩn quốc tế và phù hợp với thực tiễn sản xuất mới.

Từ góc độ chuyên môn phân tích độc lập, ông Trần Huy Hiếu, đại diện Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm Quốc gia đã chỉ rõ các mối nguy tiềm ẩn từ bao gói kém chất lượng. Hiện tượng thôi nhiễm kim loại nặng, vi nhựa hay các hợp chất polyme không đạt chuẩn sang thực phẩm có thể gây ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe người dùng. Vì vậy, việc tăng cường năng lực kiểm nghiệm, áp dụng phương pháp đánh giá nguy cơ dựa trên bằng chứng khoa học là tiền đề bắt buộc giúp cơ quan quản lý và doanh nghiệp sớm ngăn ngừa rủi ro pháp lý và y tế phát sinh.

Đột phá công nghệ đồng bộ và bài toán chuyển đổi xanh bền vững

Bên cạnh giải pháp siết chặt quy chuẩn quản lý, Hội thảo dành nhiều thời lượng bàn thảo về việc áp dụng các công nghệ thế hệ mới nhằm giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa an toàn vệ sinh và phát triển kinh tế tuần hoàn. Nhiều chuyên gia thống nhất nhận định, an toàn và chất lượng thực phẩm không thể xử lý cục bộ từng khâu mà phải được tiếp cận xuyên suốt theo chuỗi giá trị khép kín.

Quang cảnh Hội thảo. Ảnh: Mai Hoa

Chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, bà Nguyễn Thanh Giang, Tổng Giám đốc Tetra Pak Việt Nam khẳng định, an toàn thực phẩm cần được vận hành đồng bộ từ khâu chế biến nguyên liệu, đóng gói, phân phối đến truy xuất nguồn gốc. Việc ứng dụng các giải pháp công nghệ tương thích cao không chỉ giảm thiểu tối đa nguy cơ lây nhiễm chéo trong nhà máy mà còn nâng cao hiệu quả vận hành, bảo đảm tính minh bạch của chuỗi cung ứng. Đây cũng là xu hướng tất yếu giúp các doanh nghiệp trong nước tự tin hội nhập sâu rộng vào các thị trường khó tính trên toàn cầu.

Ở góc độ doanh nghiệp chế biến quy mô lớn, kinh tế tuần hoàn đã không còn là khẩu hiệu mà trở thành hành động cụ thể thông qua những cải tiến vật liệu. Đại diện Tập đoàn TH cho biết, kiên định triết lý trân quý thiên nhiên, đơn vị đã chủ động tối ưu hóa thiết kế, giảm trọng lượng bao bì và tìm kiếm nguồn vật liệu tái sinh an toàn. Nhờ những giải pháp kỹ thuật quyết liệt, mỗi năm doanh nghiệp cắt giảm khoảng 600 tấn nhựa, đồng thời tiết kiệm hàng chục tỷ đồng chi phí. Cùng với đó, với vai trò thành viên sáng lập Liên minh Tái chế Bao bì Việt Nam (PRO Vietnam), TH đã đồng hành thu hồi hơn 21.000 tấn vỏ hộp sữa từ năm 2024 đến nay, mở ra vòng đời mới cho vật liệu sau sử dụng.

Tại phiên tọa đàm bàn tròn, các nhà quản lý, nhà khoa học đến từ Trường Đại học Bách khoa Hà Nội cùng đại diện cộng đồng doanh nghiệp đã thảo luận sôi nổi về cơ chế hỗ trợ ứng dụng chuyển đổi số và phát triển bao bì sinh học. Để xây dựng thành công một hệ sinh thái thực phẩm vừa an toàn vừa xanh, Việt Nam cần sự chung tay mật thiết giữa ba nhà: Nhà nước ban hành quy chuẩn rõ ràng, nhà khoa học cung cấp giải pháp kiểm nghiệm tiên tiến và nhà sản xuất kiên trì đổi mới công nghệ. Việc kết hợp chặt chẽ các nguồn lực sẽ tạo động lực lan tỏa mạnh mẽ, hướng tới một nền công nghiệp thực phẩm phát triển bền vững và bảo vệ vững chắc sức khỏe của mọi người dân.