Văn hóa vừa là nền tảng, vừa là khu vực tạo ra giá trị trực tiếp của tăng trưởng
Chiều 17/9, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết làm việc với các cơ quan về phát huy vai trò của văn hóa đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.
Chiều 17/9, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết làm việc với các cơ quan về phát huy vai trò của văn hóa đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.
Xác lập văn hóa là trụ cột phát triển, động lực tăng trưởng mới
Phát biểu mở đầu buổi làm việc, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số, đòi hỏi phải khơi thông mọi nguồn lực, trước hết là nguồn lực nội sinh.
Ông Trịnh Văn Quyết dẫn phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại phiên họp Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa rằng, phải xác lập văn hóa là trụ cột phát triển, động lực tăng trưởng mới, phát triển công nghiệp văn hóa thành một động lực tăng trưởng và phải đo lường được sự đóng góp của từng ngành, từng địa phương.
Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết phát biểu. Ảnh: Như Ý.
Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương cho biết, một thời gian dài, chúng ta thường nói văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu và động lực phát triển. Điều đó hoàn toàn đúng và tiếp tục được khẳng định, nhưng trong giai đoạn mới, nếu chỉ dừng lại ở đó là chưa đủ.
Nêu việc Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị đã nêu các chỉ tiêu cụ thể về đóng góp của văn hoá vào GDP, ông Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh, Đảng đã chuyển từ việc khẳng định vị trí của văn hóa sang giao chỉ tiêu cụ thể cho văn hóa; phải có lộ trình, kế hoạch, sản phẩm và có người chịu trách nhiệm.
“Chúng ta không chỉ hỏi Nhà nước đầu tư bao nhiêu cho văn hóa, mà chúng ta phải nghiên cứu, suy nghĩ xem văn hóa đã tạo ra bao nhiêu giá trị cho nền kinh tế và cho xã hội. Không phải đếm bao nhiêu thiết chế, bao nhiêu hoạt động mà phải tính cho được bao nhiêu giá trị gia tăng của các hoạt động văn hóa đóng góp cho tăng trưởng 2 con số. Việc làm, thu nhập, xuất khẩu, thương hiệu, tác động lan tỏa sang các ngành khác”, ông Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh, cho rằng, phải nhìn văn hóa vừa là nền tảng, vừa là khu vực tạo ra giá trị trực tiếp của tăng trưởng.
Quang cảnh buổi làm việc. Ảnh: Như Ý.
Theo ông Trịnh Văn Quyết, cần nhìn nhận việc lấy chuỗi chuyển hóa làm hệ quy chiếu chung: tài nguyên của văn hóa thành tài sản, tài sản thành sản phẩm, và sản phẩm phải thành thị trường, thị trường sẽ tạo ra giá trị kinh tế và sức mạnh của đất nước.
Cho rằng, theo ước tính, hiện nay, quy mô các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 5% GDP và tốc độ tăng trưởng 7 – 8%/năm… nhưng, ông Trịnh Văn Quyết cho rằng, chưa có đủ cơ sở để đo lường thực sự chính xác, nhấn mạnh rằng, khi đặt mục tiêu đóng góp khoảng 7 – 9% GDP, không thể nói chung chung mà phải nói bằng con số, phải chứng minh bằng thực lực, khả năng và sự phát triển của các lĩnh vực văn hóa đóng góp cho phát triển…
Vì sao giá trị kinh tế tạo ra từ văn hóa vẫn chưa tương xứng với nguồn lực văn hóa và thị trường 100 triệu dân?
Đề cập đến một số nội dung cần thảo luận, theo ông Trịnh Văn Quyết, đầu tiên phải nhận diện và lượng hóa sự đóng góp của văn hóa vào tăng trưởng. Cần xây dựng một bức tranh có cơ sở khoa học và số liệu thống nhất về quy mô khu vực văn hóa, công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo đóng góp vào GDP, GRDP, giá trị gia tăng, việc làm, thu nhập, ngân sách, xuất khẩu, thu hút đầu tư (trực tiếp và gián tiếp), tác động lan toả.
