Ươm mầm không gian sáng tạo

Công viên Thống Nhất có nhiều tiềm năng phát triển không gian sáng tạo. (Ảnh: Ngọc Liên

Theo Kế hoạch của Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội, vào cuối tháng 11, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 sẽ được diễn ra với chủ đề “Kinh tế sáng tạo”. Lễ hội tổ chức trên năm không gian, trong đó mạng lưới công viên của thành phố được xác định là “Không gian Tương lai”.

Đồng thời, lễ hội cũng là một phần trong quá trình xây dựng hệ sinh thái sáng tạo đô thị với các hoạt động kết nối được triển khai trong cả năm và mở rộng đến nhiều khu vực. Thành phố đã phát động cuộc thi Thiết kế Không gian sáng tạo 2026 với chủ đề “Hà Nội - Đánh thức không gian đô thị”, tìm kiếm những mô hình có khả năng tái kích hoạt các địa điểm công cộng, vận hành trong thực tế và duy trì hoạt động lâu dài. Những định hướng này mở ra cơ hội để Công viên Thống Nhất trở thành địa điểm thử nghiệm, tiếp tục triển khai các ý tưởng sau khi lễ hội kết thúc.

Kiến trúc sư Nông Hải Yến, Công ty Cổ phần HF Vietnam Architecture & Design chia sẻ: Lễ hội Thiết kế Sáng tạo có thể đóng vai trò kích hoạt không gian và tạo nhận diện cho Công viên Thống Nhất như một địa điểm sáng tạo của Hà Nội. Các hoạt động trong lễ hội cần tạo sự kết nối cộng đồng, đưa những ý tưởng sáng tạo đến với đời sống và tạo sự chú ý đối với công viên. Sau lễ hội, những hoạt động phù hợp cần được tiếp tục duy trì để công viên trở thành nơi cộng đồng gặp gỡ, học hỏi, thực hành và vui chơi cùng sáng tạo. Từ điểm khởi đầu này, Công viên Thống Nhất có thể trở thành một “sân chơi sáng tạo” của Thủ đô.

Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, với cách tiếp cận Công viên Thống Nhất như một địa điểm thử nghiệm, dự án “Mầm-Gieo một vòng xanh” đưa ra những góc nhìn và ý tưởng mới về khả năng phát huy giá trị của công viên, mở ra khả năng hình thành một địa điểm sáng tạo. Xuất phát từ thực tế công viên còn nhiều tiềm năng chưa được khai thác trong khi nhu cầu tham gia các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, trải nghiệm và sáng tạo của cộng đồng, nhất là giới trẻ ngày càng rõ nét, dự án tập trung thu hẹp khoảng cách bằng những ý tưởng có khả năng ứng dụng trong đời sống.

Giá trị cảnh quan, sinh thái, lịch sử và ký ức cộng đồng tạo nên nguồn chất liệu riêng cho các thử nghiệm. Hồ Bảy Mẫu, thảm cỏ, các khoảng mở và hệ thống thực vật lâu năm tạo điều kiện để tổ chức những hoạt động ngoài trời. Những câu chuyện gắn với quá trình hình thành công viên và yếu tố di sản trở thành chất liệu cho thiết kế, nghệ thuật công cộng, giáo dục và trải nghiệm.

Giới thiệu một số mô hình không gian công cộng quốc tế như Parc de La Villette tại Paris (Pháp) và Dutch Design Week tại Eindhoven (Hà Lan), Giám đốc điều hành Công ty Công nghệ SEAP Virtual, kiến trúc sư Trần Hoàng Anh, thành viên dự án “Mầm-Gieo một vòng xanh” cho rằng: Không gian công cộng cần được tạo điều kiện để người dân phát huy khả năng sáng tạo. Các hoạt động trong thời gian lễ hội nên tạo dấu ấn, tác động đến nhận thức và khơi dậy nhu cầu sáng tạo của người dân sau khi chương trình kết thúc. Từ kinh nghiệm của các mô hình quốc tế, Công viên Thống Nhất có thể tổ chức hoạt động theo mạng lưới, kết nối các điểm bằng những trục di chuyển và chuỗi trải nghiệm.

Xác định di sản lịch sử, hệ sinh thái và con người là ba nguồn lực để phát triển một công viên sáng tạo cho Hà Nội, nhóm dự án nhận định đây là những thành tố tạo nền tảng cho một hệ sinh thái có khả năng vận hành lâu dài. Để mô hình tồn tại và phát triển, công viên cần duy trì hoạt động thường xuyên, tạo điều kiện để công chúng tiếp cận rộng rãi và có cơ chế vận hành liên tục. Mỗi khu vực có thể đảm nhiệm một chức năng phù hợp điều kiện đang có.

Lễ hội là môi trường đánh giá khả năng tiếp nhận của công chúng và khả năng vận hành của từng ý tưởng. Qua quá trình trải nghiệm và phản hồi thực tế, các nhóm sáng tạo sẽ điều chỉnh sản phẩm trước khi hoàn thiện. Những sáng kiến có khả năng vận hành được ứng dụng, nhân lên và lan rộng, tạo nên một “vườn ươm sáng tạo” ngay trong Công viên Thống Nhất.

Qua mỗi mùa tổ chức, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội từng bước mở rộng phạm vi hoạt động, kết nối di sản, nghệ thuật, công nghệ và cộng đồng. Định hướng mở rộng lễ hội đến mạng lưới công viên đã tạo cơ hội để Công viên Thống Nhất phát huy những lợi thế sẵn có, giúp các ý tưởng được thử nghiệm, phát triển trong thực tế, làm phong phú các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và sáng tạo.