Ứng xử văn minh trên môi trường số

Các tổ công nghệ số cộng đồng hướng dẫn người dân sử dụng mạng xã hội đảm bảo các quy định.

Cơ hội sáng tạo, kết nối

Bộ quy tắc gồm 3 chương, 12 điều quy định các chuẩn mực ứng xử của cá nhân, tổ chức khi tham gia các hoạt động trên môi trường số. Trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, quy tắc này được kỳ vọng góp phần xây dựng môi trường số lành mạnh, văn minh và tôn trọng các giá trị văn hóa Việt Nam.

Theo thống kê của cơ quan chức năng, môi trường số tại Việt Nam đang phát triển nhanh chóng cả về quy mô lẫn mức độ ảnh hưởng. Theo số liệu từ nền tảng DataReportal, tính đến cuối năm 2025, Việt Nam có khoảng 85,6 triệu người sử dụng Internet (hơn 84% dân số), 76 triệu tài khoản mạng xã hội (gần 75% dân số), Việt Nam trong nhóm quốc gia có tỷ lệ người dùng mạng xã hội cao hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Với sự bùng nổ của không gian số, trên môi trường mạng xuất hiện nhiều thông tin sai lệch, nội dung độc hại và những hành vi ứng xử thiếu chuẩn mực. Gần đây nhất, Phòng An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an tỉnh) phát hiện, xử lý ông N.V.B., sinh năm 1971, trú tại phường Trung Thành, sử dụng tài khoản Facebook cá nhân đăng tải bình luận có nội dung tiêu cực liên quan đến cuộc bầu cử.

Tại cơ quan Công an, ông B. thừa nhận việc bình luận mang tính bột phát, thiếu suy nghĩ, chưa nhận thức đầy đủ về tính chất và mức độ nghiêm trọng của hành vi, có thể dẫn tới gây hiểu lầm trong dư luận, ảnh hưởng đến công tác tuyên truyền về cuộc bầu cử. Ông B. nhận thức rõ hành vi vi phạm, cam kết không tái phạm.

Cơ quan Công an đã yêu cầu ông B gỡ bỏ toàn bộ nội dung bình luận không phù hợp trên mạng xã hội, đồng thời củng cố hồ sơ để xử lý theo quy định của pháp luật.

Trước đó, tháng 2-2026, Công an xã Nghinh Tường tiếp nhận đơn trình báo của chị M.T.S.M., sinh năm 1996, trú tại xã Nghinh Tường, về việc trong các ngày 20 và 21/02/2026, chị bị 2 tài khoản mạng xã hội đăng tải 8 bài viết sử dụng hình ảnh cá nhân kèm nội dung bôi nhọ, xúc phạm.

Công an xã Nghinh Tường đã khẩn trương xác minh, làm rõ người sử dụng 2 tài khoản mạng xã hội trên là H.Đ.T., sinh năm 1971, trú tại xã Nghinh Tường. Tại cơ quan Công an, H.Đ.T. khai nhận do mâu thuẫn cá nhân với chị M. nên đã sử dụng hình ảnh của chị này, soạn thảo, đăng tải và bình luận 8 bài viết có nội dung bôi nhọ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm.

Quá trình làm việc, T. đã thừa nhận hành vi vi phạm, cam kết không tái phạm. Trưởng Công an xã Nghinh Tường đã ban hành Quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với H.Đ.T.

Không gian mạng đang mở ra nhiều cơ hội cho sáng tạo, kết nối và phát triển. Nhưng để những giá trị tích cực ấy được phát huy, mỗi người dùng cần ý thức rõ rằng tự do trên môi trường số luôn đi kèm với trách nhiệm của mỗi cá nhân.

Trách nhiệm của cộng đồng

Trong bối cảnh hiện nay, việc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Bộ quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số đóng vai trò như một “kim chỉ nam” định hướng hành vi cho các chủ thể tham gia không gian mạng.

Điểm đáng chú ý của bộ quy tắc là không chỉ nhấn mạnh trách nhiệm của cá nhân người dùng mà còn đặt ra yêu cầu đối với nhiều nhóm chủ thể khác như doanh nghiệp cung cấp nền tảng số, nhà cung cấp dịch vụ Internet, cơ quan báo chí truyền thông và các tổ chức liên quan.

Điều này cho thấy cách tiếp cận toàn diện, bởi xây dựng văn hóa trên môi trường số không thể chỉ trông chờ vào ý thức của từng cá nhân mà cần sự chung tay của cả hệ sinh thái.

Ở góc độ người sử dụng tài khoản mạng xã hội, Bộ quy tắc đề cao các chuẩn mực cơ bản như tuân thủ pháp luật, tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; không sử dụng ngôn từ thô tục, kích động bạo lực hoặc phân biệt vùng miền, dân tộc, tôn giáo. Đây là những giá trị đạo đức đã tồn tại từ lâu trong đời sống xã hội nhưng khi bước vào môi trường số, các giá trị ấy càng cần được nhấn mạnh.

Đặc biệt, Bộ quy tắc cũng đặt ra yêu cầu đối với những người có ảnh hưởng trên mạng xã hội. Với lượng theo dõi lớn, mỗi phát ngôn, mỗi nội dung được đăng tải của họ có thể ảnh hưởng đến nhận thức và hành vi của cộng đồng. Vì vậy, việc gương mẫu chấp hành pháp luật, lan tỏa các giá trị tích cực, cổ vũ lối sống lành mạnh và tôn trọng các chuẩn mực văn hóa là yêu cầu tất yếu.

Bên cạnh đó, vai trò của báo chí và các đơn vị truyền thông cũng được nhấn mạnh trong việc xây dựng văn hóa trên môi trường số. Các cơ quan báo chí chính thống là nguồn thông tin đáng tin cậy, góp phần định hướng dư luận xã hội và đấu tranh với các thông tin sai lệch.

Hằng Nga