UOB: Người Việt lạc quan nhất ASEAN nhưng thận trọng trong chi tiêu
Theo khảo sát của UOB, Việt Nam tiếp tục dẫn đầu ASEAN về mức độ lạc quan của người tiêu dùng, song áp lực chi phí sinh hoạt khiến người dân chú trọng hơn đến quản lý tài chính.

Theo nghiên cứu của UOB, người tiêu dùng Việt Nam tiếp tục lạc quan nhất khu vực ASEAN. (Ảnh: Vietnam+)
Ngày 18/11, Ngân hàng UOB công bố khảo sát Nghiên cứu Tâm lý Người tiêu dùng ASEAN (ACSS) cho thấy, Việt Nam tiếp tục là thị trường có tâm lý người tiêu dùng lạc quan nhất khu vực ASEAN trong năm 2026, theo kết quả Nghiên cứu Tâm lý Người tiêu dùng ASEAN (ACSS).
Theo kết quả nghiên cứu, Việt Nam đạt 63 điểm, cao nhất khu vực, mặc dù giảm 4 điểm so với năm trước, kết quả này vẫn cao hơn 9 điểm so với mức trung bình ASEAN là 54 điểm.
Gia đình và sức khỏe trở thành thước đo của sự giàu có
Chỉ số ACSI phản ánh đánh giá của người tiêu dùng về điều kiện kinh tế hiện tại, triển vọng tương lai và tình hình tài chính cá nhân. Theo khảo sát, tỷ lệ người tiêu dùng Việt Nam đánh giá tích cực về cả tình hình kinh tế hiện tại và triển vọng tương lai đều duy trì ở mức 84%, cho thấy niềm tin vào triển vọng kinh tế vẫn tương đối vững vàng.
Tuy nhiên, đằng sau tâm lý lạc quan là sự thận trọng ngày càng rõ nét trước những rủi ro ngắn hạn, nhất là áp lực chi phí sinh hoạt và các yếu tố bất định của môi trường kinh tế.
Cụ thể, biến đổi khí hậu, thiên tai và ô nhiễm môi trường tiếp tục là mối lo ngại lớn nhất, được 65% người tham gia khảo sát tại Việt Nam lựa chọn, tăng 4 điểm phần trăm so với năm 2025.
Trong khi đó, 62% người được hỏi lo ngại chi phí sinh hoạt gia tăng, tăng 8 điểm phần trăm. Tỷ lệ quan ngại về chi tiêu hộ gia đình và tình hình địa chính trị toàn cầu cùng ở mức 60%, lần lượt tăng 10 và 8 điểm phần trăm so với năm trước.
Những lo ngại này đang tác động đến cách các hộ gia đình phân bổ ngân sách. Chi tiêu cho điện, nước, gas và các tiện ích thiết yếu ghi nhận mức tăng ròng cao nhất, đạt 16%; tiếp theo là giáo dục và chăm sóc sức khỏe cùng ở mức 15%, thực phẩm và nhu yếu phẩm 14%, chi phí đi lại hằng ngày 13%.
Điều này cho thấy người tiêu dùng đang ưu tiên những nhu cầu thiết yếu, đồng thời duy trì đầu tư cho sức khỏe và sự phát triển lâu dài.
Ông Paul Kim - Giám đốc Khối Dịch vụ Tài chính Cá nhân UOB Việt Nam nhận định, việc Việt Nam tiếp tục dẫn đầu ASEAN về mức độ lạc quan phản ánh niềm tin của người dân vào triển vọng tăng trưởng dài hạn của nền kinh tế.
Một điểm đáng chú ý trong nghiên cứu năm nay là sự thay đổi trong cách người Việt Nam nhìn nhận về sự giàu có. Thay vì chỉ gắn với số tiền tiết kiệm hay giá trị tài sản sở hữu, khái niệm này ngày càng bao hàm những yếu tố liên quan đến gia đình, sức khỏe và chất lượng cuộc sống.
Theo khảo sát, 37% người tiêu dùng Việt Nam định nghĩa sự giàu có là khả năng đáp ứng nhu cầu hiện tại và thực hiện các mục tiêu tương lai của gia đình. Có 34% coi sức khỏe và thể chất tốt là biểu hiện của sự giàu có, tương đương tỷ lệ lựa chọn việc sở hữu một mức tài sản tài chính nhất định.
Xu hướng này có sự khác biệt so với các thị trường ASEAN khác, nơi tự do tài chính và việc không còn nợ nần được xem là những thước đo quan trọng.
Quan điểm lấy gia đình làm trung tâm cũng thể hiện trong cách người Việt Nam trao đổi và đưa ra quyết định tài chính. Có tới 85% người được khảo sát cho biết cởi mở khi trò chuyện về các vấn đề tài sản, cao hơn mức trung bình khu vực là 80%. Những cuộc trao đổi chủ yếu diễn ra với vợ, chồng hoặc bạn đời, chiếm 74%, tiếp đến là bố mẹ với 40%.
Bên cạnh đó, nhu cầu tư vấn tài chính chuyên nghiệp đang gia tăng. Có 40% người được khảo sát đang làm việc với cố vấn tài chính, so với mức trung bình khu vực 32%. Tỷ lệ này đạt 50% ở nhóm Gen X và 57% trong phân khúc khách hàng giàu có.

