Ung thư vú: Những nỗi sợ cản bước phụ nữ đi khám sớm

Ban Chủ nhiệm Mạng lưới Câu lạc bộ Phụ nữ kiên cường

Nỗi sợ có thể khiến phụ nữ chậm đi khám

Có những phụ nữ ngại đi khám không hẳn vì thiếu điều kiện, mà vì sợ biết mình mắc bệnh. Với họ, việc bước vào bệnh viện đồng nghĩa với khả năng phải đối diện với chẩn đoán đáng sợ, những đợt điều trị kéo dài và tương lai chưa biết sẽ ra sao.

Bà Hoàng Thu Hà, Chủ nhiệm Mạng lưới CLB Phụ nữ Kiên cường

Theo bà Hoàng Thu Hà, Chủ nhiệm Mạng lưới CLB Phụ nữ Kiên cường, quan niệm ung thư đồng nghĩa với cái chết vẫn khiến nhiều người chần chừ thăm khám. Nỗi lo còn đến từ nguy cơ bị kỳ thị, ảnh hưởng đến công việc, hôn nhân và tương lai của con cái, trong đó có những hiểu lầm về yếu tố di truyền của bệnh.

Bên cạnh đó là những lo lắng rất thực tế: chi phí điều trị, tác dụng phụ, khả năng phải phẫu thuật hay hình ảnh bệnh viện ung bướu đông đúc. Khi nhiều nỗi sợ cùng xuất hiện, lời khuyên “hãy đi khám sớm” đôi khi chưa đủ để một người phụ nữ vượt qua sự do dự.

Điều này đặt ra yêu cầu khác cho truyền thông về ung thư vú. Không chỉ nhắc phụ nữ cảnh giác với dấu hiệu bất thường, thông tin cần giúp họ hiểu khi nào nên tìm đến cơ sở y tế, việc thăm khám có ý nghĩa gì và vì sao không nên tự kết luận về tình trạng sức khỏe của mình. Quan trọng hơn, cần giúp họ hiểu rằng phát hiện bệnh không đồng nghĩa với việc mọi hy vọng đều khép lại.

Bà Nguyễn Thị Thu Hiền, Phó Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam

Bà Nguyễn Thị Thu Hiền, Phó Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam, cho rằng nâng cao kiến thức về ung thư vú cần được thực hiện thường xuyên, để phụ nữ chủ động chăm sóc sức khỏe, nhận biết dấu hiệu bất thường và tìm kiếm tư vấn y tế phù hợp. Theo bà, muốn thay đổi hành vi, việc cung cấp kiến thức phải đi cùng tháo gỡ những rào cản tâm lý và xã hội đang khiến phụ nữ e ngại thăm khám.

Không thể để người bệnh tự xoay xở 

Trên internet và mạng xã hội, thông tin về triệu chứng, phương pháp điều trị ung thư vú, tác dụng phụ hay chế độ ăn uống được chia sẻ nhiều, nhưng không phải nội dung nào cũng có căn cứ khoa học hoặc phù hợp với từng người bệnh.

PGS.TS. Phạm Thanh Bình phát biểu

PGS.TS. Phạm Thanh Bình, Phó Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn Nâng cao Sức khỏe Việt Nam (VAHCP), cho rằng thách thức hiện nay không chỉ nằm ở việc có thông tin y học, mà còn ở khả năng tiếp cận, hiểu và vận dụng thông tin đó của cộng đồng. Thông tin sai lệch hoặc thiếu đầy đủ có thể làm gia tăng lo lắng, khiến người bệnh trì hoãn thăm khám hoặc đưa ra quyết định khi chưa có tư vấn chuyên môn.

Theo bà Bình, truyền thông sức khỏe cần dựa trên bằng chứng khoa học, được thẩm định chuyên môn và diễn đạt dễ hiểu. Phụ nữ cũng cần phân biệt việc nhận biết dấu hiệu bất thường, sàng lọc và chẩn đoán; lựa chọn thăm khám phù hợp với độ tuổi, nguy cơ và hoàn cảnh của mình, thay vì tự chẩn đoán hoặc tự điều trị.

Tuy nhiên, hiểu đúng về bệnh mới là một phần của hành trình. Khi đã nhận chẩn đoán, người bệnh còn phải đối diện với quá trình điều trị và những thay đổi trong đời sống cá nhân, gia đình. Đây cũng là lúc sự hỗ trợ từ người thân và cộng đồng trở nên thiết thực.

Bà Nguyễn Hồng Nga, Giám đốc Ngành hàng Ung thư, Miễn dịch và Thần kinh, Công ty TNHH Novartis Việt Nam

Bà Nguyễn Hồng Nga, Giám đốc Ngành hàng Ung thư, Miễn dịch và Thần kinh, Công ty TNHH Novartis Việt Nam, nhấn mạnh việc chăm sóc ung thư vú cần được duy trì xuyên suốt, từ nhận biết dấu hiệu, thăm khám, hiểu rõ chẩn đoán đến tuân thủ điều trị và theo dõi sức khỏe lâu dài. Hiệu quả truyền thông vì thế không nên chỉ được nhìn qua số người tiếp cận, mà cần xem xét liệu thông tin có giúp phụ nữ thay đổi nhận thức, hành vi và tiếp cận được sự hỗ trợ phù hợp hay không.

Cùng với kiến thức y tế, thái độ của gia đình và cộng đồng cũng ảnh hưởng đến trải nghiệm của người bệnh. Nếu ung thư vú vẫn bị nhìn bằng sự e dè, thương hại hoặc định kiến, phụ nữ có thể phải chịu thêm áp lực đúng vào thời điểm cần được nâng đỡ nhất. Sự đồng hành của chồng, con và người thân không thay thế điều trị y tế, nhưng có thể giúp người bệnh vững vàng hơn trong quá trình điều trị và khi trở lại cuộc sống thường ngày.

Phó Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam Nguyễn Thị Thu Hiền cho rằng cần tăng cường sự thấu hiểu, giảm định kiến với phụ nữ mắc ung thư vú, để họ không phải đơn độc đối diện với bệnh tật. Thông điệp “Ung thư vú - Hiểu để yêu thương” vì thế không chỉ là lời kêu gọi tìm hiểu về căn bệnh, mà còn nhắc mỗi người quan tâm hơn đến sức khỏe của bản thân và cách mình ứng xử với người bệnh.

Muốn phụ nữ chủ động đi khám, cần giúp họ vượt qua nỗi sợ bằng thông tin đáng tin cậy. Muốn người bệnh vững tin điều trị, họ cần được tôn trọng và hỗ trợ thay vì phải gánh thêm định kiến. Bởi cuộc chiến với ung thư vú không chỉ diễn ra trong phòng khám hay bệnh viện, mà còn bắt đầu từ cách mỗi người hiểu về căn bệnh và đối xử với những người đang sống cùng nó.