Vận tải cơ Il-76 trong chiến tranh Afghanistan – Cầu hàng không hậu cần của Liên Xô
Trong chiến dịch đưa quân vào Afghanistan cuối năm 1979, vận tải cơ Il-76 trở thành một trong những phương tiện quan trọng giúp Liên Xô nhanh chóng vận chuyển lực lượng và trang bị đến khu vực chiến trường.

Tháng 12/1979, Liên Xô triển khai chiến dịch quân sự tại Afghanistan, mở đầu cho cuộc chiến kéo dài gần một thập niên.

Trong giai đoạn đầu, việc đưa lực lượng và phương tiện đến Kabul cùng các căn cứ chiến lược đòi hỏi một hoạt động vận tải đường không quy mô lớn. Vận tải cơ Il-76, cùng với An-12 và An-22, được huy động để thực hiện nhiệm vụ này.

Lợi thế của vận tải cơ Il-76 nằm ở khả năng vận chuyển khối lượng hàng hóa lớn với tốc độ của máy bay phản lực. Trong những ngày đầu chiến dịch, vận tải cơ Liên Xô đưa binh sĩ, trang bị và hàng tiếp tế từ lãnh thổ nước này đến các sân bay ở Afghanistan.

Hoạt động vận tải đường không giúp rút ngắn thời gian triển khai lực lượng, đặc biệt khi việc di chuyển bằng đường bộ qua địa hình núi non gặp nhiều khó khăn.

Tài liệu nghiên cứu của Không quân Hoàng gia Anh cho biết các máy bay vận tải Il-76, An-22 và An-12 đã đưa những lực lượng Liên Xô đầu tiên cùng trang bị vào Afghanistan từ tháng 11/1979.
Trong chiến dịch cuối tháng 12, hoạt động vận tải đường không sử dụng một tỷ lệ đáng kể lực lượng vận tải quân sự của Liên Xô.
Một tài liệu ngoại giao Mỹ được giải mật cũng ghi nhận trong thời điểm cao điểm, hoạt động vận tải quân sự Liên Xô tại Afghanistan đạt trung bình 15-30 chuyến bay mỗi ngày.

Các chuyến bay mang theo vật tư thiết yếu và hỗ trợ một phần nhiệm vụ sơ tán y tế. Trong đợt không vận vào Kabul dịp Giáng sinh năm 1979, Liên Xô huy động tỷ lệ lớn máy bay An-22 và Il-76 cho chiến dịch.

Sau khi lực lượng Liên Xô tiến vào Afghanistan, Il-76 tiếp tục phục vụ các nhiệm vụ hậu cần, vận chuyển quân nhân luân phiên, thiết bị, phụ tùng và hàng hóa.

Tuyến vận tải hàng không đặc biệt quan trọng bởi Afghanistan không có mạng lưới giao thông thuận lợi để đáp ứng toàn bộ nhu cầu của một lực lượng quân sự quy mô lớn.
Tuy nhiên, hoạt động của Il-76 cũng đối mặt với nhiều thách thức. Máy bay cần những sân bay đủ điều kiện tiếp nhận, trong khi các tuyến bay và căn cứ có thể chịu nguy cơ bị tấn công.

Khi chiến sự lan rộng, việc bảo vệ sân bay, kiểm soát vùng trời và duy trì an toàn cho các chuyến vận tải trở thành yêu cầu thiết yếu.
Chiến tranh Afghanistan cho thấy Il-76 không chỉ là phương tiện chở hàng. Nó là một phần của hệ thống hậu cần chiến lược, giúp Liên Xô duy trì lực lượng cách xa lãnh thổ hàng nghìn kilômét.

