Văn học trực tuyến Trung Quốc vươn tầm toàn cầu

Các nhà văn văn học trực tuyến Trung Quốc chia sẻ về quá trình sáng tạo tại sự kiện ở Bắc Kinh. Ảnh: Jiang Haoshu.

Nhận định này được đưa ra tại một sự kiện giới thiệu các nhà văn tiểu thuyết mạng Trung Quốc vừa mới tổ chức ở Bắc Kinh, với sự tham dự của nhiều chuyên gia quốc tế đến từ Thái Lan, Singapore, Pháp cùng các tác giả nổi tiếng của Trung Quốc.

Sự kiện do Hiệp hội Nhà văn Trung Quốc và Tổng công ty Thương mại Sách Quốc tế Trung Quốc đồng tổ chức, quy tụ nhiều cây bút tiêu biểu. Tại đây, các nhà văn và chuyên gia đã cùng trao đổi về xu hướng sáng tạo, sự phát triển của văn học mạng và khả năng mở rộng ảnh hưởng ra thị trường quốc tế.

Charles-Emmanuel Dewees, đồng sáng lập và tổng biên tập nền tảng Chireads (Pháp) , một đơn vị chuyên dịch và quảng bá văn học trực tuyến Trung Quốc cho biết, văn học mạng Trung Quốc đang bước vào giai đoạn phát triển mang tính toàn cầu hóa mạnh mẽ.

Ông cho rằng văn học trực tuyến Trung Quốc có nhiều điểm tương đồng với tiểu thuyết đăng nhiều kỳ ở châu Âu thế kỷ 19, đặc biệt là các tác phẩm của Alexandre Dumas như Bá tước Monte Cristo.

Cả hai đều được xuất bản theo từng kỳ, phát triển nội dung song song với phản hồi của độc giả, tạo ra sự tương tác liên tục giữa người viết và người đọc.

Dewees nhận định: “Ngay cả trong giai đoạn đầu, cả tiểu thuyết đăng nhiều kỳ châu Âu lẫn văn học mạng Trung Quốc đều từng bị đánh giá thấp, nhưng theo thời gian, chúng chứng minh được giá trị và sức sống lâu dài”.

Ông cũng cho rằng những khó khăn mà các tác giả tiểu thuyết mạng Trung Quốc từng trải qua, từ việc ít được công nhận đến phải kiên trì sáng tác trong thời gian dài có nhiều điểm tương đồng với hành trình của các nhà văn châu Âu thế kỷ 19.

Trong hai thập kỷ qua, văn học trực tuyến Trung Quốc đã phát triển từ một mô hình sáng tác dựa trên nền tảng số đơn giản với bàn phím, cập nhật theo chương, bình luận trực tiếp từ độc giả, thành một mạng lưới sáng tạo rộng lớn có sức lan tỏa toàn cầu.

Ông Dewees cũng nhấn mạnh rằng chính sự tương tác giữa tác giả và độc giả đã tạo nên sức sống đặc biệt cho văn học mạng, đồng thời mở ra một phương thức sáng tạo mới, trong đó câu chuyện được định hình liên tục theo phản hồi của cộng đồng.

Ông cũng cho biết văn học mạng Trung Quốc đã truyền cảm hứng cho nhiều tác giả quốc tế.

Ông nói: “Lấy cảm hứng từ văn học trực tuyến Trung Quốc, nhiều nhà văn nước ngoài đã kết hợp nhịp điệu và tinh thần của tiểu thuyết giả tưởng Trung Quốc vào tác phẩm của họ. Một ví dụ là JKSManga với Hệ thống Ma cà rồng, tác phẩm đã thu hút hàng triệu độc giả”.

Theo Dewees, sự thay đổi lớn nhất nằm ở cách độc giả trẻ tiếp cận nội dung văn học. Thay vì chỉ đọc tiểu thuyết đơn thuần, họ mong muốn được trải nghiệm toàn bộ một thế giới giả tưởng thông qua nhiều hình thức khác nhau như phim hoạt hình, phim truyền hình, trò chơi điện tử và các cộng đồng trực tuyến.