“Đo được thì mới quản trị được, lượng hóa được thì mới đáp ứng được ưu tiên và phân bổ đúng nguồn lực”, ông Trịnh Văn Quyết nêu, đồng thời nhấn mạnh không nói văn hóa đóng góp lớn, mà phải cụ thể đóng góp bao nhiêu, ở đâu, qua cơ chế nào,…
Các đại biểu phát biểu ý kiến tại buổi làm việc. Ảnh: Như Ý
Nêu một số câu hỏi cụ thể, ông Trịnh Văn Quyết cho biết, theo tinh thần Nghị quyết 80, sẽ đầu tư nguồn lực lớn cho văn hóa, đồng thời nhấn mạnh, cần xác định rõ các ngành, các lĩnh vực cần ưu tiên đầu tư…
Theo ông Trịnh Văn Quyết, phải xác định rõ lĩnh vực nào có khả năng trở thành động lực tăng trưởng mới, bởi không thể đầu tư dàn trải hay bình quân chính sách cho mọi lĩnh vực. Cần phân tích rõ lĩnh vực nào Việt Nam thực sự có lợi thế cạnh tranh thực sự, có thị trường, có khả năng ứng dụng công nghệ, mở rộng quy mô vươn ra thế giới và lĩnh vực nào cần cơ chế đột phá, lĩnh vực nào có thể trở thành thương hiệu quốc gia ngay trong nhiệm kỳ này.
Cùng với đó, phải nhận diện đúng và tháo gỡ các điểm nghẽn cản trở chuyển hóa tài nguyên văn hóa thành giá trị. Theo ông Trịnh Văn Quyết, phải trả lời cho được câu hỏi: Vì sao chúng ta có tài nguyên văn hóa phong phú, đội ngũ sáng tạo dồi dào, thị trường hơn 100 triệu dân nhưng giá trị kinh tế tạo ra từ văn hóa vẫn chưa tương xứng với nguồn lực này.
Nói về một số lưu ý quan trọng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương cho rằng, lượng hóa sự đóng góp của văn hóa không phải là thương mại hóa văn hóa bằng mọi giá, càng không phải quy đổi mọi giá trị văn hóa thành tiền. Kinh tế văn hóa phải phát triển trên nền tảng bảo vệ bản sắc dân tộc, bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa, nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân và xây dựng con người Việt Nam. Lượng hóa là để nhìn rõ giá trị của văn hóa và sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn chứ không thu hẹp văn hóa vào vài con số.
Các đại biểu dự hội nghị. Ảnh: Như Ý.
Có những bạn trẻ ba lần ra rạp xem phim Việt Nam về đề tài chiến tranh cách mạng mà vẫn xúc động chảy nước mắt
Quay trở lại một số vấn đề đặt ra tại hội nghị, ông Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh, phải trả lời thẳng một số câu hỏi, như văn hóa hiện đang đóng góp bao nhiêu cho tăng trưởng và hướng tới mục tiêu đóng góp được bao nhiêu; tháo gỡ được những điểm nghẽn nào…; cần cơ chế gì để tạo đột phá…
Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương nêu ví dụ, năm 2024, ngành công nghiệp điện ảnh của Việt Nam đã có doanh thu rất lớn, nhưng trong năm 2025 đã tăng gấp đôi. Trong năm 2025, phim Việt Nam cũng chiếm tỷ lệ phần trăm rất lớn và có thời điểm áp đảo phim ngoại.
“Đây là vấn đề rất lớn phải nhìn nhận. Có những thời điểm chúng ta nghĩ rằng, các sản phẩm phim liên quan đề tài chiến tranh cách mạng thì ít đối tượng khán giả trẻ xem, nhưng mà thông qua phim Mưa Đỏ, rồi một số các phim liên quan đề tài này, giới trẻ đón nhận rất tích cực, rất háo hức muốn xem. Có những bạn trẻ ba lần ra rạp xem mà vẫn xúc động chảy nước mắt”, ông Trịnh Văn Quyết nói, cho rằng, vấn đề là nhận diện đúng để có đầu tư đúng tầm vóc để có sự phát triển…
Dành thời gian nói về vai trò của văn hoá đối với tăng trưởng, phát triển, ông Trịnh Văn Quyết phân tích, không thể tăng trưởng hai con số nếu chỉ bằng lao động giá rẻ, bằng phát triển kinh tế truyền thống và bằng tài nguyên khoáng sản, mà trước hết, phải bằng trí tuệ, sự sáng tạo, sự đoàn kết của con người, là những con người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm - đó chính là văn hóa.