Ông Paul Kim - Giám đốc Khối Dịch vụ Tài chính Cá nhân UOB Việt Nam. (Ảnh: Vietnam+)
Khi lựa chọn nơi đầu tư, uy tín của tổ chức tài chính và mức lợi nhuận kỳ vọng cùng được 32% người tham gia khảo sát lựa chọn là yếu tố quan trọng nhất, tiếp theo là tính thanh khoản với 29%.
Những kết quả này cho thấy người tiêu dùng Việt Nam không chỉ quan tâm đến khả năng sinh lời mà còn đề cao sự tin cậy và chất lượng tư vấn trong việc thực hiện các mục tiêu tài chính dài hạn.
AI ngày càng phổ biến nhưng chưa thay thế tư vấn tài chính
Cùng với sự thay đổi trong quan niệm về tài sản, công nghệ số đang tác động mạnh mẽ đến cách người Việt Nam quản lý tài chính cá nhân.
Theo UOB, có tới 85% người tiêu dùng Việt Nam sử dụng các công cụ số để quản lý tài sản, chủ yếu nhằm tìm kiếm thông tin tài chính, theo dõi chi tiêu, dòng tiền và quản lý các khoản đầu tư.
Ngân hàng số là nền tảng được sử dụng phổ biến nhất để nắm giữ các khoản đầu tư chính, với tỷ lệ 42%, cao hơn ngân hàng truyền thống (38%) và các công ty bảo hiểm (34%).
Đáng chú ý, trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần trở thành công cụ hỗ trợ người dân trong các quyết định tài chính. Khoảng 31% người được khảo sát đã sử dụng AI như một nguồn tham khảo thông tin tài chính, bên cạnh ngân hàng (39%) và công cụ tìm kiếm trực tuyến (35%).
Người dùng chủ yếu khai thác AI để so sánh sản phẩm ngân hàng (38%), tìm hiểu thông tin và tài liệu tài chính (33%), cũng như hỗ trợ lập ngân sách, tiết kiệm và đầu tư, cùng ở mức 30%.

Các công cụ số và AI ngày càng đóng vai trò quan trọng trong đời sống tài chính người tiêu dùng Việt. (Ảnh: Vietnam+)
Tuy nhiên, sự phổ biến của AI không đồng nghĩa với việc công nghệ có thể thay thế hoàn toàn vai trò tư vấn của con người.
Mặc dù 72% người tham gia khảo sát tin tưởng các công cụ AI sẽ hành động vì lợi ích tài chính tốt nhất của họ, mức độ tin tưởng dành cho gia đình và bạn bè vẫn cao hơn, đạt 82%; tiếp đến là cố vấn tài chính và chuyên gia quản lý tài sản (77%), ngân hàng chính (76%).
Đối với những quyết định phức tạp, người tiêu dùng vẫn ưu tiên sự hỗ trợ trực tiếp từ chuyên viên quản lý quan hệ khách hàng, đặc biệt khi tìm hiểu phí và chi phí dịch vụ (33%), nhận khuyến nghị đầu tư (32%) và đánh giá các sản phẩm tài chính phức tạp (32%).
Kết quả này phản ánh xu hướng kết hợp giữa tiện ích công nghệ và tư vấn chuyên môn, trong đó AI hỗ trợ tiếp cận thông tin, còn con người tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong những quyết định đòi hỏi đánh giá chuyên sâu.
Song song với ứng dụng công nghệ, người tiêu dùng Việt Nam vẫn duy trì kỷ luật tài chính tương đối cao. Có 92% người được khảo sát tự tin vào khả năng quản lý tài chính cá nhân; gần 89% tiết kiệm trên 10% thu nhập hằng tháng, tăng 7 điểm phần trăm so với năm trước.
Đáng chú ý, 92% đã thiết lập quỹ dự phòng khẩn cấp; 63% đầu tư trên 10% thu nhập hằng năm, tăng 6 điểm phần trăm. Khoảng 9/10 người cũng chủ động nâng cao kiến thức đầu tư.
Tuy vậy, mức độ tự tin về khả năng đáp ứng các nhu cầu tài chính dài hạn có dấu hiệu giảm. Tỷ lệ người cho rằng mức bảo hiểm hiện tại đủ đáp ứng nhu cầu trước mắt và tương lai giảm 6 điểm phần trăm xuống 76%. Trong khi đó, tỷ lệ tin tưởng các khoản đầu tư hiện có đủ hỗ trợ kế hoạch nghỉ hưu và mục tiêu tài chính dài hạn giảm 7 điểm phần trăm, còn 69%.
Theo ông Paul Kim, khi khách hàng chủ động hơn trong việc hoạch định tương lai tài chính, kỳ vọng đối với ngân hàng cũng thay đổi. Người tiêu dùng không chỉ tìm kiếm những sản phẩm tài chính mà còn mong muốn được cung cấp tư vấn đáng tin cậy, dịch vụ thuận tiện và hỗ trợ phù hợp với từng giai đoạn cuộc sống./.


