Không gian công nghiệp Đông Nam Bộ mở rộng, cơ hội cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ
Sự mở rộng không gian sản xuất và phân bố lại các trung tâm công nghiệp đang mở ra cơ hội hình thành mạng lưới cung ứng mới tại Đông Nam Bộ. Để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trong nước cần vượt qua những hạn chế về công nghệ, quy mô và năng lực đáp ứng tiêu chuẩn sản xuất.

Khu vực Đông Nam Bộ mở rộng nổi lên như một điểm đến hấp dẫn, thu hút mạnh dòng vốn FDI, đồng thòi có tiềm năng lớn về ngành công nghiệp hỗ trợ. Ảnh minh họa: baochinhphu.vn
Việc điều chỉnh Quy hoạch vùng Đông Nam Bộ thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 theo Quyết định số 615/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đang định hình lại không gian phát triển công nghiệp.
Các trung tâm sản xuất được tổ chức theo hướng phân công ngành nghề, gắn với cụm liên kết và hệ thống hạ tầng giao thông, logistics, cảng biển, sân bay, cửa khẩu; đồng thời mở ra dư địa phát triển cho các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trong vùng.
KHÔNG GIAN SẢN XUẤT MỚI MỞ RỘNG MẠNG LƯỚI CUNG ỨNG
Theo Quyết định 615/QĐ-TTg, vùng Đông Nam Bộ định hướng phát triển các cụm liên kết ngành công nghiệp gắn với những trung tâm sản xuất có lợi thế.
Trong đó, công nghiệp điện tử, công nghệ số tập trung tại TP. Hồ Chí Minh và phía nam Đồng Nai; cơ khí chế tạo, sản xuất máy móc, thiết bị và phương tiện vận tải phát triển tại TP. Hồ Chí Minh, nam Đồng Nai và nam Tây Ninh.
Các ngành hóa dầu, hóa chất được định hướng bố trí tại khu vực đông nam TP. Hồ Chí Minh, một phần nam Đồng Nai và đông nam Tây Ninh. Công nghiệp dệt may tập trung tại bắc TP. Hồ Chí Minh, bắc Đồng Nai và Tây Ninh; chế biến gỗ, cao su phát triển tại phía bắc TP. Hồ Chí Minh và tây bắc Đồng Nai.
Quy hoạch cũng đặt ra yêu cầu từng bước dịch chuyển các ngành thâm dụng lao động, tài nguyên đến những khu vực phát triển mới ở phía bắc, phía tây và tiểu vùng ven biển. Việc phát triển khu công nghiệp được gắn với các cụm liên kết ngành, hệ sinh thái doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ và hành lang kinh tế.
Cách tổ chức lại không gian sản xuất này có ý nghĩa đối với mạng lưới cung ứng của toàn vùng. Sự phát triển của các ngành điện tử, cơ khí chế tạo và sản xuất thiết bị kéo theo nhu cầu về linh kiện, khuôn mẫu, gia công chính xác, sản phẩm kim loại, nhựa kỹ thuật và vật liệu chuyên dụng. Các ngành dệt may, chế biến gỗ cũng cần hệ thống doanh nghiệp cung ứng nguyên phụ liệu, bao bì và thiết bị.
Thay vì chỉ phục vụ các nhà máy trong cùng một khu công nghiệp, doanh nghiệp cung ứng có thể mở rộng thị trường sang những địa phương khác nếu hạ tầng giao thông và logistics được kết nối thuận lợi. Lấy thí dụ, nhà cung ứng tại TP. Hồ Chí Minh có thể tham gia chuỗi sản xuất của doanh nghiệp ở Đồng Nai, Tây Ninh và ngược lại. Đây là cơ sở để hình thành mạng lưới sản xuất liên địa phương, tận dụng lợi thế chuyên môn hóa của từng khu vực.
Thực tế, dòng vốn đầu tư vào công nghiệp hỗ trợ tại Đồng Nai đã xuất hiện những tín hiệu tích cực. Theo Ban quản lý các Khu công nghiệp - Khu kinh tế Đồng Nai (DNIEZA), trong 6 tháng đầu năm 2026, địa phương thu hút 14 dự án đầu tư nước ngoài mới thuộc lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ, chiếm 34,15% tổng số dự án cấp mới. Tổng vốn đăng ký của nhóm dự án này đạt 427,99 triệu USD, tương đương 65,93% tổng vốn đăng ký mới trong kỳ.
