Vận hành chính quyền địa phương 2 cấp: Nhiều khó khăn cần sớm tháo gỡ

Công chức phường Hàm Rồng giải quyết thủ tục hành chính cho người dân.

Tại buổi làm việc với 8 xã gồm Hoằng Hóa, Hoằng Tiến, Hoằng Thanh, Hoằng Lộc, Hoằng Châu, Hoằng Phú, Hoằng Giang và Hoằng Sơn, lãnh đạo các địa phương đã nêu hàng loạt những khó khăn, bất cập mà cơ sở đang gặp phải. Trong đó, đáng nói nhất là việc thiếu cán bộ, công chức dẫn đến tình trạng quá tải trong xử lý công việc.

Theo ông Lê Thanh Hải, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Hoằng Hóa, hiện nay các phòng chuyên môn thuộc UBND xã đang phải đảm nhiệm nhiều lĩnh vực, với khối lượng công việc rất lớn nhưng lại thiếu biên chế làm ảnh hưởng đến tiến độ giải quyết công việc cũng như chất lượng công tác tham mưu. Không chỉ thiếu nhân lực, đội ngũ cán bộ, công chức hiện có của xã cũng chưa đồng đều, một số cán bộ, công chức cấp xã (cũ) chậm thích nghi với các nhiệm vụ của cấp huyện trước đây chuyển về cho cấp xã nên hiệu quả làm việc chưa được như mong muốn. Tại các phòng chuyên môn, một số vị trí việc làm như xây dựng, quy hoạch, giao thông, kiến trúc... không có công chức có trình độ phù hợp nên UBND xã đã phải thực hiện biệt phái viên chức mới có thể hoàn thành các nhiệm vụ được giao.

Tại phường Hạc Thành, đến ngày 1/5/2026 số cán bộ, công chức của HĐND, UBND phường là 85/106 biên chế, thiếu 21 chỉ tiêu so với số được giao năm 2026, trong khi quy mô dân số của phường lên tới gần 200.000 người, vì vậy một công chức của phường đang phải phục vụ số dân gấp 10 - 15 lần so với công chức các xã, phường khác trong tỉnh. Tại nhiều vị trí việc làm, một công chức phải kiêm nhiệm cùng lúc nhiều nhiệm vụ, trong đó có những nhiệm vụ mới, nhiệm vụ khó; nhiều lĩnh vực công chức phải làm ngoài giờ hành chính, làm cả ngày thứ 7, chủ nhật mới có thể hoàn thành. Mặc dù có lợi thế hơn so với các phường, xã khác vì được bố trí đội ngũ cán bộ, công chức có năng lực tương đối “cứng” từ TP Thanh Hóa cũ và các phường trung tâm trước đây, thế nhưng nhiều vị trí như công thương, tôn giáo, y tế... vẫn thiếu công chức có chuyên môn sâu làm việc.

Trưởng Ban Xây dựng Đảng phường Hạc Thành Nguyễn Minh Khánh, cho biết: “Đảng ủy phường đã kiến nghị Ban Thường vụ Tỉnh ủy, UBND tỉnh tách Phòng Kinh tế, hạ tầng và Đô thị thành 2 phòng và tăng thêm 1 Phó Chủ tịch UBND phường. Đồng thời, đề nghị Ban Thường vụ Tỉnh ủy có hướng dẫn chỉ đạo đối với số lượng cấp phó của khối Đảng, MTTQ hiện còn thiếu và giao thêm biên chế cho phường mới đáp ứng được yêu cầu công việc”.

Ngoài yếu tố con người, trụ sở làm việc của các địa phương hiện nay cũng có nhiều bất cập. Việc một xã, phường sử dụng cùng lúc 3, 4 công sở là để tránh lãng phí cơ sở vật chất vốn có và để đáp ứng được số lượng cán bộ, công chức tăng lên sau sáp nhập, nhưng lại gây không ít trở ngại cho hoạt động chỉ đạo, điều hành và phối hợp thực hiện nhiệm vụ chuyên môn. Ví dụ như tại xã miền núi Cẩm Vân, sau sáp nhập xã bị chia cắt bởi đồi núi, giao thông nhiều nơi xuống cấp nên việc đi lại, nhất là vào mùa mưa bão gặp không ít khó khăn. Trong khi đó, khoảng cách giữa Đảng ủy và UBND xã cách nhau 16km khiến việc hội họp hay triển khai công việc mất nhiều thời gian. UBND xã và Công an xã cũng bố trí ở 2 điểm cách xa nhau, người dân khi cần giải quyết thủ tục hành chính phải đi lại khá vất vả.

Hạ tầng công nghệ thông tin cũng là điểm nghẽn đang diễn ra ở rất nhiều địa phương, nhất là các xã miền núi. Trang thiết bị và các phần mềm thiếu đồng bộ; chất lượng đường truyền chưa thật sự ổn định; dữ liệu ở một số lĩnh vực chưa đầy đủ; việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống còn khó khăn. Trong khi đó, nhiều cán bộ, công chức chưa thực sự thành thạo khi xử lý công việc trên môi trường điện tử và phần lớn người dân không có thói quen sử dụng các nền tảng số. Tại buổi làm việc với đoàn kiểm tra của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, bà Nguyễn Thị Thu Hà, Bí thư Đảng ủy xã Hoằng Sơn nêu rõ: “Hiện nay, hạ tầng công nghệ thông tin và các phần mềm giải quyết thủ tục hành chính của xã chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn, trong khi nguồn lực đầu tư, nâng cấp cho lĩnh vực này còn thiếu. Đặc biệt, cán bộ có năng lực nổi trội về công nghệ thông tin rất thiếu. Về phía người dân, do hạn chế trong sử dụng công nghệ, cùng với tâm lý ngại thay đổi thói quen nên khi nộp hồ sơ trực tuyến, phần lớn công chức xã phải làm thay, làm hộ mới hoàn thành được”.

Tại hội nghị sơ kết 1 năm thực hiện mô hình hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp do Ban Thường vụ Tỉnh ủy tổ chức đầu tháng 6/2026, nhiều khó khăn, bất cập cũng đã được chỉ rõ. Hiện nay, mỗi xã đang đảm nhận khoảng 254 nhiệm vụ từ cấp huyện cũ chuyển xuống, trong đó có rất nhiều nhiệm vụ khó, nhiệm vụ quan trọng nhưng đội ngũ cán bộ, công chức cấp huyện cũ không đủ để bố trí làm nòng cốt cho tất cả các xã, phường nên nhiều địa phương thiếu công chức có chuyên môn sâu. Tình trạng vừa thừa, vừa thiếu trụ sở làm việc sau sắp xếp đang đặt ra nhiều yêu cầu cần giải quyết. Biên chế giao cho các địa phương chưa phù hợp, còn tình trạng cào bằng, chưa dựa trên diện tích tự nhiên, quy mô dân số. Một số nội dung phân cấp, phân quyền chưa đồng bộ, còn chồng chéo gây khó khăn cho hoạt động chỉ đạo, điều hành.

Sau 1 năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, phía trước vẫn còn nhiều nhiệm vụ lớn, nhiều khó khăn và thách thức phải vượt qua. Vì thế “cả hệ thống chính trị cần tiếp tục phát huy tinh thần đổi mới, khát vọng phát triển, tư duy kiến tạo và hành động quyết liệt; hoàn thiện hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp theo hướng hiện đại, tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả để thực hiện thắng lợi mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của Thanh Hóa trong giai đoạn mới” như chỉ đạo của Bí thư Tỉnh ủy Lê Đức Thái tại hội nghị sơ kết 1 năm thực hiện mô hình hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp.