Ứng dụng phân tích dữ liệu truyền thông trong xét chọn Giải thưởng Sách Quốc gia lần VIII

Được tổ chức thường niên từ năm 2018 theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Giải thưởng Sách Quốc gia ngày càng khẳng định vị thế là giải thưởng cấp quốc gia trong lĩnh vực xuất bản. Qua bảy mùa giải, giải thưởng đã trở thành một sự kiện văn hóa uy tín, góp phần phát hiện và tôn vinh những tác phẩm có giá trị nổi bật về tư tưởng, học thuật, khoa học và thẩm mỹ; đồng thời định hướng bạn đọc, lan tỏa văn hóa đọc và thúc đẩy sự phát triển lành mạnh của ngành xuất bản.

Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ VIII có nhiều đổi mới và ứng dụng lần đầu ứng dụng phân tích dữ liệu truyền thông - Ảnh: Cục Xuất bản, In và Phát hành (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch).

Bước sang lần tổ chức thứ VIII, Ban Tổ chức tiếp tục hoàn thiện điều lệ và quy chế giải thưởng với nhiều điểm đổi mới. Một trong những thay đổi đáng chú ý là việc điều chỉnh cơ cấu giải theo hướng tinh gọn và hợp lý hơn. Theo đó, cơ cấu giải thưởng được sắp xếp lại từ 5 mảng xuống còn 4 mảng. Trong đó, mảng sách chính trị, kinh tế được hợp nhất với mảng sách khoa học xã hội và nhân văn thành mảng sách chính trị, kinh tế, khoa học xã hội và nhân văn.

Bên cạnh đó, mảng sách khoa học cũng được mở rộng nội dung, bổ sung các lĩnh vực giáo dục và đổi mới sáng tạo, phản ánh yêu cầu phát triển tri thức trong bối cảnh chuyển đổi số và nền kinh tế tri thức.

Song song với việc điều chỉnh cơ cấu, hệ thống tiêu chí chấm giải cũng được rà soát và hoàn thiện. Các tiêu chí được cụ thể hóa nhằm đảm bảo tính minh bạch và thuận lợi cho việc đánh giá, phản biện. Cơ cấu điểm được điều chỉnh theo hướng đề cao giá trị tư tưởng, học thuật và đóng góp thực tiễn của tác phẩm, đồng thời tăng tỷ trọng đánh giá về khả năng tiếp cận bạn đọc và mức độ lan tỏa trong xã hội.

Nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Tư, SN 1920, được trao giải A Sách Quốc gia 2024 - Ảnh: Minh Quyết/Báo Nhân Dân

Một điểm mới đáng chú ý khác là việc mở rộng nguồn đề cử. Bên cạnh đề cử từ các nhà xuất bản, Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ VIII tiếp tục cho phép bạn đọc và các cơ quan báo chí tham gia giới thiệu tác phẩm. Hạng mục “Sách được bạn đọc yêu thích” được duy trì, với quy trình xét chọn kết hợp giữa đánh giá chuyên môn và bình chọn công khai. Cách làm này góp phần phản ánh đầy đủ hơn tiếng nói của xã hội, đồng thời phát hiện thêm nhiều tác phẩm có sức sống trong cộng đồng độc giả.

Đặc biệt, mùa giải năm nay đánh dấu bước tiến mới trong phương thức xét chọn khi Ban Tổ chức phối hợp với các đơn vị công nghệ để tổng hợp và phân tích dữ liệu dư luận từ báo chí và các nền tảng truyền thông đối với các tác phẩm được đề nghị trao giải cao. Thông qua các công cụ phân tích dữ liệu truyền thông, Ban Tổ chức có thể đánh giá mức độ quan tâm, thảo luận và phản hồi của công chúng đối với từng tác phẩm.

Việc tham chiếu nguồn dữ liệu đóng vai trò như một kênh thông tin bổ trợ quan trọng. Qua đó, Hội đồng có thêm cơ sở để xem xét tác động xã hội của tác phẩm, đảm bảo sự thận trọng trong quá trình xét chọn, đồng thời phản ánh mức độ lan tỏa thực tế của sách trong đời sống xã hội. Đây được xem là một bước tiến trong việc ứng dụng công nghệ và dữ liệu vào hoạt động văn hóa, góp phần nâng cao tính minh bạch và độ tin cậy của giải thưởng.

Phong Anh