Vạch lộ trình phát triển năng lượng nguyên tử đến năm 2050

Hệ thống y học bức xạ được định hướng đạt trình độ tiên tiến trong khu vực ASEAN, với các chỉ tiêu như khoảng 20 máy CT và 10 máy MRI trên mỗi triệu dân.

Theo chiến lược, việc phát triển và ứng dụng năng lượng nguyên tử phải bảo đảm an toàn, an ninh, phục vụ hiệu quả các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội, nâng cao chất lượng đời sống nhân dân, bảo vệ môi trường và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Đồng thời, chiến lược cũng hướng tới mục tiêu góp phần thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” của Việt Nam vào năm 2050.

Một trong những nội dung quan trọng của chiến lược là phát triển điện hạt nhân. Việt Nam phấn đấu đến năm 2035 hoàn thành xây dựng và đưa vào vận hành an toàn hai nhà máy điện hạt nhân tại Ninh Thuận gồm Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2. Bên cạnh đó, chiến lược cũng đặt mục tiêu hoàn thiện cơ sở hạ tầng điện hạt nhân và định hướng phát triển các dự án tiếp theo theo hướng an toàn, bền vững và hiệu quả, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Trong quá trình triển khai các dự án điện hạt nhân, chiến lược đặt mục tiêu nâng cao sự tham gia của doanh nghiệp trong nước. Theo đó, các doanh nghiệp Việt Nam phấn đấu tham gia khoảng 30% tổng mức đầu tư các hạng mục xây dựng, lắp đặt của các hạng mục phụ trợ dự án điện hạt nhân. Đồng thời, Việt Nam cũng định hướng triển khai ít nhất một dự án nhà máy điện hạt nhân sử dụng công nghệ lò phản ứng mô-đun nhỏ, nhằm mở rộng khả năng ứng dụng các công nghệ hạt nhân mới với quy mô linh hoạt.

Song song với phát triển điện hạt nhân, chiến lược nhấn mạnh việc mở rộng ứng dụng bức xạ và đồng vị phóng xạ trong nhiều lĩnh vực kinh tế - kỹ thuật. Đến năm 2035, quy mô và hiệu quả kinh tế của các ứng dụng bức xạ và đồng vị phóng xạ được đặt mục tiêu đạt tốc độ tăng trưởng trung bình từ 10-15% mỗi năm.

Trong lĩnh vực y tế, chiến lược đặt mục tiêu phát triển mạng lưới các cơ sở xạ trị, y học hạt nhân và điện quang theo hướng cân đối, đồng bộ, đáp ứng nhu cầu cơ bản của người dân ở các vùng, địa phương trong cả nước. Hệ thống y học bức xạ được định hướng đạt trình độ tiên tiến trong khu vực ASEAN, với các chỉ tiêu như khoảng 20 máy CT và 10 máy MRI trên mỗi triệu dân, cùng với hệ thống máy xạ hình và máy xạ trị gia tốc phục vụ chẩn đoán, điều trị bệnh.

Chiến lược cũng định hướng tăng cường nghiên cứu, phát triển và sản xuất một số loại thuốc phóng xạ, đồng vị phóng xạ phục vụ chẩn đoán và điều trị bệnh, trên cơ sở khai thác hiệu quả hệ thống cyclotron và các lò phản ứng nghiên cứu hiện có.

Ngoài y tế, công nghệ bức xạ và kỹ thuật hạt nhân còn được định hướng ứng dụng rộng hơn trong công nghiệp và nông nghiệp. Trong công nghiệp, mục tiêu là từng bước làm chủ các công nghệ bức xạ tiên tiến phục vụ quản lý chất lượng công trình, kiểm tra sản phẩm, tối ưu hóa quy trình sản xuất, xử lý và biến tính vật liệu, đồng thời tiến tới chế tạo một số thiết bị bức xạ và thiết bị ghi đo bức xạ có nhu cầu lớn trong nước.

Trong nông nghiệp, các kỹ thuật hạt nhân sẽ được nghiên cứu và ứng dụng trong chọn tạo giống cây trồng, đặc biệt là phát triển các giống cây đột biến phóng xạ có giá trị nhằm tăng năng suất và chất lượng nông sản. Bên cạnh đó, công nghệ bức xạ cũng được sử dụng trong bảo vệ thực vật, nông hóa, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản cũng như bảo quản và chế biến nông sản.

Để hỗ trợ các mục tiêu này, chiến lược đặt trọng tâm vào việc tăng cường tiềm lực khoa học và công nghệ hạt nhân. Việt Nam dự kiến đầu tư hình thành hai phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia trong các lĩnh vực công nghệ điện hạt nhân, đất hiếm, urani và titan; đồng thời xây dựng thêm các phòng thí nghiệm tiên tiến và các nhóm nghiên cứu có khả năng làm chủ một số công nghệ hạt nhân phục vụ các dự án điện hạt nhân và lò phản ứng nghiên cứu.

Ngọc Linh