Các dự án chủ yếu thuộc lĩnh vực sản xuất linh kiện điện, điện tử, cơ khí chế tạo, sản phẩm nhựa và kim loại đúc sẵn. Đây là những ngành có khả năng bổ sung các mắt xích sản xuất, cung ứng cho hệ thống công nghiệp hiện hữu.
Tại TP. Hồ Chí Minh, trong 10 tháng năm 2026, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 11% so với cùng kỳ; riêng công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 11,4%. Ngành cơ khí tăng 14,7%, chế biến lương thực - thực phẩm tăng 11,2% và hóa dược tăng 10,9%. Thành phố đang triển khai kết nối doanh nghiệp đầu chuỗi với nhà cung ứng trong nước, trước mắt tập trung vào lĩnh vực cơ khí và điện tử - công nghệ thông tin.
Những kết quả này cho thấy nhu cầu phát triển công nghiệp và công nghiệp hỗ trợ đang hiện diện tại các trung tâm sản xuất của vùng. Tuy nhiên, vốn đăng ký đầu tư chưa đồng nghĩa với năng lực cung ứng đã hình thành. Khả năng dự án đi vào hoạt động, tạo ra sản phẩm và kết nối với các doanh nghiệp sản xuất lớn mới quyết định hiệu quả thực tế.
NĂNG LỰC DOANH NGHIỆP QUYẾT ĐỊNH KHẢ NĂNG THAM GIA CHUỖI GIÁ TRỊ
Không gian công nghiệp mở rộng tạo thêm thị trường, nhưng doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trong nước có tận dụng được cơ hội hay không phụ thuộc vào năng lực sản xuất và khả năng đáp ứng yêu cầu của khách hàng.
Để trở thành nhà cung cấp cho các tập đoàn lớn, doanh nghiệp không chỉ cần giá thành cạnh tranh mà còn phải bảo đảm chất lượng ổn định, giao hàng đúng tiến độ, kiểm soát quy trình và đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật. Với các lĩnh vực điện tử, cơ khí chính xác, yêu cầu về công nghệ, độ chính xác và tính đồng nhất của sản phẩm càng cao.
Đây vẫn là khoảng cách mà nhiều doanh nghiệp trong nước cần thu hẹp. Không ít doanh nghiệp có quy mô vốn và năng lực sản xuất hạn chế, khó đầu tư đồng bộ máy móc, công nghệ và hệ thống quản lý chất lượng để đáp ứng yêu cầu của khách hàng lớn.
Bên cạnh đó, việc các tập đoàn nước ngoài mở rộng nhà máy tại Việt Nam không đồng nghĩa doanh nghiệp nội địa đương nhiên trở thành nhà cung ứng. Nếu chưa đáp ứng được yêu cầu về chất lượng, giá thành và tiến độ, các nhà sản xuất vẫn có thể tiếp tục nhập khẩu linh kiện, nguyên phụ liệu từ mạng lưới cung ứng sẵn có.
Quyết định 615/QĐ-TTg đặt ra định hướng phát triển khu công nghiệp gắn với cụm liên kết ngành, hệ sinh thái doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, đồng thời yêu cầu tăng tỷ lệ nội địa hóa sản phẩm xuất khẩu. Định hướng này tạo cơ sở để các địa phương phối hợp kết nối doanh nghiệp đầu chuỗi với nhà cung ứng trong nước, hỗ trợ đổi mới công nghệ, đào tạo nhân lực và nâng cao năng lực quản trị sản xuất.
Một điều kiện quan trọng khác là hạ tầng kết nối phải theo kịp sự mở rộng của không gian sản xuất. Các tuyến vành đai, cao tốc và hành lang kinh tế kết nối TP. Hồ Chí Minh với Đồng Nai, Tây Ninh, cùng hệ thống cảng biển và sân bay quốc tế Long Thành, có vai trò giảm chi phí vận chuyển, rút ngắn thời gian giao nhận và tạo điều kiện để doanh nghiệp cung ứng hoạt động trên phạm vi rộng hơn.
Tuy nhiên, hạ tầng giao thông chỉ giải quyết một phần điều kiện liên kết. Các địa phương còn cần chia sẻ thông tin về nhu cầu nguyên liệu, linh kiện, tiêu chuẩn kỹ thuật và năng lực sản xuất của doanh nghiệp. Qua đó, nhà cung ứng trong nước có thể xác định lĩnh vực cần đầu tư, lựa chọn công nghệ và tiếp cận khách hàng phù hợp.