Điều này phản ánh xu hướng tích hợp giữa văn học, điện ảnh và trò chơi trong chiến lược xuất khẩu văn hóa của Trung Quốc, tạo nên một hệ sinh thái giải trí đa nền tảng, nơi nội dung có thể được mở rộng và chuyển thể liên tục.

Sự phát triển của văn học trực tuyến Trung Quốc không chỉ thể hiện ở sức ảnh hưởng văn hóa mà còn ở các con số tăng trưởng ấn tượng.

Theo báo cáo do Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc công bố tháng 4 năm ngoái, doanh thu từ thị trường nước ngoài của văn học trực tuyến Trung Quốc đạt 5,64 tỷ nhân dân tệ (khoảng 831,9 triệu USD) trong năm 2025, tăng 11,2% so với cùng kỳ năm trước.

Hiện nay, văn học mạng Trung Quốc có khoảng 200 triệu người dùng quốc tế trải rộng tại hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ. Đồng thời, có khoảng 1,3 triệu tác giả nước ngoài tham gia sáng tác, tạo ra hơn 2 triệu tác phẩm gốc trên nền tảng văn học trực tuyến.

Những con số này cho thấy văn học mạng Trung Quốc không còn giới hạn trong phạm vi nội địa mà đã trở thành một hiện tượng văn hóa mang tính toàn cầu.

Theo Tina Mei, quản lý bản quyền của nhà xuất bản Rosmei (Singapore), văn học trực tuyến Trung Quốc được độc giả nói tiếng Anh ưa chuộng có thể chia thành ba nhóm chính.

Nhóm thứ nhất là các tác phẩm thuộc thể loại truyền thống như tiên hiệp, tiêu biểu là Soul Land, một trong những tiểu thuyết mạng Trung Quốc được đọc nhiều nhất trên thế giới.

Nhóm thứ hai bao gồm các tác phẩm có chất lượng nội dung cao, có tiềm năng chuyển thể sang phim ảnh, tiêu biểu như Niết bàn lửa.

Nhóm thứ ba là các tác phẩm kết hợp yếu tố kể chuyện phương Tây với phong cách Trung Quốc, như Chúa tể huyền bí. Theo Tina Mei, chính sự đa dạng này đã giúp văn học mạng Trung Quốc mở rộng khả năng tiếp cận độc giả toàn cầu và thích ứng với nhiều thị trường văn hóa khác nhau.

Tại Đông Nam Á, đặc biệt là Thái Lan, văn học trực tuyến Trung Quốc cũng đang tạo được dấu ấn rõ rệt. Sirima Angkulmahasuk, đại diện nhà xuất bản Jamsai (Thái Lan), cho biết thể loại giả tưởng lịch sử Trung Quốc đặc biệt được độc giả Thái Lan yêu thích.

Theo Sirima, các tác phẩm này có lợi thế lớn nhờ nền tảng văn hóa phương Đông quen thuộc, kết hợp với yếu tố thẩm mỹ tinh tế và cốt truyện giàu cảm xúc. Những câu chuyện về tình cảm nhân vật, bối cảnh lịch sử được xây dựng công phu và diễn biến hấp dẫn giúp thu hút người đọc từ đầu đến cuối.

Với sự phát triển mạnh mẽ về quy mô, thể loại và khả năng chuyển thể đa nền tảng, văn học trực tuyến Trung Quốc đang từng bước trở thành một trụ cột quan trọng trong chiến lược xuất khẩu văn hóa của nước này.

Không chỉ dừng lại ở vai trò giải trí, văn học mạng đang mở rộng ảnh hưởng như một “ngôn ngữ văn hóa xuyên quốc gia”, kết nối độc giả toàn cầu thông qua những thế giới tưởng tượng chung, liên tục được mở rộng và tái sáng tạo.