Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024

Đề xuất 7 nhóm chính sách nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn trong quản lý, sử dụng đất

Trình bày Tờ trình Định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết, việc sửa đổi Luật Đất đai năm 2024 là cần thiết nhằm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương mới của Đảng, bảo đảm sự thống nhất của hệ thống pháp luật, tháo gỡ các điểm nghẽn trong quản lý, sử dụng đất, khơi thông và phát huy hiệu quả nguồn lực đất đai phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì phiên họp.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết, Chính phủ đã thông qua 7 nhóm chính sách.

Theo đó, nhóm chính sách thứ nhất là đổi mới công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất theo hướng tích hợp, số hóa, đơn giản hóa hệ thống quy hoạch phù hợp tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp; nâng cao chất lượng quy hoạch, kiểm soát chặt việc điều chỉnh quy hoạch và ưu tiên quỹ đất cho kết cấu hạ tầng, nhà ở xã hội, giáo dục, y tế và các động lực tăng trưởng mới.

Thứ hai, hoàn thiện cơ chế giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất theo hướng công khai, minh bạch; quy định rõ các trường hợp đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án có sử dụng đất; hoàn thiện cơ chế khai thác quỹ đất cơ quan, trụ sở dôi dư và ưu tiên đất cho giáo dục, y tế, nhà ở cho thuê, nhà ở xã hội và các lĩnh vực ưu tiên phát triển.

Thứ ba, hoàn thiện cơ chế thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo hướng hài hòa lợi ích Nhà nước, người dân và nhà đầu tư; rút ngắn thời gian giải phóng mặt bằng; bổ sung cơ chế linh hoạt đối với dự án trọng điểm, cấp bách và trường hợp có sự đồng thuận cao của người dân. Chuyển mạnh từ tư duy “bồi thường tài sản bị thu hồi” sang tư duy “tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất”, bảo đảm người có đất bị thu hồi có chỗ ở, điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.

Thứ tư, đổi mới cơ chế tài chính đất đai và giá đất theo hướng chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy quản trị phát triển về đất đai. Giá đất do Nhà nước quyết định dựa trên dữ liệu đầy đủ, công khai, minh bạch; điều tiết địa tô chênh lệch, điều tiết hợp lý giá trị tăng thêm từ đất đai, phòng, chống đầu cơ, thao túng giá, qua đó khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Thứ năm, hoàn thiện quy định về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, chế độ sử dụng đất theo hướng khơi thông nguồn lực tài nguyên thông qua mở rộng cơ chế sử dụng đất đa mục đích, khai thác không gian đa chiều, không gian trên cao và lấn biển, thúc đẩy tích tụ, tập trung đất đai; phát triển thị trường quyền sử dụng đất và bổ sung cơ chế đối với một số loại đất, mô hình phát triển mới, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Thứ sáu, đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và phân cấp, phân quyền trong quản lý đất đai; hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia; xử lý các tồn tại lịch sử trong cấp Giấy chứng nhận; đơn giản hóa trình tự, thủ tục hành chính phù hợp với tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp gắn với nâng cao trách nhiệm của địa phương và tăng cường kiểm tra, giám sát của Trung ương.

Thứ bảy, đổi mới, tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo; khắc phục bằng được tình trạng không sử dụng đất, để đất hoang hóa, ô nhiễm, suy thoái; các tồn tại lịch sử trong quản lý, sử dụng đất; hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai.

Ngoài 7 nhóm chính sách nêu trên, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng cho biết, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương cập nhật các chính sách mới được Trung ương thông qua tại Nghị quyết về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan để làm cơ sở chính trị cho việc sửa đổi Luật Đất đai 2024.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng báo cáo tại phiên họp.

Chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy quản lý phát triển

Đại diện cơ quan thẩm tra nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho biết, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính tán thành với sự cần thiết, cấp bách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024. Tuy nhiên, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội đề nghị, quá trình hoàn thiện các nội dung cần bảo đảm các nguyên tắc: Thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng, nhất là Nghị quyết Hội nghị Trung ương 3, khóa XIV về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan và chỉ đạo của cấp có thẩm quyền.

Cùng với đó, thực hiện đánh giá tác động của chính sách một cách đầy đủ, toàn diện, thấu đáo, lấy ý kiến của đối tượng chịu sự tác động một cách thực chất; tiếp tục nghiên cứu kỹ lưỡng, thuyết minh, báo cáo rõ về các chính sách cụ thể tại Nghị quyết số 254/2025/QH15, các Nghị định được đề xuất luật hóa, lượng hóa kết quả thực hiện cụ thể, chứng minh rõ về tính phù hợp, hiệu quả trong thực tiễn để làm cơ sở đề xuất để luật hóa và áp dụng chung trên phạm vi cả nước; chỉ đưa vào luật các quy định có tính nguyên tắc, thuộc thẩm quyền của Quốc hội; không đưa vào luật những vấn đề thuộc thẩm quyền Chính phủ, Bộ ngành, địa phương; phân định rõ quy phạm pháp luật công và quy phạm pháp luật tư.

Các ý kiến thảo luận tại phiên họp.

Kết luận nội dung này, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh yêu cầu đối với sửa đổi Luật Đất đai lần này là cần chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy quản lý phát triển, hướng tới xây dựng nền quản trị đất đai hiện đại, đồng bộ, công khai, minh bạch và hiệu quả.

Cơ bản thống nhất với định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng thống nhất trình Quốc hội xem xét cho ý kiến về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị, Chính phủ cần khẩn trương hoàn thiện hồ sơ dự án Luật Đất đai (sửa đổi) để trình Quốc hội cho ý kiến chính thức và xem xét thông qua tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI vào tháng 10 tới.