Ván cược an ninh xuyên Đại Tây Dương

Gây thêm áp lực

Theo đó, Mỹ có kế hoạch cắt giảm sự tham gia trong các nhóm tư vấn và cơ chế chỉ huy then chốt của NATO, rút về khoảng 200 quân nhân hiện phục vụ trong những trung tâm NATO. Đây là một phần trong chiến lược của Tổng thống Donald Trump nhằm thu hẹp hiện diện quân sự Mỹ tại châu Âu và định hướng lại nguồn lực sang Tây Bán cầu. Đối với an ninh châu Âu và hệ thống phòng thủ NATO, bước đi này có ảnh hưởng không nhỏ.

Dù số lượng không lớn so với khoảng 80.000 lính Mỹ đang đóng tại châu Âu, việc thu hẹp vai trò trong những cơ chế chiến lược có thể làm suy giảm kinh nghiệm chuyên môn sâu trong hoạch định tác chiến, tình báo và huấn luyện chung, những yếu tố mà đồng minh lâu nay vẫn coi là xương sống của phối hợp phòng thủ tập thể.

Lực lượng Mỹ trong một cuộc tập trận với NATO (Ảnh: EUCOM)

Áp lực buộc những nước thành viên châu Âu nâng cao năng lực tự vệ để “tiếp quản” các chức năng này trước thời hạn 2027 theo đề xuất của Washington khiến nhiều chính phủ lo ngại: Châu Âu chưa sẵn sàng lấp đầy khoảng trống an ninh ấy.

Thử thách kép của NATO

Phản ứng trước thông tin trên, Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul khẳng định bất chấp những câu chữ gây lo ngại trong chiến lược an ninh Mỹ, cam kết cơ bản về Điều 5 và liên minh vẫn được Berlin xem là không thể lay chuyển; nhấn mạnh “Mỹ vẫn cam kết với NATO”. Điều này cho thấy Berlin muốn củng cố lòng tin xuyên Đại Tây Dương ngay cả khi thực tế có nhiều tham vọng chiến lược khác biệt.

Trong khi đó ở Pháp, phản ứng căng thẳng hơn. Theo báo Đức Berliner Zeitung, trong nội bộ Pháp có những tiếng nói chỉ trích vai trò lãnh đạo của Mỹ trong NATO. Thậm chí, có đề xuất về khả năng rút khỏi liên minh này vì lo ngại việc duy trì tư cách thành viên trong một liên minh do một cường quốc dẫn dắt mà không tôn trọng luật pháp quốc tế là bất lợi cho lợi ích quốc gia.

Trước đó, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron từng cảnh báo Washington không xâm phạm chủ quyền Greenland, nhấn mạnh lập trường bảo vệ chủ quyền đồng minh châu Âu trong bối cảnh những yêu sách gây tranh cãi từ phía Mỹ. Với NATO, một mặt, các quan chức liên minh đã hạ thấp tác động trực tiếp của việc giảm nhân sự, coi đây là sự điều chỉnh bình thường; nhấn mạnh rằng sự hiện diện của Mỹ ở châu Âu vẫn ở mức cao hơn nhiều so với trước đây nhằm trấn an những nước thành viên rằng khả năng răn đe và phối hợp chiến lược vẫn được duy trì.

Mặt khác, việc cắt giảm nhân sự diễn ra trong bối cảnh căng thẳng ngoại giao gia tăng, như những tuyên bố về Greenland và đe dọa áp thuế của Washington đối với một số đồng minh NATO, khiến những thành viên nhạy cảm hơn.

Theo báo Washington Post, với việc NATO vừa cam kết tăng chi tiêu quốc phòng lên 5% GDP vào năm 2035 để tăng cường năng lực tự vệ chung, dưới sức ép của Mỹ, liên minh đang đứng trước một thử thách kép: vừa duy trì niềm tin vào sự bảo đảm an ninh tập thể, vừa phải điều chỉnh để tăng vai trò của chính những nước thành viên châu Âu trong việc tự bảo vệ mình nếu cần thiết.

VIỆT LÊ tổng hợp